Nr 1-2/70/2016
®
RUROCIĄGI
MAGISTRALE PRZESYŁOWE I ENERGETYKA ODNAWIALNA
W NUMERZE
- RUROCIĄGI KONFEDERACJI
BAŁTYCKO-CZARNOMORSKIEJ
- PRZEMYSŁ ZBROJENIOWY UKRAINY
- PODZIEMNE PROCESOWANIE WĘGLA
A GEOTERMALNY POTENCJAŁ
UNIA HADZIACKA
Unia hadziacka
- za-
warta 16 września 1658 roku
w Hadziaczu umowa między
Rzecząpospolitą Obojga Na-
rodów a Kozackim Wojskiem
Zaporoskim, reprezentowa-
nym przez hetmana kozackie-
go Iwana Wyhowskiego.
Przewidywała przekształ-
cenie Rzeczypospolitej Oboj-
ga Narodów w unię trzech
równorzędnych podmiotów
prawnych
(państw): Korony,
Wielkiego Księstwa Litew-
skiego i Księstwa Ruskiego
utworzonego z województw
kijowskiego,
bracławskiego
i czernihowskiego (wcześniej
stanowiących od unii lubel-
skiej
(1569) część Korony).
Konsekwencją unii było trakta-
towe ustanowienie odrębnych
urzędów dla Rusi (stworzono
funkcje marszałka ruskiego,
obok marszałka koronnego i li-
tewskiego, hetmana ruskiego, kanclerza ruskiego i inne stanowiska analogiczne do istniejących w pozostałych dwóch
członach federacji), dopuszczenie posłów ruskich do Sejmu, a biskupów prawosławnych do Senatu. Państwo to miało
posiadać własne wojsko, własny skarb, własne ministerstwa i urzędy, pod zwierzchnictwem hetmana z własnego wy-
boru. Szlachta wszystkich trzech państw miała wybierać wspólnie króla i wysyłać posłów na sejm walny. Unia brzeska
miała zostać wykluczona na terenie Księstwa Ruskiego, wyższe duchowieństwo prawosławne otrzymało uprawnie-
nia równające je z łacińskim, m.in. prawo zasiadania w Senacie, zastrzeżono że w województwie kijowskim urzędy
senatorskie zarezerwowane są dla prawosławnych, zaś w bracławskim i czernihowskim obowiązywać ma alternata
na przemian z katolikami. Tysiąc Kozaków (starszyzny kozackiej) otrzymało nadanie praw szlacheckich jednorazo-
wo, a stu Kozaków (z każdego pułku kozackiego) zatwierdzonych przez
hetmana miało z rąk króla otrzymywać szlachectwo corocznie. Posta-
nowienia unii obejmowały również przyjęcie do etatowego rejestru ko-
zackiego 30 tysięcy Kozaków (tekst ugody dawał możliwość zwiększe-
nia liczby albo jako Wielmożny Hetman Zaporoski na Regestrze poda),
a także powrót szlachty (polskiej i ruskiej) do jej majątków na Ukrainie
Naddnieprzańskiej.
Unia hadziacka stanowiła prawnomiędzynarodowe przekreślenie
ugody perejasławskiej (zawartej pomiędzy Radą Kozacką i Bohdanem
Chmielnickim a Wasylem Buturlinem występującym jako pełnomocnik
cara Rosji Aleksego I), na mocy której Ukraina została poddana władzy
cara Rosji.
Unię hadziacką zatwierdził Sejm Rzeczypospolitej i zaprzysiągł
(ratyfikował) król Jan II Kazimierz Waza. W konsekwencji unii wojsko
kozackie przeszło na stronę Rzeczypospolitej i 8 lipca 1659 roku poko-
nało pod buławą Iwana Wyhowskiego próbującą interweniować zbroj-
nie na Ukrainie Naddnieprzańskiej armię moskiewską w bitwie pod
Konotopem.
Przeciwdziałanie Rosji (doprowadzenie do buntu miejscowego
chłopstwa ruskiego tzw. czerni, w którym zginął Jerzy Niemirycz (kanc-
lerz ruski) i został obalony hetmanat Iwana Wyhowskiego na rzecz
marionetkowego Jerzego Chmielnickiego) sprawiło, iż unia hadziacka
ostatecznie nie weszła w pełni w życie[1]. Po śmierci Niemirycza po-
stulat Księstwa Ruskiego nie został z inicjatywy żadnej ze stron pono-
wiony (p. ugoda cudnowska 1660). Ukraina weszła w okres tzw. Ruiny
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii.
RUROCIĄGI
Nr 1-2/70/2016
Spis treści:
DWADZIEŚCIA LAT
1
OD WYDAWCY
Tempus fugit- czas ucieka. Ulegają zmianom: drzewa, ludzie, cywiliza-
cje. systemy polityczne. Fundamentem gospodarek większości krajów świata
2
KONFEDERACJA BAŁTYCKO-
jednak była i pozostanie energia. Dostęp do surowców energetycznych, ich
-CZARNOMORSKA
wydobycia i przesyłu jest co najmniej tak samo ważny jak ongiś dostęp do
wody.
3
ANALIZA STANU ROPO-
Blisko pół wieku temu byłem inspektorem nadzoru robót spawalniczych
I GAZOCIĄGÓW NA UKRAINIE
na budowie rurociągu „PRZYJAŹŃ”.
Gdy w 1976 r. zaapelowałem w PRZEGLĄDZIE TECHNICZNYM o bu-
14
PROFILOWANIE MATEMATYCZNE
dowę na wybrzeżu Bałtyku terminalu LNG który mógł znacząco zredukować
PROCESÓW DYFUZYJNYCH
import gazu wydobywanego na terytorium syberyjskiej kolonii zostałem na-
tychmiast wysłany na kontrakt do Iranu. Zadecydować miał o tym rzekomo
24
PODZIEMNE PROCESOWANIE
osobiście sam Edward Gierek bo radzieckim towarzyszom sama idea polskie-
WĘGLA A GEOTERMALNY
go terminalu LNG bardzo się nie spodobała.
POTENCJAŁ POLSKI
W 1993 r. za rządów premier Hanny Suchockiej podpisano Porozumie-
nie o budowie Gazociągu Jamalskiego.
35
ZNOWU ZIMNA WOJNA
Zawierało poważne błędy prawne i projektowe.
Mimo protestów rolników i SAMOOBRONY Andrzeja Leppera nie udało
się wstrzymać realizacji tej inwestycji.
37
„QUO VADIS?” CZYLI „KUDA
IDIOSZ?”
Dwadzieścia lat temu współpracujący przy kolejnym wydaniu poradnika
RUROCIAGI DALEKIEGO ZASIĘGU minister Andrzej Bratkowski zapropono-
wał aby niektóre jego fragmenty publikować w specjalnym czasopiśmie. Na-
39
PRZEMYSŁ ZBROJENIOWY
UKRAINY
zwaliśmy je RUROCIĄGI.
Obaj byliśmy wówczas zatrudnieni w spółce PGNiG.
Niestety nomenklaturowe kierownictwo tego giganta zajmującego się
62
KOMUNIKAT PLP
importem gazu do końca wiernie służyło interesom ekonomicznym Związku
Socjalistycznych Republik Radzieckich.
Na okładce: Logo Konfederacji Bałtyk - Morze
Nadal płacimy za gaz cenę jedną z najwyższych w skali światowej
Czarne.
a przetłaczanie go z kierunku wschodniego przez nasze terytorium traktowane
jest jak tranzytowy darmowy haracz.
Komitet redakcyjny:
red. naczelny Witold St. Michałowski, prof.Walery Wysoczański,
Można mieć tylko nadzieję, że prezydent Andrzej Duda, który w 2011 r.
prof. dr hab. J. Rządkowski, prof. Grzegorz Tokarz
prowadził moje spotkanie z mieszkańcami Olkusza, spowoduje zmianę tej sy-
Rada programowa:
prof. Z. Wrzesiński - przewodniczący,
tuacji.
prof. St. Wiąckowski, płk inż. St. Mańka,
dr Hijran Aliyewa Islam, prof. Paweł Soroka
Jesień dla tranzytowych rurociągów z kierunku wschodniego już nadcho-
Redakcja tekstów:
dzi. Spowoduje ją korozja i zasoby energii geotermalnej planety Ziemia.
Zofia Szanter
Jest wysoce prawdopodobnym, że już wkrótce narody Syberii odzyskają
Skład komputerowy: JJS
wolność. Geopolityka rurociągowa to nie jest zabawa dla grzecznych dzieci.
Druk: Zakład Poligraficzny Nadarzyn tel. (22) 729-84-40
Dlatego nasza droga była trudna i wyboista.
Wierzę jednak, że idea integracji systemów rurociągów przesyło-
Wydawca: Fundacja ODYSSEUM
04-997 Warszawa, ul. Werbeny 1,
wych krajów Bałtycko-Czarnomorskiej Konfederacji zakończy się sukcesem.
tel./fax (+48 22) 872 04 30, (+48) 608-573-746
RUROCIAGI będą ją promowały.
e-mail: w.michalowski@odysseum.nazwa.pl
www.rurociagi.com
Redaktor Naczelny
ISSN 1234-7701
Witold SZIRIN Michałowski
nakład do 2000 egz.
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
1
Stowarzyszenie
KONFEDERACJA
BAŁTYCKO-CZARNOMORSKA
Projekt działań
Zebranie założycielskie odbyło się w siedzibie Fundacji Odysseum w dniu 17 kwietnia 2016 r.
* * *
Niepodważalną prawdę zawiera w sobie łacińska maksyma HISTORIA MAGISTRA VITAE EST.
Mało było w dziejach powszechnych tak bliskich sobie narodów jak Polacy, Białorusini i Ukraińcy.
Zajmujemy najlepsze i najbogatsze ziemie położone w centrum europejskiego kontynentu. Mamy też
najpiękniejsze kobiety i dzielnych mężczyzn.
Od Unii Hadziackiej zawartej w 1658 r. minęło już parę stuleci. Niestety decydenci Rzeczpospo-
litej Obojga narodów nie chcieli, nie mogli i nie umieli doprowadzić do jej realizacji.
W Archiwum Głównym Akt Dawnych zachowany jest dokument z zapisem przysięgi króla Jana
Kazimierza na tekst Ugody Hadziackiej. Nosi datę 10 czerwca 1659 r.
Stowarzyszenie KONFEDERACJA BAŁTYCKO-CZARNOMORSKA będzie propagowało pod-
stawowe założenia tej Unii.
Wierzymy też, że uda się nam nawiązać bliższą współpracę z mieszkańcami Litwy, Łotwy, Es-
tonii, Czech, Słowacji, Rumunii i krajami b. Jugosławii oraz również z narodami tureckimi i chińskimi.
Współpracę opartą na dialogu kultur.
Wobec postępującego zagrożenia z kierunku wschodniego zachowujemy wyjątkową sympatię
i szacunek dla działań Prezydenta Andrzeja Dudy na forum międzynarodowym.
Czonkowie KONFEDERACJI BAŁTYCKO-CZARNOMORSKIEJ będą się aktywnie angażowali
w rozwój współpracdy zmierzającej do:
• udziału w organizacjach zwiększających bezpieczeństwo energetyczne poprzez koordynację
działań tranzytowych rurociągów przesyłowych na obszarach Europy Wschodniej
• zacieśniania więzi przemysłów obronnych przy udziale Polskiego Lobby Przemysłowego PLP
• promowania wykorzystania posiadanych zasobów surowców energetycznych (w tym geoter-
malnych) wspólnie z Ligą Konsumentów Energii
• rozbudowy komunikacyjnych magistrali północ-południe typu VIA CARPATIA i innych
• rozszerzania i aktywizacji różnych form współpracy kulturalnej i wydawniczej m.in. przy udziale
Fundacji Odysseum
• wpierania systemów stypendialnych i wymiany studenckiej
promocji turystyki w Bieszczadach, Huculszczyźnie, Gorganach, Czarnohorze, wykorzystując
istniejącą bazę w Lutowiskach i współpracę z SKPB oraz organizacjami z Litwy i Białorusi.
2
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
ANALIZA STANU TECHNICZNO-EKONOMICZNEGO
ROPO- I GAZOCIĄGÓW NA UKRAINIE
ANDRIEJ STAROSTIN, ANDRIEJ FIRUS
Integracja ekonomiczna krajów w regionie
umożliwiły całemu regionowi niewielki przypływ rezerw
ropy naftowej, a dotyczyły przede wszystkim zwiększenia
Bałtycko-Czarnomorskim dotycząca
regionalnych zapasów gazu. Wojna w Karabachu i napaść
transportu, przetwarzania oraz wspólnego
ze strony Federacji Rosyjskiej na Gruzję w 2008 r. zaha-
wydobycia surowców energetycznych
mowały rozwój Azerbejdżanu jako eksportera ropy nafto-
wej, co jednak w niczym nie umniejsza potencjału tego
kraju. Posiadając w pełni uzasadnione pozycje na rynku
Wydobycie ropy naftowej, gazu oraz
eksportu gazu i wydobycia ropy naftowej, Azerbejdżan do
kondensatu na Ukrainie
2016 r. stał się nowym istotnym regionem zaopatrzenia
Surową ropę naftową zaczęto wydobywać w base-
w ropę wschodnich krajów UE. W przypadku przyspiesze-
nie Morza Czarnego i Kaspijskiego o wiele wcześniej niż
nia procesów integracyjnych oraz wykazania politycznej
w wieku XIX i już w tamtych czasach zdobyto pierwsze
woli, a co najważniejsze podjęcia wszelkich wieloaspek-
bezcenne doświadczenia technologiczne w tej dziedzinie.
towych środków mających na celu zakończenie okupacji
Ze względu na polityczne zawirowania na pewien czas
przez FR republik i terenów Kaukazu - Baku jest w stanie
region utracił jednak palmę pierwszeństwa technologicz-
samodzielnie i całkowicie wyeliminować Federację Rosyj-
nego w tej branży. Zakręty historii zazwyczaj związane
ską z regionalnego rynku ropy naftowej. Zdrową i korzyst-
z wojnami, powodowały, iż złoża ropy naftowej znajdujące
ną konkurencję dla Azerbejdżanu na rynku ropy naftowej
się na terenie Azerbejdżanu, Rumunii i Ukrainy odgrywały
we Wschodniej Europie w latach 2012-2014 zaczęły sta-
raz mniejszą, raz większą rolę w przemyśle światowym. Te
nowić Iracki Kurdystan oraz Iran. Ze względów cenowych
najstarsze roponośne areały już od ponad 30 lat ustępują
dla Europy Wschodniej powstanie takiej wielostronnej kon-
miejsca innym regionom pod względem skali występowa-
kurencji jest korzystne: im tańsza będzie ropa, tym więcej
nia zapasów ropy, jakkolwiek należy pamiętać, iż są to ob-
powstanie rafinerii i magistrali transportowych.
szary położone najbliżej najbogatszego finansowo rynku
Poza Azerbejdżanem imponującą dynamikę rozwoju
wykorzystywania ropy naftowej .
wydobycia prezentuje jeszcze jeden kraj w tym regionie -
Takim rynkiem jest rynek Europy Środkowej i Za-
Rumunia. W opisywanym okresie zdołała ona zwiększyć
chodniej, zdecydowanie różniący się od historycznie nie-
swoje rezerwy kondensatu o 1,5 tryliona ton ekwiwalentu
stabilnych systemów zużycia opisywanego surowca
ropy. Nowe odkrycia złóż ropy na szelfie pozwoliły Rumunii
w Chinach czy Indiach. Odkrycie nowych wielkich rezerw
na przeprowadzenie szybkiej prywatyzacji w branży wy-
ropy i gazu na szelfie Morza Czarnego i Ukrainy w latach
dobycia ropy naftowej i gazu. Na przekór zewnętrznemu
2001-2013 po raz kolejny zwiększyło płynność finansową
naciskowi kraj ten potrafił uniknąć wciągnięcia w wojnę na
regionu Morza Czarnego i Kaspijskiego na rynku rezerw
terenie Mołdawskiego Przydniestrowia i mądrze rozwiązał
światowych. I jeszcze jedna tendencja - Ukraina na razie
konflikt z Ukrainą, który rozpętał się wokół Wyspy Wężo-
zajmuje pierwsze miejsce w Europie Wschodniej w wydo-
wej. W dalekiej przyszłości rumuńsko-ukraińskie doświad-
byciu ropy naftowej, jednak wkrótce może utracić swoją
czenia sądowe w załagodzeniu tego konfliktu pozwolą
pozycję z trzech powodów: z powodu agresji Federacji
Ukrainie pomyślnie dla niej zakończyć kwestię podziału
Rosyjskiej, narzucania przez nią systemów korupcyjnych
złóż ropy naftowej i gazu na szelfie Azowskim i Tuapsyń-
skim.
w Kijowie, a także pod wpływem uczciwej konkurencji in-
nych krajów w tym regionie.
Turcja w tym czasie zwiększyłą swoje morskie re-
zerwy kondensatu poza granicami Morza Egejskiego
i Śródziemnomorskiego przynajmniej o 0,4-0,7 tryliona
Długoterminowa dynamika rozwoju
ton. Odkrycia te stały się podstawą planów efektywnej pry-
wydobycia ropy naftowej w regionie.
watyzacji tureckiego sektora nafto-gazowego. Rozpoczęto
Azerbejdżan po uniezależnieniu się od Moskwy po-
je w 2007 roku, jednak z powodów obiektywnych musiały
jawił się na rynku światowym jako samodzielny gracz. Za-
one zostać wstrzymane w latach 2008-15 między innymi
początkowane w Baku podstawy wzrostu gospodarczego
z powodu wojny w sąsiedniej Gruzji i Syrii. Gruzja w 2015
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
3
ogłosiła odkrycie rezerw ponad 4 trylionów ton ekwiwalen-
największymi oczekiwaniami regionalnego rynku ropy naf-
tu ropy w lądowej Kachetii. Rozwój tego kraju, podobnie
towej w Europie Wschodniej.
jak wielu innych krajów sąsiednich, jest również hamowa-
ny z powodu narzucanych z zewnątrz konfliktów wojen-
Trudności w rozwoju.
nych. Obecnie kraje Bałtyckie, a także Czechy, Słowacja
Dążenie do stabilnego i pokojowego rozwoju ogło-
i Białoruś odnoszą o wiele mniejsze sukcesy w odkrywaniu
szone na początku XXI w. jako jedna z podstawowych
nowych własnych rezerw. Państwa te mają zamiar pójść
zasad ONZ usunie wiele przeszkód na drodze rozwoju
drogą Polski, Chorwacji i Węgier, które stawiają na rozwój
przemysłu wydobywczego ropy naftowej w krajach re-
własnej branży paliwowej poprzez zwiększenie zapasów
gionu Bałtycko-Czarnomorskiego. Dla Rumunii będzie to
zagranicznych w krajowych korporacjach nafty i gazu.
zmuszenie FR do opuszczenia okupowanego Krymu oraz
Taka strategia wydaje się być najbardziej obiektywna, bio-
likwidacja quasi państwa na terenie mołdawskiego Przy-
rąc pod uwagę współczesne bariery polityczne. Siedzenie
dniestrowia, co pozwoli rozszerzyć areał prac korporacji
z założonymi rękami w oczekiwaniu, aż ktoś odblokuje roz-
rafinerii ropy naftowej i gazu, a także umożliwi zwiększenie
wój roponośnego regionu byłoby nierozsądne.
kapitalizacji branży i wzrost wydobycia ropy na szelfie. Dla
Ukraina z kolei w latach 2009-13 również wykazy-
Turcji z kolei istotnym faktem będzie przywrócenie do krę-
wała niezłą dynamikę rozwoju i potrafiła zgromadzić zapa-
gu zainteresowań polityki UE Grecji, powstrzymanie szko-
sy na szelfie morskim o objętości ponad 1,8 trylionów ton
dliwego oddziaływania na ten kraj Federacji Rosyjskiej,
ekwiwalentu ropy. Ich zagospodarowanie zostało wstrzy-
a także zakończenie wojen w Syrii oraz Iraku, dzięki czemu
mane w 2014 przez aneksję Krymu, i agresję ze strony
możliwa będzie prywatyzacja tureckiego sektora ropy naf-
Federacji Rosyjskiej. Moskwa rozpoczynając działania
towej i gazu oraz zagospodarowanie tureckich rezerw na
wojenne, oficjalnie sparaliżowała rozwój na Ukrainie wła-
południowym i północnym szelfie kraju. Zwrócenie Gruzji
snego morskiego przemysłu wydobycia ropy i kondensa-
przez Federację Rosyjską terenów okupowanych pozwo-
tu. W Kijowie możemy zaobserwować jeszcze jeden naj-
li jej znaleźć środki na eksploatację niedawno odkrytych
tragiczniejszy aspekt niskiej dynamiki rozwoju przemysłu
tutaj rezerw. Dla Azerbejdżanu istotne znaczenie będzie
wydobywczego - wychowane przez służby specjalne RF
mieć opuszczenie przez wojska FR terytorium Armenii
ukraińscy skorumpowani urzędnicy przez długie lata unie-
oraz wprowadzenie w życie zaproponowanego przez USA
możliwiali dopuszczenie zagranicznego sektora wydobycia
schematu wymiany terytoriów „Laçin - Zangezur” doty-
ropy naftowej i jego wejście na rynek gospodarczy Ukra-
czącego wywołanego przez Rosję konfliktu w Karabachu,
iny. Taki sektor nie istnieje. Poza miniaturowym projektem
co pozytywnie wpłynie na rozwój działającego już dzisiaj
Naftogaz Middle East na terenie złoża Alam Еl Shawish
przemysłu wydobywczego. Zerwanie nieproduktywnego
w Egipcie (o sumarycznym wydobyciu kondensatu 0,7-0,8
rosyjsko-irańskiego sojuszu wojennego umożliwi Baku po-
mln ton w latach 2009 - 14), i dwóch takich samych mi-
zyskanie nowych inwestorów na szelf Morza Kaspijskiego
niaturowych licencji firmy YNG Exploration oraz «Wik Oil»
pomiędzy Turkmenistanem a Azerbejdżanem. Dla Ukrainy
w Tunezji i Jemenie, Ukraina w ogóle nie wydobywa ropy
niezwykle ważne będzie zwalczenie przestępczego ustroju
naftowej poza swoimi granicami. Na tle dość dużych i po-
państwowego FR, naprawa i odzyskanie Krymu, po czym
myślnie funkcjonujących projektów zagranicznych rafinerii
można będzie wrócić do planów eksploatacji ukraińskich
naftowych Polski, Węgier, Rumunii i Chorwacji, Ukraina
zapasów na szelfie. Na razie większość odkrytych przez
w sferze rozwoju wydobycia zagranicznego ma smutny
Ukrainę zapasów zawiera gaz. Co zaś dotyczy ropono-
status regionalnego autsajdera. Kiedyś status ten ulegnie
śnych warstw ukraińskich rezerw morskich, to znajdują się
zmianie wraz z osobami, które przez długie lata narzucały
one bliżej miasta Tuapse i ich zbadanie i wprowadzenie na
go naszemu krajowi, wykorzystując fałszywe teorie „nie-
poziom przemysłowy jest na razie niemożliwe ze wzglę-
podległości” RF dla Ukrainy i jej „przyjaźni”. Bez wszczęcia
dów politycznych.
postępowania karnego w kwestii porażek, które ponosiła
Te i inne trudności na drodze pozyskiwania inwesty-
w latach 2006-2012 Narodowa Spółka Akcyjna «Nafto-
cji oraz rozwoju przemysłu wydobycia ropy naftowej przez
gaz Ukrainy» zamykając swoje projekty w Zjednoczonych
kraje Bałtycko-Czarnomorskiej Przestrzeni Ekonomicznej
Emiratach Arabskich, Libii i w rosyjskiej Kałmykii, Ukrainie
zostaną niewątpliwie pokonane. Rumunia i Ukraina przy
ciężko będzie odbudować swój wizerunek w zagranicznym
politycznym wsparciu Azerbejdżanu będą mogły odrodzić
segmencie rynku.
swoje bogate technologiczne tradycje i wkrótce staną się
Biorąc pod uwagę wielki potencjał inżynierii me-
istotnym graczem na światowym rynku przemysłu nafto-
chanicznej w przemyśle naftowo-gazowym Ukrainy oraz
wego, otwartym złożem rezerw kondensatu ropy naftowej.
posiadane przez nią duże doświadczenie inżynieryjno-
Taki zwrot wydarzeń udowodni, iż kraje te potrafią przeko-
-geologiczne oraz nieuniknione w przyszłości wejście firm
nać giełdy światowe do inwestycji w lokalne firmy wydo-
ukraińskich na rynek zagranicznego wydobycia ropy są
bywcze. Jeżeli natomiast przeszkody utrudniające rozwój
4
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
nie zostaną pokonane, takiej możliwości nie będzie i kraje
miarów korupcja, którą Federacja Rosyjska obciąża prze-
na zawsze pozostaną złożami o marginalnym znaczeniu.
mysł przetwórstwa ropy w Europie Wschodniej. Zlikwido-
Wśród krajów opisywanego regionu największy po-
wanie korupcji w tej branży oraz wzmożone wysiłki w walce
tencjał w zakresie wspólnego wydobycia kondensatu ropy
z naliczaniem tajemniczych rosyjskich „premii i bonusów”
naftowej zgromadziły Polska i Ukraina. Firmy tych dwóch
miejscowym politykom to jedna z najbardziej perspekty-
państw wydobywają ropę naftową oraz gaz ziemny zgod-
wicznych działań na rynku ropy naftowej w 2016 r.
nie z projektami „Dewon” i „Kub Gass”. Udział tych firm na
Przyczyny zwiększonych kosztów. Koszty spowo-
rynku lokalnym jest nieznaczny.
dowane są polityką zagraniczną w stosunku do Unii Euro-
Perspektywa krótkoterminowa. W danym regionie
pejskiej, mającą na celu uzasadnienie prawa do określenia
istnieją wszelkie przesłanki do rozpoczęcia wielostronnej
rafinerii regionu jako „naturalnego” dziedzictwa eksporte-
współpracy, która może rozwinąć się między innymi dzięki
rów ropy z FR lub też nazywanie ich „szczególnym regio-
inicjatywom Rumunii i Turcji dotyczącym wspólnego zago-
nem zaopatrzenia” firm pośredników z udziałem rosyj-
spodarowania szelfu ukraińskiego. Najważniejszymi punk-
skiego kapitału. Taki układ odbija się na cenie produktów
tami rozwoju sektora przetwórstwa ropy naftowej związa-
naftowych dla odbiorców końcowych. Ponadto czynnik ten
ne są z odłożonymi przez Turcję projektami prywatyzacji
w dramatyczny sposób paraliżuje pozyskiwanie inwesto-
w okresie 2015-16 rafinerii TRAO, Botas i Tupras oraz
rów dla sektora naftowego. Żaden z poważnych inwesto-
z rozpoczętym w 2015 roku projektem prywatyzacji Hel-
rów nie będzie inwestował w region, w którym podlega
lenic Petroleum azerbejdżańskiej Socar. Po pomyślnym
samozwańczemu gospodarzowi dostarczającemu ropę.
zakończeniu powyższych inicjatyw można spodziewać się
Jeżeli tenże samozwańczy gospodarz pokazuje, że może
wzrostu zainteresowania światowych rynków finansowych
zniszczyć zdrową konkurencję w sposób nierynkowy, a po-
inwestowaniem w wydobywanie ropy naftowej przez Ukra-
lityczny poprzez groźby i spekulacje, to do pewnego mo-
inę, a także innych krajó Europy Wschodniej, odczuwają-
mentu żaden z systemowych globalnych inwestorów nie
cych znaczny deficyt inwestycji w ten sektor gospodarki.
będzie lokował kapitału w akcjach lokalnych rafinerii i sieci
stacji benzynowych. Wszyscy będą czekać na moment,
Transport surowej ropy naftowej: rurociągi
w którym w sektorze przetwórstwa ropy naftowej i sprze-
daży produktów naftowych w Europie Wschodniej nastąpi
i kolej
zastój i stagnacja.
Ukraina, Polska i częściowo Rumunia, Słowacja
Najważniejszy wektor rozwoju. Najważniejszymi
i Czechy to państwa, które mogą wykazać dobrą wolę
punktami na rynku dostaw surowej ropy naftowej do re-
i wesprzeć istniejącą już infrastrukturę, dzięki czemu do
gionu na kierunku Południowo-Wschodnim są porty Jużnyj
2018 - 22 roku staną się najważniejszymi mechanizmami
(Południowy) Ukraina oraz Konstanca (Rumunia). Mają
tranzytowymi w dostawach surowej ropy naftowej z kra-
one możliwości odbioru i przechowywania odpowiednio 60
jów Zatoki Perskiej oraz basenu Kaspijskiego do państw
mln i ponad 30 mln ton rocznie, które są wykorzystywane
Europy Środkowo-Wschodniej. W kwestii Ukrainy taka
lub też wykorzystywane są w 10-15%.
perspektywy dotyczą przede wszystkim transportu ruro-
Wymienione powyżej w zasadzie nie działające
ciągowego.
punkty odbioru ropy naftowej zapewniają zdrową konku-
Wszystkie pozostałe sposoby transportu ze wspo-
rencję ropociągowi Adria oraz terminalowi Omiszal (Chor-
mnianych powyżej źródeł są znacznie dłuższe, tym nie-
wacja). Należą one do strefy interesów węgierskiej MOL
mniej to one odgrywają wiodącą rolę w transporcie surow-
Inc., i na chwile obecną są one najbardziej obciążonym
ca, podczas gdy bardziej efektywne metody przesyłu są
i atrakcyjnym węzłem dostaw ropy do tego regionu. Od
pomijane. Powoduje to znaczny wzrost kosztów transportu,
2015 zaczęto na tej trasie przyjmować ropę z Bliskiego
z czego czerpią korzyści dostawcy FR, a to z kolej istotnie
Wschodu.
zwiększa cenę ropy dostarczanej do rafinerii przedstawio-
Rynek frachtowy dowozu ropy naftowej do basenu
nego regionu. Rafinerie ze względu na szereg czynników
Morza Czarnego w większości kontrolowany jest przez fir-
zmuszone są do zakupu ropy „z daleka” od producentów
my należące do obywateli Grecji. Część właścicieli stat-
rosyjskich, których zakłady są bardziej oddalone od krajów
ków całkowicie uzależniona jest od dochodów czerpanych
europejskich niż zakłady krajów Afryki Północnej i Bliskie-
z obsługi eksportu ropy naftowej z FR. W związku z tym
go Wschodu. Jedynym argumentem FR przemawiającym
niektórzy prywatni inwestorzy floty zbiornikowców Grecji
na korzyść takiej strategii jest fałszywe stwierdzenie, iż
w ogóle nie są zainteresowaniu rozwojem nowych koryta-
rafinerie Europy Wschodniej są rzekomo „zaprojektowa-
rzy dostarczania ropy do Unii Europejskiej poza tradycyj-
ne wyłącznie pod ropę rosyjską”. Taka opinia nie ma nic
nymi - rosyjskimi. Należy jednak zauważyć, iż nie wszyscy
wspólnego z rzeczywistością. Fałszywe konstatacje na te-
właściciele zbiornikowców działają na niekorzyść rozwoju
mat „wąskiej specjalizacji rafinerii Europy Wschodniej” są
arabskich eksporterów ropy.
tylko parawanem, za którym kryje się gigantycznych roz-
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
5
Jak twierdzą niektóre światowe centra eksperckie to
możliwości współpracy z СРС w celu stworzenia nowej
właśnie brak strategicznego podejścia greckich firm że-
trasy dostaw ropy naftowej z Kazachstanu do UE przez
glugowych do tworzenia nowych dróg transportowych do
Lisiczansk.
Europy Wschodniej był jedną z przyczyn kryzysu w Grecji,
Dzięki rozkwitowi korupcji w dużej części zasianej
który miał miejsce w latach 2009-11. Kraj, który wykazał
przez FR, kwestia rozpatrzenia tej trasy przez Kijów nigdy
kompletny brak zdolności do kierowania kaprysami swoich
nie była brana pod uwagę przez СРС, i nawet nie była
zbiornikowców, stracił zaufanie większości międzynarodo-
poddawana pod dyskusję. Podjęcie takich kroków jest jed-
wych kredytodawców i inwestorów. Pozostało mu jedynie
nak rzeczą konieczną bez względu na to jak dużo pienię-
liczyć na wydzielenie środków finansowych przez FR oraz
dzy przekaże Moskwa politykom w Kijowie, którzy wciąż
Chińską Republikę Ludową, mających na celu rozwój le-
blokują projekt i realizują moskiewski wariant zachowania
wicowych ruchów politycznych, nie zaś realną integrację
Ukrainy w stosunku do podlegającej sankcjom „Rosniefti”.
w zakresie dostaw ropy naftowej i łudzić się nadzieją na
Przyczyną takiej prognozy jest fakt, iż w 2010 r. w СРС
dywidendy z Cypryjskich, Syryjskich i innych lokalnych kry-
zatwierdzono program budowy drugiej gałęzi i rozbudowy
zysów.
za 4,5 miliarda swojego zakładu na trasie Tengiz-Kropot-
Perspektywiczne trasy dostaw. Najbardziej znaną
kin-Noworosyjsk do 64 mln ton rocznie. Bez wyjścia do
i opisywaną w mediach jest trasa rurociągowa Odessa -
Lisiczanska i dalej do UE inwestorzy nie będą mogli zreali-
Brody, posiadająca realne możliwości techniczne. Pierw-
zować planu rozbudowy.
sza z nich to rozwój dostaw kolejowych na trasie Kowel
- Gdańsk/Płock pod warunkiem przedłużenia toru kole-
Sytuacja w sektorze przewozu ropy
jowego o europejskich wymiarach do miejsca nalewania
naftowej, kondensatu i szerokiej frakcji
ropy czyli stacji «Ukrtransnafty» - objętość do 2.5-4 mln
węglowodorów koleją.
ton rocznie. Druga możliwość - zamknięcie przez Ukrainę
na eksport z FR drugiej gałęzi ropociągu „Drużba” na od-
W kolejowym sektorze przewozu ropy naftowej Ukra-
cinku Rafineria Brody Apollo (Słowacja), co będzie mieć
ina jest graczem najbardziej wyizolowanym na regional-
na celu zapewnienie dostaw tym zakładom, które mają
nym rynku dostaw. Przyczyną izolacji jest niewielka ilość
możliwość przyjmowania ropy z Bliskiego Wschodu oraz
miejsc posiadających tory kolejowe o wymiarach europej-
basenu Kaspijskiego na terminal ukraiński - Port Jużnyj
skich. Kontrolnymi punktami rozwoju są niewielkie termi-
(Południowy) - zakres do 30 mln ton rocznie.
nale przesyłu ropy naftowej na trasie ropociągu „Drużba”
Druga część projektu Odessa-Brody zakłada duże,
oraz niewielki kolejowy terminal tranzytowy do przeładun-
długoterminowe i opłacalne inwestycje SP Sarmatia w do-
ku LPG na Zakarpaciu.
budowanie ropociągu do rafinerii w Gdańsku. Perspekty-
Najważniejszymi odbiorcami usług terminali są
wiczny zakres do 60 mln ton rocznie.
przedsiębiorstwa rosyjskiej sieci Łukoil w najlepszych okre-
Druga trasa istniejąca, lecz nieczynna z winy FR
sach lata 2004 - 2014 należąca do niego rumuńska rafine-
Tengiz-Kropotkin-Rafineria w Kremenczugu-Rafineria
ria Lukoil Petrotel oraz ukraiński „Karpatneftchym”, które
w Odessie - Brody - Unia Europejska (Czechy/Węgry/
co roku odbierały w cysternach do 1 mln ton surowej nafty
Austria/Niemcy). Od strony technicznej do uruchomienia
i kondensatu. Z powodu tych aktywów, „Łukoil” został upo-
trasy potrzebna jest realizacja kilku czynności: rozpoczę-
ważniony przez rosyjską „Transnieft” do bycia koordynato-
cie prac międzynarodowego konsorcjum Caspian Pipeline
rem dostarczania ropy z RF do Europy Południowej oraz
Consortium (СРС) w celu uruchomienia dwukierunkowej
Środkowej. W latach 2014 - 15 rafinerie w Rumunii i na
trasy Kropotkin-Lisiczansk. Projekt ma duże szanse na re-
Ukrainie stały się obiektem kar oraz prowadzenia śledztwa
alizację. Do «Rosniefti» należy tylko 24% akcji СРС, po-
w związku z różnego rodzaju łamaniem prawa na kwotę 2
zostałe kontrolowane są przez korporacje z Kazachstanu,
miliardów Euro i ponad 100 mln Dolarów.
USA i UE.
Jeżeli taka polityka nie pogrąży się w korupcji i bę-
Sprzeciw Moskwy wobec tego projektu może spo-
dzie kontynuowana, to zamiast „Łukoilu” do Kałusza i Jas-
wodować sankcje ze strony partnerów FR w СРС i zablo-
sy będą mogli wejść bardziej mobilni inwestorzy z Polski,
kowanie tranzytu ropy naftowej do UE. W chwili obecnej
którzy pomogą rozwiązać kwestie izolacji „kolejowej” Ukra-
najważniejsza dla projektu jest polityczna wola Ukrainy
iny od UE i ożywić sektor dostaw kolejowych surowej ropy
przyłączenia się do sankcji zastosowanych przez USA
naftowej.
i UE w stosunku do „Rosniefti”. Firma ta posiada prawo
Na Zakarpaciu w 2015 r. działały trzy terminale: koło
własności rafinerii w Lisiczansku. „Rosnieft” nie ma zamia-
osiedla typu miejskiego (o.t.m,) Kliuczarka — «Petro Kar-
ru zapewniać tej rafinerii pełnych dostaw ładunku, ponie-
bo Chem» (220 tys. ton/rok), w pobliżu o.t.m. Strabiczewo
waż motywem jej nabycia (wbrew zasadom prywatyzacji
— terminaj PP „Firma „Nadieżda” (162 tys. ton/rok), bez-
do rafinerii tej nigdy nie dostarczano odpowiedniej ilości
pośrednio w samym Batiewie — «Karpaty» (100 tys. ton/
surowca) było przede wszystkim zablokowanie Ukrainie
rok).
6
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
Plan tranzytu kolejowego kondensatu ropy naftowej oraz LPG
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
7
Powyższe terminale kolejowe dokonują przeładunku
- Nowograd-Wołyński - Kowel i do 2,7 mln ton na odcinku
LPG do Słowacji, na Węgry i do Rumunii. Działają przede
Rafineria Mozyrska - Drohobycz/Użgorod. W przyszłości
wszystkim na liniach kolei europejskich Czop - Záhony
możliwe będzie przywrócenie tej trasie jej właściwej mocy
(Węgry) oraz Czop - Čierna (Słowacja).
projektowej do 10 mln ton rocznie, a nawet więcej.
Jedynym warunkiem zrealizowania takiej perspekty-
Transport produktów naftowych i
wy jest otrzymanie przez Białoruś zgody na możliwość
odbioru ropy kaspijskiej i arabskiej w porcie „Jużnyj” (Ukra-
przetwórstwo ropy naftowej
ina) w celu dostarczenia załadunku do swojej Rafinerii Mo-
System transportu ropy naftowej na Ukrainie, eks-
zyrskiej w celu odesłania przetworzonego paliwa do Unii
ploatowany przez Jawną Spółkę Akcyjną „Ukrtransneft”,
Europejskiej przez wskazany rurociąg.
składa się z 19 magistrali ropociągowych (MR) o ogólnej
Rurociąg Mozyr - Granica Państwa - Użgorod nale-
długości 4766,1 km. Roczna przepustowość systemy dla
ży do ukraińskiej firmy
«Prikarpattransneftrodukt», której
tranzytu ropy z terenów FR stanowi: na wejściu 114 mln
aktywa w latach 1995-2015 były bezprawnie przetrzymy-
ton, na wyjściu - 56 300 000 ton. W razie konieczności
wane przez rosyjski «Transneftprodukt». Firma ta rzekomo
system ropociągów może w pełni zaspokoić potrzeby ra-
gwarantuje dostarczanie surowca do Rafinerii Mozyrskiej
finerii, biorąc pod uwagę maksymalną moc projektową
i jest bezsprzecznie fałszywym „wypełniaczem” rurociągu
ponad 50 mln ton rocznie. Prawidłowe działanie systemu
w kierunku Użgorodu i Węgier nie mającym alternatywy.
ropociągu zapewnia 51 stacji przeładunkowych ropy nafto-
W latach 2014-15 spory sądowe pomiędzy Ukrainą
wej, na których zamontowanych jest 176 agregatów pom-
i FR dotyczące prawa własności (?!) biegnącego przez
powych o mocy ogólnej 356,5 tys. kWt. Ogólna pojemność
Ukrainę rurociągu do transportu produktów naftowych sta-
zbiorników ropy wynosi 1085 tys. m3.
ły się najgłośniejszym skandalem korupcyjnym w Kijowie.
Na stacjach przeładunkowych oraz magistralach ru-
Afery dotyczące rurociągu Mozyr - Użgorod wstrząsnęły
rociągowych Terminalu „Jużnyj” umieszczono 11 rezerwu-
całą architekturą współczesnego życia politycznego na
arów na ropę towarową. Ogólna ilość rezerwuarów wynosi
Ukrainie. Sięgnęły one poziomu parlamentarnej walki po-
81, ich pojemnośc nominalna wynosi 1085 tys. m3, pojem-
szczególnych frakcji i grubą linią oddzieliły uczestników
ność towarowa - 745 tys. m3.
konfliktu (na zasadzie schematu „Kołomojskij przeciw Tisz-
czence, Paszyńskiemu oraz grupie firm WOG).
W rzeczywistości konflikt nosi jednak charakter nie
personalny, a geopolityczny. Po pierwsze, pokazuje on, iż
Ukraina ma możliwość wypracowania polityki dostarcza-
nia surowców na trasę port Jużnyj - Brody - Mozyr (ropa
surowa) oraz Mozyr - Użgorod (paliwo dieslowe).
Po drugie projekt odrodzenia rurociągu Mozyr
-
Użgorod wskazuje na chęć Unii Europejskiej do uwolnie-
nia Białorusi spod wpływów FR. Projekt może sprawić, iż
Mińsk znajdzie się na orbicie integracji europejskiej w sek-
torze naftowym z jednej prostej przyczyny: firmy prze-
mysłu naftowego na Białorusi i w Unii Europejskiej mają
takie same prawa zakupu i przetwarzania rosyjskiej ropy,
jak rosyjskie firmy monopolistyczne. W przeciwnym razie
Moskwa zacznie się dusić z powodu braku możliwości
tranzytowych i taryfowych oraz efektywnych tras przesy-
łu surowców. Ten łatwy do przewidzenia deficyt w żaden
sposób nie może zostać zrekompensowany przez moce
przerobowe jedynej rosyjskiej trasy eksportu ropy do UE,
Szczegółowe informacje o wewnętrznej i
kompleksu rurociągowego «BTK» z terminalem Ustiług.
Sektor przetwórstwa ropy naftowej. Za podstawo-
tranzytowej sieci magistrali rurociągowych
wy kierunek integracyjny w tej dziedzinie przemysłu naf-
w latach 2014-15.
towego Europy Wschodniej uważana jest dość wysoka
Ukraina, prowadząc odpowiedzialną politykę branżo-
aktywność inwestycyjna korporacji - Orlen, MOL, Lotos
wą w tym sektorze, mogłaby zaproponować całej Europie
i Petrom (OMV Inc.) oraz korporacji USA i UE.
Wschodniej, a szczególnie Polsce swoje ogromne moce
Ogólna moc sześciu ukraińskich rafinerii pier-
produkcyjne w rurociągowym tranzycie paliwa, a mianowi-
wotnego przetwórstwa ropy naftowej wynosi
35 600
cie do 5 mln ton na odcinku Rafineria Mozyrska (Białoruś)
000. ton ropy/rok).
8
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
Informacja historyczna: szkic wojskowy zagranicznego odcinka eksportu ru-
rociągiem do transportu produktów naftowych Białoruś - Ukraina - Czechy
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
9
nosi 192 grywny lub 6,6 Euro zgodnie z aktualnym kursem
grywny w Narodowym Panku Ukrainy.
Według ocen ekspertów na podstawie informacji
z dostępnych źródeł rynkowa wartość za przechowywanie
ropy w krajach UE oraz państwach sąsiadujących z Ukra-
iną jest dwa razy niższa i waha się w granicach od 1 - 4
Euro za tonę na miesiąc.
Poniżej przytaczamy niektóre z nich.
Koszt przechowywania
Kraj
jednej tony ropy na 1 miesiąc
w przeliczeniu na Euro
Polska
0,85
Słowenia
1
W 2013 roku czynna była tylko Rafineria w Kremen-
czugu (Publiczna Spółka Akcyjna „Ukrtatneft”, częściowo
Słowacja
1,6
działały rafineria w Odessie oraz Szebelińska Rafineria
Czechy
1,5 - 1,6
Gazu, jednak nie wykorzystywały pełni swoich możliwo-
Chorwacja
2,0 - 2,3
ści. Podstawowymi przyczynami obniżenia wskaźników
produkcyjnych był brak korzyści ekonomicznych z prze-
Węgry
4,0
twórstwa ropy (Rafineria w Lisiczańsku), niewystarcza-
Niemcy
3,6
jąca ilość surowca naftowego (rafinerie w Kremenczugu
Austria
3,7
i w Odessie), brak możliwości wytwarzania produktów ro-
Rosja
1,0 - 2,0
popochodnych zgodnych z obowiązującymi standardami
państwowymi Ukrainy (Rafineria Drohobycka i Nadwor-
Kazachstan
0,6
niańska).
Na stan ukraińskiej branży naftowej negatywnie
Transport gazu ziemnego i LNG: rurociągi,
wpływa bardzo powolne tempo modernizacji wyposażenia
przeładunek i możliwości przechowywania
technicznego i szybkie starzenie się podstawowego mająt-
Potencjalne rezerwy gazu ziemnego na Ukrainie sta-
ku trwałego; niewystarczające zaspokojenie potrzeb kraju
nowią do
6 trylionów m3, zapasy zbilansowane - 1,1 try-
na produkty ropopochodne, niewystarczająca ilość pro-
lionów m3
duktów ropopochodnych europejskiej jakości.
Ukraina jest jednym z najbardziej znaczących od-
biorców gazu ziemnego w Europie. W 2013 roku objętość
Polityka cenowa. Stawki Rafinerii
zużycia gazu na Ukrainie wyniosła około 50,4 miliarda m3
Ukraińskich na przechowywanie
i w ciągu ostatniego dziesięciolecia wskaźnik ten zmieniał
ropy technologicznej
się w zależności od politycznej i ekonomicznej wytuacji
w kraju osiągając wartość od 76,4 miliarda m3 w 2005 roku
Publiczna Spółka Akcyjna «Ukrtransneft»
do 50,4 miliarda m3 w 2013 roku i 42,6 miliarda m3 w 2014 r.
na dzień 05.02.2016
Prawie połowa (27 miliardów m3) ogólnej objętości
zużycia gazu wykorzystywana jest na zaspokojenie po-
Na dzień dzisiejszy ogólna kwota będąca przedmio-
trzeb ludności oraz zapewnienie centralnego ogrzewania,
tem roszczeń w stosunku do P.S.A. „Ukrtranseft” za prze-
zarówno w budynkach mieszkalnych jak i instytucji budże-
chowywanie ropy technologicznej w zbiornikach rezerwo-
towych oraz odbiorców komunalnych. Ponad 2 miliardy
wych Rafinerii w Kremenczugu, Drohobyczu i Nadwirnej
m3 zużywanych jest do zapewnienia ciepła przez elektro-
wynosi około 641 mln grywien.W tym zadłużenie w stosun-
energetykę państwową, elektrociepłownie węglowe (jako
ku do Rafineriiw Kremenczugu wynosi około 496 100 000
paliwo pomocnicze w tym również do „podpalania” węgla),
grywien, w Drohobyczu - 38,0 mln grywien, w Nadwirnej
elektrociepłownie oraz blok ciepłowniczy, przy czym ener-
- 106 900 000 grywien.
gobloki gazomazutowe przez długi okres pozostają jako
Stawka za przechowywanie 1 tony ropy w wyżej wy-
bloki rezerwowe i nie są eksploatowane ze względu na
mienionych rafineriach, według której naliczone zostału
wysokie ceny gazu.
powyższe kwoty zadłużenia, wynosi 6,4 grywny za dobę.
Branża ciepłownicza zużywane jest nieco poniżej
W przeliczeniu na miesiąc (średnio 30 dób) taryfa ta wy-
40% ogólnej objętości zużycia gazu ziemnego, głównymi
10
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
odbiorcami gazu ziemnego są zakłady metalurgiczne oraz
Do Ukraińskiego Systemu Transportu Gazu należą:
przemysł chemiczny.
• magistrale gazociągowe o długości 39,8 tys. km,
Odbiór gazu ziemnego na Ukrainie zapewniane jest
w tym 13900 km o średnicy 1000 - 1400, 5000 km
poprzez import gazu ziemnego oraz własne wydobycie.
- o średnicy 700 - 800 i 20 900 km - o średnicy 500
W ciągu ostatnich 15 lat roczna objętość wydobycia
i mniej;
gazu waha się w granicach od 18 do 21 mld m3 i w ciągu
• sieci rozdzielcze gazu o długości 367 tys. km;
ostatniego dziesięciolecia w zasadzie nie uległa zmianie.
74 stacje sprężarkowe,
Około 90% gazu wydobywane jest przez zakłady należące
112 zakładów kompresyjnych,
do państwowego sektora gospodarki.
713 agregatów do przeładunku gazu,
Na terenie Ukrainy istnieją dwa duże złoża gazu łup-
• stacje sprężarkowe o mocy 5450 mWt,
kowego. Na wschodzie kraju znajduje się złoże Juzowskie,
13 podziemnych zbiorników gazu o ogólnej aktywnej
znajdujące się na terenie obwodu ługańskiego, donieckie-
objętości przechowywania gazu - 32 mld m3.
go i charkowskiego. Jego ogólna powierzchnia wynosi
W 2013 tranzyt gazu ziemnego dla WPN i Europy
ponad 7000 kilometrów kwadratowych. Średnia głębo-
wyniósł 86,1 mld m3. Tak więc istniejący potencjał zwięk-
kość zalegania gazu wynosi 4000 metrów. Efektywna moc
szenia objętości tranzytu przez sieci transportu gazu na
(ogólna moc dostępnych warstw nasyconych gazem łup-
Ukrainie wynosi około 50 mld metrów sześciennych gazu
kowym) wynosi 30 metrów. Przewidywane rezerwy, zgod-
na rok. Jednocześnie zaobserwować możemy zmniejsze-
nie z oceną EIA, to od 2-4 trylionów metrów sześciennych
nie tranzytu gazu o 7% (dane na dzień 01.06.2014) ze
gazu.
strony FR, przede wszystkim ze względów politycznych.
Na zachodzie Ukrainy znajdują się natomiast Oles-
Ukraiński zespół przechowywania gazu posiada
skie złoża gazu łupkowego, których powierzchnia wynosi
znaczne rezerwy, które w najbliższym czasie mogą zostać
ponad 6 tysięcy metrów kwadratowych. Znajduje się ono
wykorzystane do zwiększenia objętości przechowywania
na terenie obwodu lwowskiego i iwano-frankowskiego.
gazu firm zagranicznych. Ogólna objętość zbiorników pod-
Przewidywane rezerwy wynoszą 1-2 trylionów metrów-
ziemnych na Ukrainie (ZP) pozwala zagwarantować prze-
sześciennych gazu.
chowywanie 31 mld m3 gazu.
Niezbędna objętość gazu w ZP zaspokajająca po-
Ukraina jest największym na świecie krajem tranzy-
trzeby mieszkańców Ukrainy wynosi 15 mld m3. Tak więc
towym gazu ziemnego. Ukraina transportuje rosyjski gaz
możliwość magazynowania w krajowych ZP gazu ziemne-
ziemny do 18 krajów Europy: Austrii. Bułgarii, Bośni, Gre-
go dla krajów europejskich szacowana jest na 15 mld m3.
cji, Włoch, Macedonii, Mołdowy, Rumunii, Niemiec, Polski,
Najważniejszą zaletą Ukraińskich Systemów Trans-
Serbii, Słowacji, Słowenii, Węgier, Francji, Turcji, Chorwa-
portu Gazu dla Europy Wschodnie, a szczególnie dla Pol-
cji i Czech.
ski nie są gazociągi, jak podają media (mogą one zostać
Moc projektowa systemu transportowego Ukrainy
zastąpione innymi sposobami transportu), ale o wiele bar-
wynosi na wejściu
288 miliardów metrów sześciennych
dziej istotne strategicznie gwarantujące prawidłowe działa-
na rok, na wyjściu z systemu - 178,5 miliardów m3 na rok,
nie systemu istnienie 12 naturalnych podziemnych zbiorni-
w tym również w kierunku krajów UE, innych krajów euro-
ków gazu (PZG). Mają one moc produkcyjna gromadzenia
pejskich i do Turcji - 142,1 mld m3 na rok.
zapasów do 31 mld metrów sześciennych.
Dane operacyjne Systemu Przesyłu Gazu Publicznej Spółki Akcyjnej „UKRTRANSGAZ”
z dnia 07.02.2016
(млн. м3 при 200С)
Możliwości
Lp.
Nazwa obiektu (kierunek)
Zgłoszenie tranzytu
Tranzyt
Wolne możliwości
techniczne
1
2
3
4
5
6
1
SPG „Użgorod”
282.32
107.90
108.13
174.19
2
SPG „Orłowka”
81.71
52.10
50.97
30.73
3
SPG :Beregowo”
40.24
16.50
16.08
24.16
4
SPG „Drozdowyczi”
15.24
14.20
14.10
1.15
5
SPG „Tekowo”
13.72
0.00
0.00
13.72
6
Mołdowa (razem)
10.67
12.00
10.87
-0.20
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
11
Nie istnieje równie efektywny handlowo sposób za-
łać. Jest ona nastawiona na napełnienie części systemów
miany infrastruktury o tak dużych możliwościach magazy-
transportu gazu w regionie gazem z tankowców oraz za-
nowania gazu w Europie Wschodniej. Cena wybudowa-
kładów regazyfikatorów. Nowe LPG w Świnoujściu (Pol-
nia nowych PZG sięga ponad $1,7mld. za 2 mld metrów
ska) i Butyndzie (Litwa) o ogólnej mocy do 10 mld metrów
sześciennych magazynowanego surowca. W odróżnieniu
sześciennych od 2015 roku stały się podstawą programów
od stosunkowo niewielkich i młodych konkurencyjnych
UE związanych ze współpracą do 2017-20 roku dwóch in-
zbiorników na Węgrzech, Austrii i Polsce, ukraińskie kosz-
terkonnektorów - Polski i Litwy oraz Polski i Ukrainy.
ty budowy PZG dawno się zwróciły. Dzięki rekonstrukcji
Plany wprowadzenia na Ukrainie własnego termi-
będą mogły podwoić swoją moc do 50 - 60 mld metrów
nalu LPG w Jużnym na razie zostały zamrożone z powo-
sześciennych, jeżeli będzie takie zapotrzebowanie na re-
du napięcia w relacjach turecko - ukraińskich. Turcja jest
gionalnym rynku gazu.
zdecydowanie zorientowana na rolę głównego gazowego
Takie zapotrzebowanie na zwiększenie mocy gro-
potentata w regionie, dlatego też przepuszczanie tankow-
madzenia zapasów sezonowych kształtuje stanowcza
ców z LPG jest dla niej niekorzystne. Ponadto Stambuł
perspektywa - pojawienie się w niedługim czasie na ryn-
podobnie jak inne cieśniny są i tak już wystarczająco ob-
ku nowych eksporterów gazu na rynek importu Europy
ciążone ekologicznie licznymi i nie mniej niebezpiecznymi
Wschodniej. Do grupy nowych graczy na rynku eksportu
tankowcami z LPG, zmierzającymi w kierunku wyjścia do
należą w kolejności według czasu umocnienia swojej po-
Morza Czarnego. Ropa naftowa i jej gazy podczas awarii
zycji na rynku: Azerbejdżan, Iran, Iracki Kurdystan, Egipt
tankowców rozlewają się i a LPG wybucha. Zagrożenia te
i Izrael. Na trasie przesyłu tych zasobów na rynek regionu
są podsycane przez tureckie firmy, które wierzą, iż wcze-
Bałtycko-Czarnomorskiego tak duże bazy gromadzące se-
śniej czy później zostanie im zaproponowana rola pośred-
zonowe rezerwy gazu nie istnieją. Znajdujące się w regio-
ników w dostawach LPG na Ukrainę.
nie niewielkie PZG nie będą w stanie obsłużyć interesów
Uregulowanie dialogu z Turcją pozwoli Ukrainie mieć
wszystkich krajów eksporterów.
nadzieję na rychłe rozpoczęcie budowy własnego termina-
Zainicjowanie przez UE w latach 2014 - 15 europej-
lu LPG. Jest on wręcz nieodzowny w Kijowie do stworzenia
skie projekty interkonektorów gazowych takich jak Eastring
strategicznych rezerw wojennych na wypadek zaostrzenia
i Tesla, mają własną logistykę i pomijają ukraińskie sieci
się konfliktu z FR. Na długi okres konfliktu wojennego trwa-
transportu gazu. Nie będą one mogły przynosić zysków
jącego 7 lat i dłużej istniejących rezerw gazu rewersyjnego
i w pełni wykorzystywać swojej mocy bez wykorzystania
z UE. Własny terminal LPG pozwoli Ukrainie zniwelować
ukraińskiej infrastruktury gromadzenia rezerw gazu.
zagrożenie blokady eksportu gazu jako politycznego na-
Fakt istnienia w Europie Wschodniej ogromnego
rzędzia Kremla. Jednak na czas przygotowania budowy
i niewykorzystywanego w pełni potencjału PZG Ukrainy
Ukraina nie może stać w miejscu. Powinna rozpocząć wy-
na razie pozwala zakwalifikować go do kategorii projek-
kup niewielkich ilości akcji terminali LPG w innych krajach,
tów oczekujących na realizację, w odróżnieniu od sektora
aby zdobyć doświadczenie na nowym rynku. Ponadto Ki-
przeładunku LNG. Ta integralna i zupełnie nowa dziedzina
jów powinien zdublować terminal LPG w Jużnym na wy-
rurociągowego transportu gazu we Wschodniej Europie
padek międzynarodowej blokady Krymu lub zmasowanej
zakończyła już długi okres oczekiwania i zaczęła dzia-
wojennej konfrontacji z RF.
Potencjał podstawowy i statystyka tranzytu węglowodorów przez Ukrainę (2015 rok)
Zakres
Kierunek dostaw i forma
Moc projek-
Poziom zała-
Zakres do-
dostaw
Firma właściciel
pracy
towa
dowania mocy
staw 2014г
2015г.
Transport gazociągami gazu ziemnego
ГК «Укртрансгаз» (Konsorcjum Pań-
Razem:
187,4
30%
57.3
61.1 (+7.9)
stwowe „Ukrtransgaz”
Przeładunek portowy produktów naftowych i LPG, tys. ton
Odessa:
700
135%
900
900
UkrLoydSystem i „Południowe Kon-
LPG z kolei na tankery o no-
(+7% do
sorcjum Paliwowe” (PKP) («Южный
śności do 100 tysięcy ton
2013)
Топливный консорциум (ЮТЭК)»)
Illiczowsk, port rybny LPG z
220
190%
413
413
«АйГаз Украина» (Igass Ukraina)
kolei na tankery o nośności
do 50 tysięcy ton
Odessa, produkty naftowe,
30 000
17%
2 400
1 980
ЗАО «Синтез Ойл» (Niejawna Spółka
nalewanie na tankery o no-
(-37%)
Akcyjna „Syntez Oil”)
śności do 100 tysięcy ton
12
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
Produkty naftowe, Illiczowsk,
3 230
5%
250
154
«Ильичевская Топливная компания»
nalewanie na tankery o no-
(-55%)
(Illiczowska Firma Paliwowa)
śności do 50 tysięcy ton
Produkty naftowe, Jużnyj, na-
1 000
20%
332
200
«Терминал Стивидоринг» (бывшая
lewanie na tankery o nośności
российская «Трансбункер Южный»)
do 150 tysięcy ton
(„Terminal Stevedoring” (były rosyjski
„Transbunkier Południowy”)
Przyjęcie przez port Chersoń
3 000
0
80
Госпредприятие «ПОНП» (Przedsię-
do 60 tysięcy ton
biorstwo Państwowe „PONP”
Przeładunek w porcie surowej ropy naftowej w mln ton
Zlewanie surowej ropy nafto-
30
6%
1,4
0,6
ЗАО «Синтез Ойл»
wej na tankery o nośności do
(-67%)
Niejawna Spółka Akcyjna „Syntez Oil”
100 tysięcy ton, Odeski Port
Międzynarodowy
Zlewanie i odbiór Port „Jużnyj”
30
7,5%
4,1
4,0
Филиал «Южные Магистральные
nośność 150 tysięcy ton
нефепроводы» (ЮМН) ГК ПАО
«Укртранснафта»
Filia „Południowe Magistralne Produkty
Naftowe” (PMPN) „Ukrtransnafta”
Odbiór w porcie Chersoń no-
10
0
0
0
Госпредприятие «ПОНП»
śność do 60 tysięcy ton
Przedsiębiorstwo Państwowe „PONP”
Zlewanie i odbiór Port Reni
5
0
0
0
«Лагуна Лес»
nośność dо 30 tysięcy ton
„Laguna Lies”
Razem:
45
4,1
4,0
Transport rurociągowy surowej ropy naftowej w mln ton
Jużnyj - Brody
30
0
0
0
Filia „Południowe Magistralne Produkty
Naftowe” (PMPN) „Ukrtransnafta”
Odessa - Kremenczug
30
5%
0
1,7
Samara (FR) - Wielikock - Li-
30
0
0
0
Филиал Приднепровские
siczansk - KKremenczug
магистральные нефтепроводы ГК
ПАО «Укртранснафта»
Miczurińsk
(FR)
- Kremen-
30
0
0
0
Filia „Południowe Magistralne Produkty
czug
Naftowe” (PMPN) „Ukrtransnafta”
Mozyr
(Białoruś) Brody
-
60
25%
19,8
14,8
Филиал Управление магистральных
Użgorod
нефтепроводов «Дружба» ГК ПАО
«Укртранснафта»
Filia Zarządu Magistralnych Ropocią-
gów „Drużba” Firma Państwowa Pu-
bliczna Spółka Akcyjna „Ukrtransnafta”
Lisiczansk - Ługańsk - Ra-
Demontaż
Demontaż
0
0
Tereny okupowane przez FR
dionowskaja
(FR)
- Ticho-
rieck - Krapotkin
Razem:
64-66
14%
19,8
14,8 (tran-
(wyjściowa)
zyt)
+1,7
(wewnętrz.)
Rurociągowy transport produktów naftowych, w mln. ton
Mozyr - Drohobycz - Użgorod
2-5 млн т на
н/д
н/д
н/д
«ПрикарпатЗападТранс (бывшая
отдельных
«ПрикарпатТранснефтепродукт»)
участках
госпредприятия
«Укртранснефтепродукт»
Groznyj (Republika Czeczeni
12
0
0
0
Przedsiębiorstwo Państwowe
- Iczkeria) - Armawir -Trudo-
„Ukrtransnieftprodukt”
waja
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
13
MODELOWANIE MATEMATYCZNE
PROCESÓW DYFUZYJNYCH PRZY REALIZACJI
TECHNOLOGII WYDOBYCIA GAZU ŁUPKOWEGO
WALERY WYSOCZAŃSKI, ANDRZEJ OLIEJNIK, IGOR OHIRKO
14
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
15
16
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
17
18
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
19
20
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
21
22
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
23
PODZIEMNE PROCESOWANIE WĘGLA
A GEOTERMALNY POTENCJAŁ POLSKI
BOHDAN ŻAKIEWICZ
Aby pozyskać energię z węgla, nie musimy go
dzana do ruchu. Zastąpi muzealne elektrownie węglo-
wydobywać na powierzchnię. Można go procesować
we. Ich stan jest tak krytyczny, że co najmniej 40 proc.
bezpośrednio w pokładach, a na powierzchnię dostar-
z nich wymaga natychmiastowego remontu lub budowy
czać już samą energię i wysokokaloryczny, jednorodny
nowych. Nowa technologia, spełniająca unijne normy,
gaz syntezowy, który może być użyty jako paliwo do
jest tańsza w inwestycji i daje znacznie tańszą energię.
silników lub do wytwarzania wodoru. Jest to termody-
Koszt otrzymanej energii elektrycznej, jaki generuje ta
namiczna, podziemna kompleksowa ekstrakcja energii
technologia, jest na poziomie 0,02 euro/1kWh, a koszt
węgla (CEEC - Complex Energy Extraction from Coal),
gazu syntezowego - 0,012euro/1m3, czyli o ponad rząd
którą można stosować do węgla zarówno kamiennego,
mniej niż przy innych promowanych metodach pozyski-
jak i brunatnego. Takie rozwiązanie znacznie zwiększa
wania tzw. czystej energii. Koszt projektowanej dla za-
efektywność wykorzystania zasobów węgla, ponieważ
granicy wielo-zakładowej instalacji o łącznej mocy wy-
dzięki temu można pozyskać nawet 85 proc. energii za-
nosi 1660 euro/1kW, co daje zwrot z inwestycji w ciągu
wartej w złożu węglowym, zamiast 7-11 proc. (od węgla
dwóch, dwóch i pół roku, a powierzchnia zakładu o mocy
do żarówki). Dla tej technologii nie stanowi przeszko-
ponad 300 MW nie przekracza 1 ha. Nie ma również
dy ani głębokość (można sięgnąć po bardzo głębokie
żadnych odpadów. Co więcej, dla podsadzania powsta-
zasoby nawet na 10 km w głąb ziemi), ani wysoki po-
jących pod ziemią komór można pożytecznie ulokować
ziom metanu (zostanie on w całości zagospodarowany).
ogromne ilości odpadów górnictwa i hutnictwa trady-
Dzięki temu ilość energii dostępnej z węgla zwiększa się
cyjnego (również niebezpiecznych) z innych działalno-
o dwa rzędy, a do atmosfery nie dostają się rzeczywiście
ści. Również zasolone wody, np. Takie, jakie powstają
szkodliwe substancje, takie jak siarczki czy tlenki azotu.
przy odwadnianiu konwencjonalnych kopalni, mogą być
Ponieważ znaczna część CO2 jest zużywana od razu
z korzyścią zagospodarowane w podziemnych proce-
bezpośrednio pod ziemią, to w synergicznym połącze-
sach pirolitycznych i zużyte do produkcji wodoru. W po-
niu z innymi technologiami można osiągnąć narzucane
równaniu do czasu budowy nowych elektrowni i kopalni,
przez UE ograniczenie emisji do 100 kg CO2/1MWh.
które wymagają wielu lat, w przypadku tej technologii
Pozwoli to na korzystne uzupełnienie zarzucenie wyjąt-
czas potrzebny do uruchomienia kompleksu o mocy
kowo niebezpiecznego, drogiego zatłaczania CO2 pod
250MW-300MW nie przekracza trzech lat. Rocznie
ziemię, które nie tylko może doprowadzić do zniszcze-
Polska zużywa 150 tys. GWh energii elektrycznej po-
nia horyzontów niszczy horyzonty cieczy wgłębnych ale
chodzącej przede wszystkim z elektrowni węglowych.
CO2 również katastrofami, jako że może upłynniać cięż-
Ich łączna moc to 16 GW. Samego węgla kamiennego
kie, uszczelniające frakcje ropy naftowej w tzw. popro-
mamy bardzo dużo. Jego potwierdzone złoża to 4,6 mld
dukcyjnych polach naftowych czy gazowych, co z kolei
t z 14 mld t szacowanych. Łączna przybliżona ilość na
grozi niekontrolowanym erupcyjnym wydostaniem się
głębokościach dostępnych dla współczesnych techno-
na powierzchnię.
logii wydobywczych to ponad 60 mld t. Głębiej znajdują
Dzięki technologii podziemnego procesowania
się daleko większe zasoby zarówno węgla kamienne-
węgla pod ziemią, przy której nie wprowadza się ludzi
go, jak i nieprzebrane ilości węgli brunatnych. Polska
do śmiertelnych czasami pułapek, uniknie się również
jest wyjątkowo zasobna w ten surowiec, tak jak i w gaz,
tragedii takich, jak ostatnio w kopalni Wujek-Śląsk,
którego mamy ogromne ilości w głębszych pokładach
w związku z którą premier Donald Tusk mówił: „Musi-
węgla oraz łupków skalnych.
my się zastanowić, czy naprawdę musimy wydobywać
UE wprowadziła nakaz zmniejszenia emisji CO2
węgiel wszędzie, na każdej głębokości, w każdych wa-
o 20 proc. do 2020 r. oraz konieczność jego ogranicze-
runkach. Co zrobić, by nie posyłać ludzi tam, gdzie za-
nia do 100 kg/1MWh. Jest to o rząd mniej, niż produkuje
grożenie jest ponad normę?”.
elektrownia węglowa. Należy więc zastosować rozwią-
Te możliwości są w polskich rękach, gotowe do
zania, które nie tylko spełniają te warunki, chroniąc nas
zastosowania choćby jutro w polu produkcyjnym. Tech-
przed karami finansowymi, ale również są znacznie bar-
nologia ta może być „bezboleśnie”, stopniowo wprowa-
dziej opłacalne.
24
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
25
26
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
27
28
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
Jak wykazały prace wykonane przez profesorów
przykład z pozyskiwaną nieliniowo znacznie droższą ener-
W. Górskiego, A. Sokołowskiego, R. H. Kozłowskiego,
gią elektryczną (generatory) i cieplną (pompy hydrosonicz-
A. Szczepańskiego i wielu innych hydrogeologów, posia-
ne) pozyskiwaną z turbin wiatrowych, czy też chimeryczną
damy największe w Europie wykazane i wstępnie policzo-
energią z farm solarnych.
ne zasoby energii geotermalnej, zgromadzonej w wodach
Rozwiązania takie mogą być stosowane praktycznie
termalnych znajdujących się w skałach osadowych. Jest
w każdym miejscu, ponieważ zakład nawet o dużej mocy,
jej około 150 razy więcej niż jest zużywane energii w Pol-
przetwarzający uzyskaną energię na inne jej nośniki, zaj-
sce na wszystkie potrzeby cieplne i elektryczne. Te gorące
muje mniej niż 1ha powierzchni. Dzięki możliwości posta-
wody występują pod powierzchnią 4/5 Polski.
wienia zakładu w pobliżu odbiorników energii, oraz dzięki
wprowadzeniu przesyłu energii podziemnymi, stosunkowo
krótkimi kablami, praktycznie nie ma strat na przesyłach
dla zaopatrzenia lokalnego. W sytuacji gdy większość tra-
dycyjnych linii jest w fatalnym stanie, co narusza strate-
giczne bezpieczeństwo zaopatrzenia w energię, takie roz-
wiązania są tym bardziej interesujące.
Koszt uruchomienia zakładu pozyskującego i prze-
twarzającego tą energię jest na poziomie 2.7 miliona euro
za 1MW. Natomiast późniejsza jego działalność już nie
zależy od dostarczania jakichkolwiek surowców, powie-
wu wiatru czy działalności Słońca. Może działać cały czas
z pełną mocą, a nie na poziomie kilkunastu procent, jak
jest to w przypadku elektrowni wiatrowych. Bieżący koszt
produkcji energii w tej technologii, bez uwzględnienia
kosztu pieniądza wydanego na inwestycję, jest na po-
ziomie poniżej 2 groszy za 1 kWh, a cieplnej znacznie
mniej, czym bije na głowę wszelkie inne metody. Powyższy
koszt oznacza wielką możliwość przyjęcia ceny sprzedaży,
O rząd wielkości większe są zasoby energii ciepl-
w warunkach lokalnych, dużo niższej od cen wielkoprze-
nej geotermicznej znajdujące się w głębokich pokła-
mysłowych. Na tej bazie możliwy będzie również rozwój lo-
dach formacji skalnych. Ciepło to jest cały czas uzupeł-
kalnych małych przemysłów energochłonnych, które przy
niane z reakcji termojądrowych zachodzących w jądrze
wysokich i niestabilnych kosztach „dużej energetyki” nie
Ziemi. Najnowsze technologie wiertnicze pozwalają się-
byłyby możliwe.
gać po tą energię nawet na głębokości rzędu 10.000 m
W sytuacji narzuconego przez EU znacznego ogra-
i pozyskiwać ją w sposób suchy, za pomocą wymienników
niczenia ilości emitowanego CO2 na 1 MWh wytworzonej
ciepła.
energii, przy wielokrotnie wyższym współczynniku naszych
Temperatura skał na tej głębokości to 350 do 550 st
elektrowni węglowych, jest to rozwiązanie które ratuje Pol-
C. Taka temperatura pozwala na znacznie większą spraw-
skę przed ogromnymi karami.
ność zamiany pozyskiwanego ciepła na energię elektrycz-
A dostosowanie dotychczasowych zakładów i tech-
ną i inne jej nośniki, niż w przypadku samej energii cie-
nologii do tych wymogów kosztowało by Polskę około
płych wód.
90 miliardów euro, czyli wielokrotnie więcej niż plan Mar-
Energia geotermiczna jest dostępna w każdym
shalla.
miejscu. Różna jest tylko głębokość, na której tempera-
Jest to również praktycznie jedyna szansa na za-
tura zaczyna być optymalna z punktu widzenia ekonomii
stąpienie wypadających z obiegu elektrowni węglowych
i sprawności urządzeń wykorzystywanych. Jeden kilo-
w rozsądnym czasie. W Polsce powinno być urucha-
metr kwadratowy na tej głębokości może rocznie dać
mianych co roku 1.000 do 1.200 MW samej tylko mocy
ilość energii, która jest równoważna 200.000 tonom
odtworzeniowej, a aktualne rozwiązania mają wielokrot-
ropy naftowej, bez żadnego uszczuplenia zasobów
nie dłuższy czas realizacji. W przypadku tej technologii
i bez zanieczyszczenia środowiska.
całkowity czas od rozpoczęcia pierwszego wiercenia
Jeden taki głęboki odwiert geotermiczny, posiada
jedną maszyną wiertniczą najnowszej generacji do
moc energetyczną na poziomie 14 MW, w zależności od
pełnego uruchomienia zakładu 100 MWe to 545 dni.
uzyskanej temperatury, co jest bezpośrednio związane
Ilość budowanych zakładów zależy od ilości zatrudnionych
z głębokością. Ponieważ możliwa jest trójgeneracja, a na-
maszyn.
wet czwórgenercja i system ma niską stałą czasową, moż-
Łączna zaangażowana moc elektrowni węglowych
na go korzystnie sprzęgać z innymi źródłami energii, na
w Polsce, to nieco ponad 16.500 MW. Większość z nich
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
29
ma już kilkadziesiąt lat, żadna nie spełnia wymagań unij-
węgla, ile wydychają zatrudnieni przy niej ludzie, to można
nych, a około 40% nadaje się do natychmiastowego wyłą-
jeszcze bardzo dużo zarobić na prawach do emisji.
czenia ze względów bezpieczeństwa i ekonomii.
Zakładając, że w przyszłości uprawnienia będą na-
Stopniowe uruchomienie rozproszonych elektrowni,
dal obowiązywały i że będą na nie nabywcy po cenie nie
opartych o suchą wysokotemperaturową energię z głębo-
niższej niż obecnie, to nawet bez żadnych dotacji, a tylko
kich pokładów skalnych, o takiej mocy, jaką mają wszyst-
przyjmując, że na tak innowacyjne, strategiczne i ekolo-
kie polskie elektrownie łącznie, to koszt około 30 miliardów
giczne projekty można uzyskać preferencyjny kredyt z Eu-
euro (przy dzisiejszych cenach), a nie 90 miliardów. A tyle
ropejskiego Banku Inwestycyjnego (którego Polska nie
wynosi sama adaptacja działających historycznych tech-
wykorzystuje), to cała inwestycja może spłacić się tylko
z tego powodu, bez uwzględnienia przychodów z wielo-
nologii do narzuconych przez EU wymagań. W dodatku,
krotnie niższych kosztów wytwarzania energii.
ponieważ ta produkcja energii emituje tylko tyle dwutlenku
Zalety technologii Intelligent Reliving Eternal Earth Energy (IREEE)
1.
Niewyczerpywalne, gigantyczne i
Zasoby energii cieplnej w ilości 2,777,777 MWh/km2/rok.
wieczne zasoby Energii Ziemi
2.
Czysta, cicha i przyjazna dla ludzi i
Uzbrojona w inteligentną, solidną inżynierię i urządzenia dla taniej i zy-
narodów
skownej ekstrakcji Energii Ziemi.
3.
Ekologiczna
Brak CO2, brak hałasu, brak farm wiatrowych, brak konieczności zaj-
mowania dużych powierzchni terenu, brak problemu ekologów, brak
transportu i konieczności zabezpieczania paliwa.
4.
Tania
Produkcja energii elektrycznej po koszcie 0,05
€/kWh. Cena sprzedaży
w Europie powyżej €0,15/kWh.
5.
Trwała - wieczna, czas pracy 8670 go-
Brak zakłóceń, brak zależności od pogody, stałe zasobowanie w cie-
dzin/rok
pło, brak depresji/spadków.
6.
Ekonomiczna
Niski koszt produkcji konkurencyjny na całym Świecie. Zwrot inwesty-
cji: 3-5 lat.
7.
Uniwersalna w zastosowaniu
Możliwość zastosowania praktycznie wszędzie nawet w terenach gór-
skich z wyjątkiem zbiorników wodnych i oceanów.
8.
Pokojowa
Zapewnia niezależność od importu energii. Eliminuje wojny. Zwiększa
obrót na rynku poprzez sprzedaż energii do sąsiednich państw.
9.
Przyjazna i bezpieczna
Zdywersyfikowana do użytku dla lokalnej administracji, która może
tworzyć nowe działalności w oparciu o lokalne ceny energii. Stwarza
doskonałe warunki dla rozwoju drobnej przedsiębiorczości.
10.
Humanitarna Energia Ziemi
Braku zanieczyszczeń, brak kłopotów, brak szantażu, brak nadmier-
nych obciążeń związanych z ceną energii.
11.
Zdrowa
Brak odpadów - szczególnie zanieczyszczeń środowiska powstałych
z produkcji energii atomowej.
12.
Bezpieczna
Brak emisji, brak erupcji gazów, ropy, pary lub zanieczyszczeń radio-
aktywnych.
13.
Oszczędna
Uniwersalna w zastosowaniu, możliwość zmiany/zwiększenia produk-
cji, brak strat przy transporcie energii. Niski koszt zakładu opartego
na tanich turbogeneratorach skonteneryzowanych do modułu 10 MWe,
których ilość zależna jest od lokalnego zapotrzebowania na energię
elektryczną.
30
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
14/
Możliwość pracy w systemie Exergy
Głównie nastawiona na program górnictwa otworowego ekstrakcji siar-
ki, węglowodorów, soli, uranu, miedzi i metali z wykorzystaniem Energii
Ziemi.
15.
Natychmiastowo odnawialna i wiecz-
Produkcja ciepła jest natychmiastowo, cyklicznie odnawialna w ciągu
na
sekundy i stanowi 1% całkowitych zasobów.
16.
Niezniszczalna
Brak części ruchomych w swobodnym procesie, brak niszczenia dzia-
łaniem wody, brak zagrożeń ze strony trzęsień Ziemi.
17.
Inspirująca
Generuje nowy rynek w obszarach wielskich.
18.
Rozwojowa
Możliwość zwiększenia produkcji bez wpływu na dotychczasową wy-
dajność.
19.
Elegancka
Jest elegancka zdobywając uznanie społeczeństwa. Sieć cieplna
i elektryczna odwiercona i schowana pod Ziemią.
20.
Dochodowa
Zwrot inwestycji pomiędzy 3-5 lat w zależności od ceny sprzedaży
energii dla danego kraju. Minimalny zysk dla zakładu 105 MWe wynosi
$91,000,000 na rok.
21.
Przeważająca w dużych i stałych dy-
Każdy zakład demonstracyjny w danym kraju stwarza czołową i wygra-
widendach
ną pozycje.
22.
Dostępna
Możliwość zastosowania różnych wydajności prawie dla każdej loka-
lizacji.
23.
Niewyczerpywalna
Zasoby energii Geo-Plutonicznej wynoszą 2,777,777 MWh/km2/rok co
energetycznie odpowiada 217,000 tonom ropy lub 460,660 tonom wę-
gla.
24.
Kontrolowalna
Proces w pełni zautomatyzowany zapewnia stały i stabilny przesył
energii.
25.
Zatrzymywalna
Produkcja może być zatrzymana, zwiększona lub zmniejszona w ciągu
sekundy.
26.
Szybkie dostosowanie wielkości pro-
Natychmiastowe uzupełnienie braków energii szczytowej. Natychmia-
dukcji
stowe wznowienie lub zatrzymanie produkcji.
27.
Łatwość naprawy
Instalacja naziemna łatwa w naprawie. Instalacja podziemna prawie
wieczna.
28.
Łatwa w koordynacji
Wewnętrzna koordynacja dystrybucji energii. Możliwość zdalnego kon-
trolowania produkcji.
29.
Eliminuje upolitycznienie rynku energii
Możliwość zamiany szantażu na transakcje rynkowe.
i zabezpiecza przed szantażem
30.
Odporna na dewastacje
Rozproszone zakłady energetyczne mogą być schronione pod Ziemią.
Krótkie Linie przesyłowe mogą odwiercone i zakopane pod Ziemią.
31.
Eliminuje olbrzymią infrastrukturę
Zakłady mogą być wybudowane w centrum miasta i dostarczać ener-
przesyłu wody i elektryczności
gię lokalnie.
32.
Eliminuje zajmowanie dużej po-
Jednostka 105 MW zajmuje powierzchnię 10,000 m2.
wierzchni
33.
Brak jakichkolwiek trujących emisji
Brak emisji gazów, pary, odpadów itd.
34.
Zastępuje konwencjonalne górnictwo
Jedyną możliwością aby tradycyjne górnictwo stało się akceptowalne
węgla
pod względem ekonomicznym, środowiskowym i bezpieczeństwa po-
łączenie z technologią CEEG.
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
31
35.
Szybka budowa zakładów CEEG w
Nawierzchnia część zakładu może być dostarczona w kontenerach
oparciu o jednostki skonteneryzowane
wymagających jedynie montażu.
36.
Standaryzacja zakładów dla łatwiej-
Małe jednostki mogą być wybudowane w dowolnym miejscu i w krót-
szego powielania
kim czasie (6 miesięcy).
37.
Możliwość schowania instalacji pod
Jest to praktyczne i proste rozwiązanie wpływu pogody, aktywności
Ziemią, jaskiniach skalnych, tunelach,
sejsmicznej, haraganów I wandalizmu.
schronach
38.
Tanie ogrzewanie i/lub chłodzenie dla
Możliwość zainstalowania elektrycznego ogrzewania/chłodzenia za-
mieszkań I przemysłu
miast zaopatrywania mieszkań w ciepłą wodę. Eliminacja instalacji
ciepłowniczych.
39.
Ograniczenie zużycia wody w proce-
W niektórych rejonach woda w przemysłowej skali jest niedostępna, co
sie produkcji energii
czyni produkcję energii niemożliwą.
40.
Natychmiastowa kontrola
Automatyczne zwiększenie/zmniejszenie produkcji w zależności od
zapotrzebowania na energię szczytową.
41.
Wspomaganie kolejowych trakcji
Rozmieszczenie małych zakładów Geo-Plutonicznych wzdłuż torów
przesyłowych
kolejowych.
42.
Dostępna na całym świecie i dosko-
Wyjątkowa elastyczność we wspomaganiu sieci przesyłowych w wy-
nale wspomagające braki w głównych
padku niedoborów mocy.
sieciach przesyłowych
43.
Eliminuje zagrożenie ze strony wan-
Brak dostępu do linii przesyłowych które znajdują się w odwiertach na
dalizmy i kradzieży linii przesyłowych
głębokości 30 m.
44.
Tworzy nową kulturę komunikacji o za-
Stwarza możliwość bycia wymarzonym partnerem do współpracy
sięgu lokalnym i międzynarodowym.
w przypadku braku lub niedoboru energii.
45.
Dowolna wielkość zakładu
Jednostki standaryzowane o wydajności od 10 MWe do 100 MWe.
46.
Nie wymaga obsługi
Jednostka naziemna nie wymaga prawie żadnej obsługi natomiast
część podziemna jest wieczna.
47.
Prosta budowa
Prawie wszystkie części zakładu np. Rury sterowanie itp. są dostępne
w ramach naszej organizacji.
48.
Zdalna kontrola i system ostrzegania
Bieżąca wielkość produkcji i status elektrowni jest generowana na wy-
świetlaczu telefonu operatora.
49.
Łatwe zwiększenie mocy zakłady bez
Brak utrudnień w rozbudowie zakładu, rozwoju i zmian w kosztach eks-
ingerencję w bieżącą wydajność
pansji.
50.
Eliminacja długich, naziemnych linii
Aktualnie mamy dostępny każdy rodzaj przewodu i posiadamy możli-
przesyłowych
wość tunelowania horyzontalnego przy wydajności 2 km na dzień przy
3 osobowej załodze na zmianę.
Prof. Bohdan M. Żakiewicz. Absolwent AGH w 1951 r. 65 lat pracy zawodowej naukowej, dydaktycznej i menadżerskiej
w opracowywaniu nowych technologii i ich wielko- przemysłowym wdrażaniu w 29 kompleksach górniczo-przetwórczych
w Europie, Ameryce, Meksyku, Kanadzie, Afryce, Bliskim Wschodzie i Chinach. Autor 348 międzynarodowych wynalazków
i Know-How dla paru dziedzin inżynierskich. Twórca nowoczesnej dyscypliny, nazwanej Górnictwem Wiertniczym dla potrzeb
wydobycia siarki, węgla, soli, uranu, ciężkich węglowodorów, gazów, bio-konwersji lignitów, ekstrakcji energii geotermicznej
i geotermalnej, utylizacji CO2. Jego technologią wydobyto w świecie 190,000,000 ton siarki z 12 kopalń, w ciągu 45 lat, co
stanowi ilość równą 75% wydobycia siarki w Stanach w ciągu 100 lat. Prace badawczo-wdrożeniowe dla ekstrakcji energii geo-
termicznej rozwijane w ostatnich 30 latach, objęły zakres od zaprojektowania specjalistycznych instalacji wiertniczych do koń-
cowych produktów przetworzonych minerałów i generacji taniej energii z węgla i z ciepła ascenzyjnego. Nagrodzony wieloma
najwyższymi, międzynarodowymi , Diamentowymi Oscar’ami biznesu i technologii z nominacjami na Światowego Technologa
Nr. 1 , a ostatnio na Nagrodę Nobla za całokszałt jego osiągnięć w górnictwie oraz w energetyce.
32
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
Comprehensive Energy Extraction from Geo-Plutonic formations (CEEG). Mining/drilling method to gain
1% of nonexhaustible deep Geo-Plutonic heat resources, immediately renewable on the basis of Intelligent
Technology of Thermodynamic Transformation of those thermal energy resources to the fluid streams - ther-
mal energy carriers converted to a system of cyclical alternation of thermo-electric power.
Intelligent Reliving Eternal Earth Energy (IREEE) Features
1.
Gigantic reserves eternally non exhaust-
Heating Energy reserves in the amount of 2,777,777 MWh/km2/year. See attached tabula-
ible Earth Energy
tion (Appendix 1).
2.
Clean, quiet and friendly to the people and
Armoring with intelligent, solid engineering and equipment for reliving earth energy inex-
nations
pensively and highly profitable.
3.
Ecologic
No CO2, no noise, no wind mills, no occupation of large land/soil, no mess with ecologists,
no transport or feeds.
4.
Inexpensive
Production cost of electricity around 0,05
€/kWh. Sale in Europe over €0,15/kWh.
5.
Permanent - eternal life, Working time
No unwanted disruption, no dependence from weather, steady heat feeding, no depression/
8670 hr/year
depletion.
6.
Economical
The low cost of production competitive to all World. Return on investment: 3-5 years.
7.
Universally applicable
Practically can be situated everywhere even in mountain surface, except land and ocean
water reservoirs.
8.
Peaceful
Makes independent from energy import. Eliminate wars. Increasing market turnover with
selling of energy to the neighbors.
9.
Friendly and safe
Diversifying for use of local administration, which can generate new business and based
on local prices. Opening paradise for small peoples friendly business.
10.
Humanitarian Earth Energy
No pollution, no trouble, no black-mailing, no overcharges of electricity price.
11.
Healthy
No wastes - specially from atomic operations with dirty environment.
12.
Secured
No emissions, no blowout of gas, oil, steam or radioactive pollution.
13.
Frugal
For any activities, changing/increasing capacity, no losses for energy transmission. Not
expensive installations plant has low cost electric turbogenerators installed as container-
ized modules with 10 MWe output multiplied to the local needs and internal usage of el.
Power.
14.
Exergy-full
Major targeted program for bore-hole mining of sulfur, hydrocarbons, salt, uranium, cop-
per and metals with use of Earth Energy.
15.
Renewable instantly and eternal
The heat production is instantly/cyclically renewable within second and recovering 1% of
the load from energy plants.
16.
Indestructible
No moving parts in the liberated operations, no damage by aggressive water, no danger
from earthquake.
17.
Inspiring
Generating new economy in the rural areas.
18.
Expandable
Can be expanded without disturbing of the previous limits.
19.
Elegant
It is elegant, gaining appreciation of the communities. Heat and electric transmission lines
drilled and buried underground.
20.
Rewarded
Return of investments is ranging between 3-5 years depending on sale price in each coun-
try. The profit from 105 MWe is minimum $91,000,000 per year.
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
33
21.
Leading in large and constant dividends
Any demonstration plant in given countries will create a leading and success position.
22.
Accessible
Almost every possible localization of the plant with various capacity.
23.
Inexhaustible
The Geo-Plutonic reserves are 2,777,777 MWh/km2/year which is equivalent of 217,000
tons of oil and 460,660 tons of hard coal.
24.
Controllable
Fully automated, performing steady, linear energy transmission.
25.
Stoppable
The output can be stopped, decreased and increased within seconds.
26.
Energy instantly startable
The peak energy requirement are performed instantly. Rapid stoppage and/or startup.
27.
Repairable
Surface plant easy repairable. Underground installation is almost eternal.
28.
Resolvable
In-situ coordination of energy distribution. Entire system can be controlled by wireless
electronics.
29.
Eliminating usage of energy as political
Possible replacement of blackmailing with business transactions.
and security blackmailing
30.
Devastating free
Dispersed energy plants can be sheltered into ground. Short transmission lines can be
buried and drilled.
31.
Eliminating long water and electricity
Plants can be allocated inside of the cities and supply energy to the vicinities.
transmission lines
32.
Eliminating large land occupation
105 MW energy plant occupy 10,000 m2.
33.
Eliminating poisonous emission
There is no emission of any gases, steam, wastes etc.
34.
Eliminating conventional coal mining
The traditional coal exploitation became economically, environmentally and securely un-
acceptable unless CEEG is applied and conjucted.
35.
Fast construction of CEEG plants in con-
The surface part of energy plant can be prefabricated and installed in containers.
tainerized modules
36.
Standardizing construction for massive
Small plants can be built in convenient settlement in short time (6 months).
replenished installation
37.
Hiding the plants in the ground, moun-
This is a practical and simple resolving of energy security from weather, seismic activities,
tains caves, tunnels and shelters
hurricanes and distraction.
38.
Inexpensive communal and industrial
Possibility to install electric heating/cooling instead of hot water transmission to houses.
heating and/or cooling.
No hydraulic services.
39.
Limited up to eliminating water consump-
In some areas lack of water is paramount and makes electricity production impossible.
tion in energy production
40.
Eye blink stoppable automatically
Automatic decrease/increase of capacity for peak production and start-up.
41.
Improving electric railroads
Distribution of small Geo-Plutonic plants along the railroads.
42.
Accessible in global scale and supporting
Superb flexibility in intervention capacity, while connected with main electro power grid.
deficiency to main grid system
43.
Eliminating vandalism on burned trans-
No access to the energy and energy pipelines which are drilled horizontally on 30 m depth.
mission lines
44.
Creating new business communication
Became desire partner in international cooperation in failure cases and deficit of power.
culture with local and international rules.
45.
Dispersible with various size plants
Plant standardized flexibility from 10-100 MW capacity.
46.
Low servicing
Almost none servicing of the surface plant part, and zero in buried energy system.
47.
Simplistic installation
Almost all parts of the plant, piping and various controlling systems are available under
our control.
48.
Operating and alerting by wireless control
Plant generate constant situation status of the plant on the phone.
49.
Easy capacity expansible without disrup-
No problem with performing expansion, development and any changes with investing.
tion of continuity
50.
Eliminating long distance energy trans-
In today`s market we have all kind of available cable and having horizontal channeling by
mission by air-lines.
drilling 2 km per day per 3 persons.
34
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
ZNOWU ZIMNA WOJNA
KAZIMIERZ DADAK
Podczas konferencji w Monachium premier Ro-
przypominają Anschluss Austrii i rozbiór Czechosłowacji,
sji Dmitrij Miedwiediew obwieścił światu nową zimną
z tą różnicą, że na to ostatnie posunięcie Niemcy uzy-
wojnę. Jeśli jest to prawdą, to Rosja wdała się w star-
skały zgodę mocarstw zachodnich. Dziś nic takiego nie
cie, które najprawdopodobniej skończy się dla niej
ma miejsca. W odpowiedzi na burzenie porządku pojał-
dużo gorzej niż jej poprzednie zmagania z Zachodem.
tańskiego Zachód nałożył na Rosję sankcje gospodarcze,
Rosyjskie elity, na czele z prezydentem Putinem,
które w połączeniu ze spadkiem cen ropy naftowej i gazu
wydają się żyć w świecie ułudy. Wydaje się im, że Ro-
już wywołały głęboką recesję. W zeszłym roku PKB spadł
sja AD 2016 stanowi taką samą potęgę, jaką był ZSRR.
tam o około 3,6 proc. MFW prorokuje, że w roku bieżącym
O tym, jak niesłychane zmiany nastąpiły po 1991 r., najle-
przypuszczalnie zmniejszy się o kolejny 1 proc. W obli-
piej świadczy kilka danych.
czu dalszego spadku cen ropy i gazu nawet ta prognoza
może okazać się zbyt optymistyczna.
Rosja i USA
Na Bliskim Wschodzie
W chwili swego rozpadu w zakresie potencjału lud-
nościowego Sowiety miały nieznaczną przewagę nad
Rosja podjęła wyzwanie rzucone jej przez USA
USA, dziś stosunek liczby ludności kształtuje się na po-
w basenie Morza Śródziemnego. Po obaleniu Kaddafie-
ziomie ponad 2:1 na korzyść Ameryki. Biorąc pod uwagę,
go jedynym sprzymierzeńcem Rosji ostał się na Bliskim
że Rosja wymiera, liczba zaś mieszkańców Stanów Zjed-
Wschodzie syryjski dyktator. Od 2011 r. toczy się w Syrii
noczonych nieustannie wzrasta, trend ten ulegnie dalsze-
brutalna wojna domowa, a latem ubiegłego roku zanosiło
mu umocnieniu.
się na klęskę Baszara al Asada. W związku z tym Putin
Jeśli chodzi o całkowity potencjał gospodarczy
postanowił bezpośrednio zaangażować się po stronie za-
(przy uwzględnieniu różnic w sile nabywczej pieniądza),
grożonego satrapy. Po pół roku ciężkich bombardowań
pomiędzy 1990 a 2015 r. proporcje zmieniły się z prawie
pozycji przeciwników al Asada strona rządowa zaczęła
3:1 do ponad 5:1 dla USA. Dodajmy, że ze względu na
brać górę. Wyglądało na to, że Putin odniesie sukces. Ale
niskie ceny nośników energii i innych surowców najbliż-
rebelianci cieszą się poparciem także ościennych krajów:
sze lata nie będą dla Rosji pomyślne. Według rosyjskich
Turcji i Arabii Saudyjskiej, i właśnie oba te kraje, z pełnym
szacunków, do 2020 r. w najlepszym razie Rosję czeka
błogosławieństwem Waszyngtonu, przygotowują się do
stagnacja, jeśli nie regres. Ze względu na słabość go-
wysłania (na razie) jednostek specjalnych do walki z is-
spodarczą Rosji znany Sztokholmski Międzynarodowy
lamistami. Biorąc jednak pod uwagę, że oba te kraje od
Instytut Badań nad Pokojem SIPRI szacuje, że wydaje
dawna wspomagają różne odłamy mniej i bardziej rady-
ona na zbrojenia mniej niż jedną szóstą tego, co Ame-
kalnych islamistów, można podejrzewać, że prawdziwym
ryka. Pomimo tego nadzwyczaj niekorzystnego rozwoju
celem będzie ktoś inny.
sytuacji, Rosja usiłuje konkurować z USA, tak jakby na-
W sumie Rosja prowadzi politykę międzynarodo-
dal była drugim supermocarstwem. Za tego typu pomyłki
wą zupełnie niedostosowaną do jej możliwości. Fakt, że
drogo się płaci.
w obliczu szybko obniżającej się stopy życiowej Rosjanie
Szczególnie trudne do zrozumienia są kroki podej-
się nie buntują, niewiele tu znaczy. Owszem, wewnętrz-
mowane przez Rosję w Europie. Jej polityka jest taka,
ny bunt szybko przyczyniłby się do zmiany polityki, ale
jakby świat tkwił nadal w epoce imperialnej i jakby pa-
nawet bez tego czynnika względna pozycja Rosji słabnie.
nowały warunki z końca lat 30. ubiegłego wieku. Anek-
Jej możliwości maleją, możliwości zaś USA rosną, a na
sja Krymu i wspieranie „rebelii” w Donbasie jako żywo
arenie międzynarodowej to się przede wszystkim liczy.
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
35
Dziwy w Warszawie
Jak to jest możliwe, że z jednej strony domagamy
się od USA utrzymywania na naszym terytorium obecno-
W tym kontekście trudno zrozumieć niektóre pol-
ści wojskowej - co obciąża podatnika amerykańskiego,
skie posunięcia. Z jednej strony, bardzo mocno występu-
a z drugiej wspieramy finanse państwa, przed którym ten-
jemy przeciwko zacieśniającemu się, mimo wszystkich
że amerykański podatnik ma nas bronić? Po czyjej stro-
przeciwności, sojuszowi niemiecko-rosyjskiemu, cze-
nie w owej nowej zimnej wojnie stawia nas ten kontrakt?
go najbardziej jaskrawym przejawem są plany budowy
drugiej nitki gazociągu po dnie Bałtyku. Z drugiej strony
Zamiast twardej postawy
podpisujemy wieloletni kontrakt na dostawy ropy z Rosji!
Trudno powiedzieć, że ową nową zimną wojnę roz-
A przecież mieliśmy bardzo obiecujące alternatywy - nie
grywamy zgodnie z naszymi możliwościami i interesem
tylko import z Arabii Saudyjskiej, ale także potencjalnie
narodowym w zakresie bardzo nas interesującym - Ukra-
z Iranu. Jeśli 2/3 zapotrzebowania na ropę zaspokajamy
iny. Rosyjska agresja stworzyła historyczną okazję nie
w Rosji, to z jakiej racji zabraniamy innym podobnego po-
tylko do zacieśnienia kontaktów z tym krajem, ale i do
stępowania?
udzielenia mu pomocy, przynajmniej dyplomatycznej.
Z punktu widzenia naszego bezpieczeństwa ener-
Kilka tygodni temu - przed syryjsko-rosyjską ofensywą
getycznego kierunek irański był szczególnie obiecujący.
w rejonie Aleppo - amerykański sekretarz stanu John
W styczniu, zaraz po zdjęciu sankcji, prezydent Rowhani
Kerry wspomniał o możliwości zniesienia sankcji nałożo-
podpisał umowy opiewające na grube miliardy euro na
nych na Rosję. Niemniej jasno podkreślił, że sprawa jest
zakup różnego rodzaju towarów we Francji i we Wło-
nierozerwalnie związana z całkowitym wcieleniem w ży-
szech. Polska w ogóle nie była przedmiotem jego zainte-
cie postanowień konferencji mińskiej w sprawie Ukrainy.
resowania, bo niby z jakiego powodu? Włochy i Francja
W sejmowym exposé, które miało miejsce zaraz po wy-
będą wielkimi nabywcami perskiej ropy, a my nie.
powiedzi Kerry’ego, polski minister spraw zagranicznych
Co więcej, Iran będzie udzielać koncesji na wy-
dużo mówił na temat Ukrainy, ale nie wspomniał nic na
dobycie ropy naftowej zagranicznym koncernom. Jeśli
temat konieczności dotrzymania przez Rosję tej umowy,
naprawdę chodzi nam o bezpieczeństwo energetyczne
nie mówiąc już o naszym zdecydowanym poparciu dla
i dywersyfikację dostaw, to Iran jest właśnie takim po-
terytorialnej integralności Ukrainy. Kto jak kto, ale to wła-
tencjalnym pożądanym partnerem, ponieważ daje moż-
śnie my, nie USA, stoimy w obliczu rosyjskiego zagro-
liwość posiadania pól naftowych kontrolowanych przez
żenia i w naszym najlepszym interesie leży obrona nie-
polskie firmy. Oczywiście, najlepiej, jeśli złoża strategicz-
naruszalności granic obowiązujących w Europie po roku
nych surowców są bezpośrednio kontrolowane, leżą na
1945.
terytorium danego kraju, ale tej opcji nie posiadamy i na-
Zamiast twardej postawy wobec Moskwy, wysunę-
leżało wybrać drugą najlepszą. Ale z jakichś powodów
liśmy postulat normalizacji stosunków. Pomińmy już wra-
wolimy Rosję i to pomimo tego, że państwo to utrzymuje
żenie, jakie ta idea musiała zrobić w Kijowie, zastanówmy
w mocy ograniczenia na import z Polski.
się nad jej sensownością w chwili, gdy uprzednio pozby-
Kontrakt z Rosją jest też ciekawy z punktu widzenia
liśmy się tak istotnego atutu w negocjacjach, jak kontrakt
płaconej przez nas ceny. Owszem, cena ma być o po-
na dostawy ropy. Nic dziwnego, że Moskwa niezwłocznie
propozycję tę odrzuciła, co więcej, przeszła do ofensywy
łowę niższa niż ta, która nas obowiązywała w poprzed-
i w praktyce poszerzyła retorsje wobec Polski na trans-
nim trzyletnim okresie, ale każde dziecko wie, że cena
port drogowy.
tego surowca spadła o wiele bardziej. Zatem zwlekanie
Miejmy nadzieję, że kiedy nowy rząd okrzepnie
z decyzją w czasie dałoby stronie polskiej lepszą pozy-
i poprawi się koordynacja działań, nasz kraj wykorzysta
cję przetargową, nie mówiąc o tym, że kupując ropę na
możliwości jakie z jednej strony daje nam słabość Rosji,
Bliskim Wschodzie nie wspieralibyśmy budżetu naszego
a z drugiej nowa zimna wojna.
potencjalnego przeciwnika. Błędność tej decyzji potwier-
dził minister skarbu, który powiedział, że kontrakt ten
Autor jest profesorem Hollins University w stanie Wirginia
trzeba renegocjować. Czy my zawsze musimy być mą-
w USA
drzy po szkodzie?
36
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
,,QUO VADIS?” CZYLI ,,KUDA IDIOSZ?”
WALERY WYSOCZAŃSKI, ROMAN JAREMIJCZUK
1. ,,Butaforyzacja” inżynierskiej nauki
znającego się na prawie międzynarodowym, czy podobnie
jak to było w czasach międzywojennych w Polsce, uczo-
Dzisiaj wzbogaca się na gazie, na nawet na ropie
nego chemika, fizyka, dobrego analityka, potrafią ,,za-
nie ten kto ją ma, kto ją pod ziemią czy w oceanie od-
atrapować” na prezydenta elektryka. Potrafią zrobić mera
nalazł, za Kołem Podbiegunowym wydobywa. Nie uczony
z boksera i to nawet w stolicy. Z licealnego nauczyciela
czy inżynier, a menedżer. Informatyk, siedzący w biurze,
historii, z modelki, też można opierając się na telewizji czy
na mięciutkim krzesełku, zarabia dużo więcej jak wiertacz
internecie, jak i z plasteliny, ulepić prezydenta.
pracujący w warunkach bardzo niebezpiecznych, jak spa-
Trafiamy w ten oto sposób z życia społecznego,
wacz megagazociągów itp.
w tym i naukowego, do teatru lalek. Aby tylko animatorzy
Górnictwo opętała ta-oto ,,menedżeryzacja”. Rów-
mieli grubą kieszeń i dobrze pociągali sznureczkami przy-
nież i edukacje, a nawet i w całości naukę techniczną po-
wiązanymi do lalek. Czyż to nie jest niebezpieczne? Bar-
chłonęła „butaforyzacja”!. Mamy czasy, kiedy wszelkiego
dzo podobne jest to wszystko do tego co się działo kiedyś
typu szkoły, a nawet i Uniwersytety, w tym i Państwowe,
w bandzie bolszewickiej.
z dobrymi tradycjami polskimi, międzywojennymi, czy na-
Bóg podarował na początku lat 90-tych ubiegłego
wet i jeszcze wcześniejszymi, kształcące inżynierów dla
stulecia narodowi ukraińskiemu niepodległość. Tylko się
przemysłu naftowo-gazowego, zamiast być świątynią
cieszyć, żyć jak nie po ludzku, to chociażby po białorusku.
i kuźnią kadry naukowej, stały się sklepami do sprzedaży
Ale nie tak to się zaczęło! Majdan pierwszy. Akcja Ukra-
różnego typu świadectw, dyplomów, tytułów itd.
ina bez Kuczmy! Bardzo dobrze! Komuna precz, ale niech
Rozpoczęto ,,magistrowanie” inżynierów, aby przy-
żyją komuniści przy władzy...
równać, ba nawet postawić ich niżej prawników, których
Majdan pierwszy już stał się dla Ukrainy przykładem
naprodukowano jak ,,gnoju”. Również nowa gangrena,
,,butaforyzacji” życia społecznego. Nauka zdechła, nie
,,honoriskauzowanie” wszystkich i za wszystko w ukraiń-
było pieniędzy na jej pogrzeb, jak powiedział jeden z dow-
skich uczelniach. Nauki niema, a ilość ,,uczonych” rośnie
cipnych naukowców w Kijowie.
i stała się zagrożeniem dla naszych narodów. Nie wybra-
Majdan drugi, ofiarność młodzieży, hasła patriotycz-
nych, ale i nie głupszych od wybranego! Nawet i habilita-
ne, ale w większości od ludzi ze sceny! Czemu nie znaw-
cje możno ,,nazbierać” na punkty, a nie zdobyć za zasługi
cy sytuacji, nie ludzi znających ekonomię współczesnego
w nauce. Przy zbieraniu punktów, zniszczone zostały do-
świata, realia geopolityki? Aktorzy, podobnie jak i w cza-
bre jednostki naukowo badawcze! Nikt nie dbał o to aby
sach rządu Julii Timoszenko, tej znanej lazarenkowskiej
utrzymując w tajemnice osiągnięcia i opierając się na nich,
populistki i aferzystki, zaczynają swoją grę?
zdobywać poważniejszy wyniki, a starał się owinąć byle
W ciągu 25 lat, a to już bardzo dużo czasu jak dla
jakie wyniki tak, aby dało natychmiast punkty. A co na to
historii, nie ma komuny. Czyli minęły czasy, kiedy dzieci
powiedzą nasze potomkowie? Czy też popłyną w pseudo-
naukowych?
kucharki mogły rządzić państwem. Chociaż i minęły czasy,
W dawnych czasach, gdy realia życia, jego nauko-
kiedy sekretarz generalny będąc ,,zmarazmaciałym”, cał-
wa, czyli zweryfikowana, maksymalnie sprawdzona praw-
kowicie spity, otaczał siebie aktorami na scenie politycz-
dą strona, była podmieniana sceną, używano słowo bu-
nej. Sam stawał się zakładnikiem systemu, który uczynił
taforo. Z łaciny tłumaczono jest ono w różnych wersjach,
reżyser. Mamy to samo w każdym postkomunistycznym
ale jednak inscenizacja życia społecznego, wprowadzanie
państwie. Scena jest opłacalna! Nauka idzie pod klosz bu-
zamiast uczonych, zamiast mądrych ludzi ,,ludzi sceny”,
tafory! Słynne powiedzenie ze starożytnej Grecji, że aktor
stało się typowym dla postkomunistycznej przestrzeni. Za-
tylko w trzecim pokoleniu jest ,,nastojaszczim” czyli praw-
miast funkcjonariuszy, żywych policjantów przy drogach,
dziwym aktorem, przyszło w naukę w odwrotnej postaci.
możno wystawiać atrapy. Okazuje się, że w polityce, a na-
Są już pogłoski, a nawet i stwierdzenie, że politolo-
wet i w nauce też!
gia to jest nauka! ,,Logii” powstają codziennie. Technologia
Na prezydenta można ,,wystawić”, aby go potem
przedeptana została poprzez ekologię, sozologię innymi
ośmieszać, złodzieja czapek. Zamiast znającego się na
butaforycznymi naukami. Ilość łżeuczonych, zrosła wielo-
nowoczesnej geopolityce człowieka, zamiast prawnika,
krotnie w każdym poskomunistycznym państwie. Od cza-
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
37
sów cara w polityce dzisiejszych czasów w Rosji , w samej
je albo w ,,pansłowiaństwo” z centrem w biełokamiennoj
filozofii ,,russkoho mira” nic się nie zmieniło. Każdy naród,
jego stolice, do grodów Rusinów, do miast późniejszych
który śmierdzi rosyjską filozofią ma coraz większy kłopoty.
tatarskich krymskich, do stolicy ukraińskiej, byłej stolicy
Rosjanie niszczą obcą kulturę, pakując atrapy, paupery-
Rusi Kijowskiej.
zując naukę, robiąc w mózgu wodę. Tak stało się z Nauką
Ludność rosyjska opanowała w sposób podstęp-
Lwowską, gdy w roku 1939 rozpoczęta była sowietyzacja
ny dobre stanowiska w urzędach miast, agentura kwitła
naszej czołowej na świecie myśli fizycznej, chemicznej,
w każdej działce ludzkiej działalności zawojowanej zie-
matematycznej. Tak i na Litwie, też musieli uciekać od dzi-
mi: nie tylko w nauce, sztuce, ale nawet i w prymitywnych
czy stalinowskiej filozofowie szkoły wileńskiej.
sprawach bytu, nieraz nawet w bardzo śmiesznych sytu-
Kultura, nauka, sztuka zostały ,,zbutaforyzowane”.
acjach. W sposób przekupstwa, omamienia, przy pomocy
Przyszły ludzi z sowieckiej sceny politycznej. Za półtora
faszystowsko-komunistycznej propagandy ludność pol-
roku nacystowska faszystowska scena, wspólnie ze skraj-
ską, ukraińską przemieszczano w dziki stepy, w pustynie,
nym nacjonalizmem, doniszczyła to, to co tak ciężko po-
do zimnej Syberii itd. Język Rusinów, Polaków, Ukraińców
wstawało z ruiny. Szkoła lwowska, która była w świecie
wytrzebiono albo zasymilowano do obrzydzenia. Napcha-
znana z Tytusa-Maksymiliana Hubera, Stefana Banacha,
no do niego rosyjskie bluzganie, bolszewickie chamstwo.
stała się pożywieniem dla faszystowsko-komunistycznych
Rynsztokowa kultura bolszewicka w roku 39-tym zniszczy-
merkantylnych interesów. Filozofowie uciekły do Europy.
ła wielokulturowe bogactwo ziemi lwowskiej, potem i cały
Wybitny, znany na cały świat matematyk Stefan Banach,
obszary Podkarpacia, Zakarpacia i inne.
stał się karmicielem wszy w laboratoriach Lwowa, Wysoc-
Zrusyfikowane zostały szkoły, nauka, kultura. Nawet
i w konserwatywnych gwarach huculskich, bojkowskich i in-
ka Wyżnego itd.
nych, we wsiach praktykowano ruski mat i ruskie obycza-
Wielki fizyk-mechanik Huber już nie miał możliwości
je. Ziemie, w ten sposób, dostawały status nie Rusińskich,
tworzyć naukę na Politechnice Lwowskiej. Stało się trage-
Polskich a ,,russkich”. Wiarę transformowano z chrześci-
dią faszystowsko-komunistyczna ,,butaforyzacja” również
jańskiej, w ruską, staroruską różnego rodu prawosławną.
i dla Stefana Bryły, którego w Warszawie zastrzelił eses-
Historia brutalnie naginana została przez ideologów bol-
man. We Lwowie zakatowany został znany chemik Batler.
szewizmu Wołodymyra Wynnyczenka zdrajcę ukraińskich
On do końca życia nie wierzył że jego też spotka kula kata.
interesów. Przez Mychajła Hruszewskogo, historia była
Był wielkim uczonym w dziedzinie upłynnienia węgla, ale
pisana na korzyść cara, a potem wodza ruskich, pod sta-
naiwnie myślał że faszyzm czymś lepszym jest od komu-
linowskie wymogi. Szanowano Chmielnickiego, a nie Ma-
nizmu. Podobno jak on myśleli i te, których zakatowano
zepę. Smakowano w historii Hruszewskogo opowieściami
w 1941 roku we Lwowie, wywieziono do Syberii itd.
i mitami o rozróbach kozacko-polskich, a nie tym jak wspól-
nie dawali popalić moskalom, wszystkim, kto pchał się do
2. U ruskich nie ma Ojczyzny!
Kijowa, Lwowa, Krakowa, a potem do Warszawy i dalej.
Polityka rosyjska dzisiejszych czasów postradziec-
Nawet za dalekim oceanem w podręcznikach z hi-
kich stała się przedłużeniem działań caryzmu. Mamy dzi-
storii Ukrainy nie mówiono ani słowa o Krutach, a manipu-
siaj anektowanie Krymu! Czy są tego przyczyną wirtualne
lowano, jak by posunąć się jak najdalej w Europę z bale-
zapasy złóż ropy naftowej i gazu na dnie morza Czarnego?
tem, z wódką, z prawosławijem i kawiorem, z ruskim mirem
Dlaczego potrzebny Krym Rosji? Z jego mocno zasoloną
i gazem. Nie ma co się dziwić z dzisiejszej trudnej sytuacji
ziemią, brakiem żywności, wody, wreszcie z ogromnymi
w Kijowie, w Ługańsku, Doniecku.
problemami etnicznymi. Jest ta aneksja bardzo podobną
Rosjanie nigdy nie lubili ,,miestnych”, czyli miejsco-
do historycznych wydarzęń od połowy XIX wieku. Wojna
wych. Tak zwano autochtonów tych terenów, w które wpa-
rosyjsko-turecka. Porażka floty rosyjskiej. Potem, w tych-
kowano ruskich carem czy wodzem. Na początku tworzono
że czasach carskich, przesiedlano tak zwanych ruskich:
bufor pomiędzy kulturami, potem doprowadzano do doło-
kozaków i kazaków, małorosów i wielu innych obywateli
wania kultury miejscowej, nawet do nienawiści. Niechęć
imperium rosyjskiego na zdobyte poprzez inwazje, zawo-
budowania komunizmu była odbierana jako niepokorność
jowane ziemie.
ruskim. Krym, przykładowo, stał się miejscem gdzie nie-
,,Zielonych ludzików” określamy dzisiaj jako ruskich.
nawiść Rosjan do nieruskich: Tatarów, Ukraińców, Żydów,
Są oni jednak, tylko obywatelami, czy lepiej - przedsta-
Greków i innych narodów była jak i na Ukrainie Zachodniej
wicielami ,,russkowo mira”. Tak było w czasach i wojen
demonstratywna! Nawet Rosjanie którzy urodzeni zostali
kaukaskich, pierwszej i drugiej wojen światowych, potem
we Lwowie już w trzecim pokoleniu, nie rozmawiali tutaj
w czasach industrializacji. Miliony tych oto ruskich okazały
po ukraińsku.
się kiedyś na ziemiach dawnych polskich, rusińskich (jed-
Nigdy ruski człowiek nie powiedział że jego ojczy-
zną jest Tambow, Wołohda. Natomiast każdy Rosjanin
nakowo jak Rusi Białej, tak i Czerwonej). Przesiedlano ten
wierzył że Tatarstan, Baszkiria, cały Kaukaz to są ziemi
mix ze zrusyfikowanych i zakamuflowanych w prawosławi-
38
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
ruskie. Rosjanie uwierzyli w to że ziemia ukraińska zawsze
Zygmunt Freud i teraz w diagnostyce seksualnych
była pod moskowiją, że język ukraiński jest hybrydowy. Że
problemów i jej wpływów na politykę, jest autorytetem nie-
jest on polsko-rosyjską mieszanką! Ukraińcom podsunięto
podważalnym. Dla tego, że jak większość narodów, Rosja-
w sposób brutalny, ograniczenia w korzystaniu ze swego
nie nie mają mądrych przywódców, to teraz, jak i kiedyś,
od czasów Iwana Kotlarewskiego, języka, z historii czasów
ruski szuka zastępczej historii. Szuka ziemi obiecanej,
kiedy nie miała granic z Europa, korzystaniu ze wspólnej
miejsca do egzystowania. Szuka miejsca na ziemi, teraz
z Europą i ze światem kultury. Każdego, kto nie chciał żyć
już i w kosmosie, miejsca, gdzie niema wpływów patolo-
,,przy komunizmie” posądzano zdradę ojczyznę, tylko że
gicznych carów, wodzów, prezydentów. Nic dobrego to nie
nie mówiono o tym, że twórcy komuny nie mają Ojczyzny!
daje dla ruskich narodów. Nawet dzisiejsze putinowskie
Wyczerpano ze zdobytych kaukaskich, polskich, ukra-
technologii prania ich mózgu, robienia w nim wody, nie
ińskich i innych terenów, z ich bogatych złóż, ropę, gaz,
pomogą ruskim Rosjanom, Ukraińcom, Żydom, Tatarom,
a najgorsze że zdemoralizowano młodzież i zniszczono
Romom itd.
inteligencje.
Dziennikarze podnoszą putinowski retting, a po-
Warto zauważyć, że przy tym wszystkim, sam naród
ziom życia ruskich spada. Rośnie jego popularność i jed-
Rosji bardzo łatwo pozbywa się wszystkiego co ma na swo-
nocześnie gwałtownie wzrasta niezadowolenie stosunku
ich ziemiach: ropy, gazu, surowców, materiałów produktów
do jego niszczycielskiej polityki. On stał się zakładnikiem
lasów. Rosjanin wymienia wszystko na walutę, ucieka
systemu, który stworzył, nie bez sprytnych animatorów
z ,,rodiny’’ do miejsc, gdzie życie jest nie takim brutalnym.
ze służb, które reprezentuje. Czym nie drugi Lenin czy
Rosjan nie przyciąga ziemia z którą one się pożegnali, ale
Stalin. Nawet niedorajda Gorbaczow nie chciał być ich
za to u nich jest swoja terytoria, gdzie podobno drapieżni-
menedżerem, wiedział że może skończyć jak każdy po-
kowi, mają jedzenie, ciepło i jakiś łach, auto, psa itp.
przedni wódz bandytów-sowietów. Ewidentny brak wiedzy
Polityka putinowska doprowadziła do tego, że
politycznej, historycznej, ekonomicznej i militarnej, tak wy-
same Ruskie na ziemiach Ukraińskich walczą przeciw-
gląda sytuacja w Rosji! Jest zwykły handel ropą, gazem
ko rosyjskim kazaków. Rosjanie też bronią kozaków od
a nawet i ludzkim życiem. Dobije to w najbliższym czasie
kazaków! W ten oto sposób, w konflikcie kazaków i ko-
reżim putinowski!
zaków już zostało zabito powyżej dziesięciu tysięcy lud-
Ewidentny brak wiedzy politycznej, historycznej,
ności. Kłopoty rodzinny wodza kazaków i reszty ruskich
ekonomicznej i militarnej, tak wygląda sytuacja w Rosji!
z własną żoną, z dziećmi, wodza ,,russkoho mira” w Eu-
Jest zwykły handel ropą, gazem a nawet i ludzkim życiem.
ropie doprowadzili do społecznej patologii w sercu tego
Dobije to w najbliższym czasie reżim putinowskie, a naród
oto ruskiego mira.
zostanie jak i kiedyś odpychany za grzechy stalinowskie,
U Putina, podobno jak i u Lenina, Stalina, Hitlera
tak teraz za putinowskie, do rynsztoków cywilizacji świato-
osobiste problemy seksualne odbili się na dziejach w skali
wej. Na komunizm teraz nie daje się nabrać nawet i Afryka.
społecznej. Tak było i w przypadku problemów: cara Piotra
Gra Grecji też jest chwilową, świat nie da aby sowietyza-
I-go, jego następczyni na tronie Jekatieriny II-giej, Mikołaja
cja zniszczyła kulturę jej myślenia, jej przyszłości. Prawda
też drugiego. Problemy ostatniego cara z żoną, czyli Niem-
i sprawiedliwość, nawet zmieniona, podmieniana podłym
ką Elżbietą, problemy pierwszego i jednocześnie ostatnie-
tyranem, propagandą ze Wschodu czy z Zachodu, się od-
go prezydenta Gorbaczowa z żoną Rajsą, stały się nie
radzała! Czyli ,,EADEM MUTATA RESURGO!”
tylko bólem wtedy, są i teraz tragedią dla ,,russkoho mira”.
Walery Wysoczański jest doktorem nauk technicznych. Od ponad 40-tu lat uczestniczy w wielu wystawach, w tym
i na skalę światową, przyrządów i urządzeń dotyczących plazmowych technologii spajania, stosowanych przy budowie
megarurociagów. Naukowo zajmuje się badaniem naprężeń własnych. Zbadał jako ekspert-diagnostyk powyżej 200-tu
awarii i katastrof obiektów przesyłu energii (głównie gazociągów transkontynentalnych, ropociągów itp.). Wieloletni dzia-
łacz społeczny, autor wielu publikacji, monografii naukowych oraz kilku tomików poezji w różnych językach.
Roman Jaremijczuk - profesor w dziedzinie nauk górniczych, w intensyfikacji wydobycia węglowodorów, w tym
i z akwenu Morza Czarnego. Ekspert do spraw energetyki Krymu, zapasów ropy i gazu, wydobycia gazu z łupków itp.
Jest autorem powyżej 200-u książek z różnych dziedzin nauk technicznych i społecznych. Zna z autopsji, jako czołowy
działacz towarzystwa naukowego we Lwowie i na Krymie sytuacje dotyczącą agresji Rosji w stosunku do Ukrainy, prze-
bywał w Symferopolu w czasach anektowania Krymu. Działalność przemysłowo-naukową rozpoczął około 60-lat wstecz,
w Borysławiu.
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
39
NON OMNIS MORIAR
Aleksandr Todijczuk napromieniowany podczas akcji ratunkowej po wybuchu elektrowni atomowej
w Czarnobylu odszedł 3 marca 2015 r.
Przez wiele lat pełnił funkcje Prezesa Naftohazu Ukrainy.
Był wspaniałym człowiekiem. Wielkim ukraińskim patriotą i przyjacielem naszego kraju w którym widział
wzór godny naśladowania.
Współpracował z redakcją RUROCIAGÓW przez wiele lat.
Walcząc o przedłużenie rurociągu Odessa-Brody do Gdańska opublikował w 35 NR.RUROCIAGÓW
z 2005 r. godny przypomnienia artykuł.
Jego treść warto zachować w pamięci.
Od morza do morza, będzie czy nie?
Do nabycia w Fundacji Odysseum
Inne książki tegoż autora o podobnej tematyce:
• TRANZYTOWY PRZEKRĘT STULECIA z przedmo-
wą K. Kąkolewskiego
• SKOK NA RURĘ z przedmową Z. Wrzesińskiego
• W PĘTLI GAZPROMU z przedmową Z. Romaszew-
skiego
• ELYTY III RP W SŁUŻBIE GAZPROMU wywiad ze
Stefanem Truszczyńskim, Sekretarzem Generalnym
SDP
• W MATNI GAZPROMU z przedmową prof. Pawła
Soroki
• RURY POD SPECJALNYM NADZOERM z przed-
mową prof. J. Pomianowskiego
Dedykuję ten szkic Panu Prezydentowi Lechowi Kaczyńskiemu,
który jeszcze jako Minister Sprawiedliwości wspierał moją walkę
z rurociągowo-energetycznym uzależnieniem naszego kraju od Rosji.
Witold St. Michałowski, 2006
40
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
PRZEMYSŁ ZBROJENIOWY UKRAINY
ANDRII STAROSTIN, ANDRII FIRUS
Tendencja inwestycyjna rozwoju
świata i są wyłącznie eksportowym towarem. Zaintereso-
waniem licencyjnej aktywności rosyjskiej grupy kompanii
Dostęp prywatnego kapitału do przemysłu zbrojenio-
ZID w Europie Wschodniej był państwowy Arsenal A.D.,
wego Federacji Rosyjskiej miał wyraźne zadanie - inwa-
Bułgaria, który Rosjanie przed kryzysem w latach 2014-15
zję w ekonomikę krajów Europy Wschodniej. Enklawy ro-
zamierzali prywatyzować.
syjskiego kapitału prywatnego w przemyśle zbrojeniowym
Drugi przykład
- prywatyzacja w latach 2009-13
i sektorach energetycznych krajów tego regionu miały stać
JSK Concern Kalashnikov (IzhMach), miasto Iżewsk, bę-
się podstawą wewnętrznego finansowania terrorystycz-
dącego producentem broni strzeleckiej. Właścicielami tej
nych oraz radykalnych ugrupowań politycznych prorosyj-
kompanii stali się: uprzywilejowana kompania z kapitałem
skiej orientacji, jak również fundamentem poparcia działal-
mieszanym RosTech Siergieja Czemiezowa i bardzo bo-
ności wywiadu służb specjalnych FR na terytorium młodych
gaci mieszkańcy Nowosybirska Andriej Bokariew i Aleksiej
państw członkowskich NATO położonych w regionie Bał-
Kriworuruczko, właściciele firm TransmashHolding i Aero-
tycko-Czarnomorskim.
Express. firm te liczą na otrzymywanie od armii rosyjskiej
Dzięki staraniom polityków Ukrainy i krajów Europy
zamówień na transport lotniczy i broń pancerną. Szczegól-
Wschodniej, zadanie to zakończyło się wpadką. Nie udało
nym zainteresowaniem aktywności licencyjnej rosyjskiej
się stworzyć sieci finansowania w celu rozwijania niestabil-
grupy firm IzhMash w Europie Wschodniej był państwowy
ności w Europie Wschodniej. Wewnętrzny wariant destabi-
E.A.D. VMZ Vazovskiy Mashinostroitelny Zavod, Bułgaria,
lizacji polityki rozszerzenia UE nie zrealizował się. W 2014
który Rosjanie przed kryzysem 2014-15 zamierzali wyku-
roku wróg rozszerzenia Europy przeszedł do wariantu ze-
pić na własność.
wnętrznego: celowego prowokowania kryzysu migracyjne-
Trzeci przykład pozyskania prywatnych inwestorów
go w UE, agresję na Ukrainie oraz aktywizację ingerencji
to decyzja Putina z 2013 roku przekazania firmie obronnej
wojskowej FR w konflikty w Syrii, Kosowie i Macedonii.
RosTech Siergieja Czemiezowa państwowej firmy FGUP
Obok bezpośredniej ingerencji rosyjskiej w konfrontacje
KYK Kaliningradsy Yantarny Kombinat, przynoszącej duże
wewnątrzpolityczne na Węgrzech i Grecji, tworzy to nowe
zyski. To przedsiębiorstwo uczestniczy w Międzynarodo-
zagrożenia dla Europy nadciągające ze Wschodu.
wej Giełdzie Bursztynowej w polskim Gdańsku. Prawa
Zakończyła się totalnym fiaskiem inwazja rosyjskie-
eksportu rosyjskiej KYK w latach 2014-15 były wykupio-
go kapitału w energetykę i przemysł zbrojeniowy Europy
ne na własność V Holding syberyjskiego inwestora i part-
Wschodniej. Kraje Regionu Bałtycko-Czarnomorskiego
nera Czemiezowa Witalia Maszyckiego. Jego holding za
skazane są na wspólnie oferowanie dla rynku techniki woj-
pośrednictwem spółek córek Vimetco i Alro S.A. jest naj-
skowej nowych schematów kooperacji. Schematy te staną
się niezawodnym antidotum na skutki toksycznej polityki
większym producentem aluminium w Europie Wschod-
niej, kontroluje przemysł aluminiowy Rumunii i eksploatuje
przeciwnika.
Pierwszy przykład - to zrealizowana w latach 2005-
złoża boksytów w Sierra Leone. Największą z ostatnich
2009 prywatyzacja kompanii ZID Fabryka W.A. Diegta-
operacji V Holdingu w 2014 roku było kupno złóż platyny
riewa, w Kowrowie, który jest czołowym producentem
w Republice Zimbabwe. Ta transakcja nie ma bezpośred-
przenośnych WWR, PPZR. W procesie prywatyzacji, po-
niego stosunku do przemysłu zbrojeniowego. Niemniej jest
siadaczami ZID stali się bardzo bogaci przedstawiciele
ona zdolna istotnie umocnić pozycje FR na rynku transpor-
rosyjskiej diaspory Osetii, Igor Kiesajew i Siergiej Kacy-
tu towarów drogą lotniczą w Afryce - branży, która w tym
jew, którzy są monopolistami na rynku tytoniowym Ukrainy
regionie często związana jest z eksportem broni. Co zaś
i FR. Tytoń i broń często wymagają przemytniczych spo-
dotyczy pozycjonowania inwestycyjnego V Holdingu w Eu-
sobów przemieszczenia przez granice, a zatem taki wybór
ropie Wschodniej, należy zaznaczyć, że aluminium jest
Kremla w określaniu prywatnych właścicieli dla ZID nie był
materiałem konstrukcyjnym w przemyśle zbrojeniowym,
przypadkowy. Latem 2015 roku ZID rozwinął w okupowa-
zwłaszcza, w wojskowym przemyśle lotniczym. Kierując
nych rejonach Ukrainy seryjny montaż wyspecjalizowanej
zaufanych prywatnych inwestorów Kremla w ten sektor
broni ugrupowań terrorystycznych, przenośnych wyrzutni
ekonomiki Europy Wschodniej, władze FR liczyły, że w la-
rakiet Grad-24 Partisan. Te lekkie rakiety nie są stosowane
tach 2012-20 wezmą aktywny udział w prywatyzacji nie-
jako tradycyjna broń regularnej armii w żadnym z krajów
których warsztatów lotniczych i montażowych Ukrainy.
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
41
Lista inwestorów prywatnych, których reżim Putina
w krajach Europy Wschodniej fizycznie nie mógł zaspokoić
w latach 2007-13 dopuścił do prywatyzacji rosyjskiego
niezaspokojonego popytu.
przemysłu zbrojeniowego licząc na inwazję kapitału w Eu-
Kilkadziesiąt krajów świata, od Bliskiego Wschodu
ropę Wschodnią, jest dosyć długa i liczy kilkadziesiąt osób.
i Afryki aż do Ameryki Łacińskiej i Dalekiego Wschodu, od
początku bieżącego dziesięciolecia stanęło przed poważ-
Negatywna tendencja inwestycyjna
nym wyborem. Powinny były albo zmodernizować szybko
starzejącą się technikę wojskową, która wcześniej kupo-
Cele inwazji kapitału rosyjskiego w sektor obronny
wana była w ZSRR, FR albo na Ukrainie, lub przygoto-
gospodarki Ukrainy określone były w mało znanym załącz-
wać się do utylizacji drogiego uzbrojenia i oddania jego
niku do ukraińsko-rosyjskiego międzyrządowego „Socziń-
na złom. Zarysowane na okres lat 2010-14 przymusowe
skiego komunikatu” 2010 roku. Po tym załączniku, główny
przejęcie ukraińskiego przemysłu zbrojeniowego łącznie
ukraiński holding branżowy UkrOboronProm powinien był
z aktywną inwazją rosyjskiego kapitału prywatnego w go-
w latach 2013-14 stać się obiektem fuzji z rosyjskim kon-
spodarkę państw NATO dawało Rosjanom nadzieję na
cernem państwowym RosOboronExport. Po osiągniętych
korzystne dla nich rozwiązanie. Z ekonomicznego punktu
w Soczi porozumieniach ukrywający się obecnie w FR
widzenia mogło to być zrozumiałe dla najbardziej rozwi-
Wiktor Janukowicz obiecał wówczas Putinowi uwzględnić
niętych krajów. Ekspansyjna droga do rynku modernizacji
wniosek rosyjskiej kompanii OAK na prywatyzację lidera
wcześniej sprzedanej za granicę broni mogłaby podwo-
ukraińskiego przemysłu lotniczego, Antonov. Skrytą pry-
ić rosyjskie dochody od eksportu uzbrojeń z $74-$80 do
watyzację należało przeprowadzić metodą całkowitej fuzji
$160 mld rocznie, a nawet więcej. W płaszczyźnie poli-
aktywów, a w istocie - metodą wrogiego przejęcia.
tycznej za ambicjami Moskwy na ryku broni krył się zamiar
Taki sam los na warunkach Soczińskiego komunika-
odrodzenia niegdyś monolitycznego „bloku radzieckiego”
tu-2010 obiecany był dla ukraińskiego ChSZ, Chernomor-
państw-satelitów Moskwy.
skiy Sodostroiltelny Zavod. Wniosek o skrytą prywatyzację
W latach
2011-13 inwazja kapitału rosyjskiego
akcji państwowych tej stoczni okrętowej złożyła rosyjska
w przemysł zbrojeniowy Ukrainy uległa wstrzymaniu,
kompania OSZ, a ukraiński prywatny akcjonariusz ChSZ
w wyniku czego Moskwa spróbowała rozwiązać problem
Wadim Nowińskij liczył na to, że stanie się dużym akcjo-
w drodze zmiany rządu Azarowa na rząd Arbuzowa, który
nariuszem przyszłego ukraińsko-rosyjskiego zjednoczenia
obiecało powrócić do planów ukraińsko-rosyjskiej koope-
stoczni. Na liście przymusowej fuzji z rosyjskimi kompania-
racji wojskowo-technicznej. Niemniej przeprowadzona
mi znajdowały się również ZaryaMashproject, Mikołajów,
przez Moskwę rozsada marionetek w Kijowie tylko roz-
czołowy w NIS producent turbin okrętowych. Oddanie tego
grzało ukraiński kryzys. Do końca 2013 roku należąca do
ukraińskiego przedsiębiorstwa obronnego na własność ro-
Petra Poroszenki stocznia LK Lenynskaya Kuzhya, Kijów,
syjskich kompanii popierał czołowy inwestor ukraińskiej
bez żadnych zamówień wojskowych i bez przeprowadze-
metalurgii stopów specjalnych, Rosjanin Konstantin Grigori-
nia prób państwowych postanowiła zająć się przedseryjną
szyn. Figurą pojawiającą się w załączniku do Szocińskiego
produkcją niecharakterystycznych wyrobów - wprowadzo-
komunikatu był także czołowy w NIS rakietowych i lotniczych
no linię produkcji seryjnej taśmowych automatycznych wy-
silników turbinowych Motor Siech. On powinien był połączyć
rzutni granatów UAG-40 o mocy ponad 1000 szt. rocznie.
się z rosyjskim producentem rakiet skrzydlatych i silników
Do początku rosyjskiej agresji wojskowej zapotrzebowanie
lotniczych Saturn, Samara. Czołowy prywatny akcjonariusz
ukraińskiej armii na takiego rodzaju technikę ograniczała
tego zakładu Wiaczesław Bogusłajew nie był zwolennikiem
się do kilkuset sztuk. Kalkulacja zapotrzebowania przed
połączenia. Główną rolę w jego biznesie odgrywa państwo,
rozpoczęciem agresji rosyjskiej wydawała się błędna, nie-
które kontroluje licencje i branżowe biuro konstrukcyjne ZKB
mniej później okazała się usprawiedliwiona. Wyrzutnie
Ivchenko Progress. Dlatego, jeżeli państwo w latach 2010-
granatów UAG-40 stały się własnym ukraińskim opracowa-
11 dawało rozkaz przygotowywać się do fuzji kompanii na
niem. Uważane były za całkowicie dostosowane do stan-
lata 2014-15, to prywatny inwestor nie miał innego wyjścia.
dardów NATO ukraińsko-białoruski analog amerykańskiej
Obiektami założonego w 2010 roku planu całko-
wyrzutni granatów Mk.47, niemieckiej HK GMG i rosyjskiej
witego zajęcia do roku 2014-15 ukraińskiego przemysłu
AGS 40. W 2015 roku owa broń przeszła próby i skiero-
zbrojeniowego były również i mniejsze przedsiębiorstwa.
wane zostało na potrzeby uzbrojenia armii ukraińskiej pod
Generalnym zadaniem przejęcia tego sektora ukraińskiej
marką OBM Ciborg.
ekonomki było wzmacnianie pozycji FR na światowym ryn-
ku modernizacji radzieckich wzorców techniki wojskowej.
Kooperacja z krajami Europy Wschodniej
Według oszacowań ukraińskiej specjalistycznej agencji
i Turcją.
Defence Express roczny deficyt tego rynku w 2010 roku
wynosił 84 mld USD. Przestarzały rosyjski przemysł zbro-
Produkcja automatycznych wyrzutni granatów nale-
jeniowy bez zaangażowania Ukrainy i pewnych aktywów
ży do segmentu mechaniki pancernej. Ten segment ukraiń-
42
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
skiego przemysłu zbrojeniowego w latach 2014-15 okazał
gie wojskowe i nazywają je swoimi. Taka droga dla Ukrainy
się jednym z najbardziej szybkorosnących. Podwyższone
nie ma alternatyw, ale wypychanie Rosjan z rynków świa-
zapotrzebowanie na samochody pancerne, opancerzone
towych wymaga wspólnych starań.
transportery i gąsienicowe pojazdy wojskowe podyktowany
Kijów będzie musiał zrobić zupełnie ostateczny
był nieintensywnym niefrontalnym konfliktem wojskowym
i kosztowny wybór w nabyciu samolotów bojowych wy-
między Ukrainą i FR, który rozpoczął się na wschodniej
produkowanych w Szwecji, USA, Korei Południowej lub
ukraińskiej granicy. Tylko za półtora roku ukraiński prze-
ChRL. Po dokonaniu tego wyboru szanse fabryk samolo-
mysł zbrojeniowy zdołał doprowadzić do stadium prób 5
tówj w Ukrainie będą znikome. Firmy lotniczo-montażowe
nowych modeli samochodów pancernych i kilka modułów
Europy Wschodniej mają wszystkie szanse, aby połączyć
bojowych dla transporterów opancerzonych. Konieczność
swoje starania z ukraińskimi fabrykami samolotów na
sprostania niekonwencjonalnej agresji wojskowej stała się
bardzo perspektywicznym światowym rynku moderniza-
bodźcem do rozwoju przede wszystkim ukraińskiej pro-
cji samolotów radzieckiego wzorca. Na Ukrainie naprawą
dukcji czołgów i przemysłu pancernego. W latach 2015-16
i autentycznym upgradem rosyjskich samolotów marki Su
takie samo tempo wzrostu sprzedaży będzie cechowało
i Mig na ich ukraińskie analogi zajmuje się zakład NARP,
przemysł amunicji i chemii specjalnej. Na początku odbicia
Mikołajów, i MigRemont, Zaporoże. Czugujewski zakład
niefrontalnej zagranicznej agresji wojskowej, rozpalającej
lotniczo-remontowy, Charków, i fabryka samolotów OARS,
się pod pozorem separatyzmu, Kijów wybrał jako priorytet
Odessa, specjalizują się na obsłudze i montażu licencyj-
terminowe przezbrojeniu i uzupełnienie techniki oraz amu-
nym szkoleniowo-treningowej i szkoleniowo-bojowej tech-
nicją ruchomych wojsk lądowych.
niki lotniczej produkcji brytyjsko-indyjskiej korporacji Aero
Wraz z nasileniem się bezpośredniego zagrożenia
Group Inc. Większość samolotów tej kompanii wyposażo-
wojskowego ze strony FR i z wzrostem liczby wojenno-
ne zostają w wyprodukowane na Ukrainie silniki lotnicze
-dyplomatycznych scenariuszy uwolnienia Krymu w latach
Motor Siech (MS).
2016-20 priorytety na Ukrainie ulegną zmianie. Wzrost ten
Szansa kooperacji z Ukrainą w wojskowym przemy-
obejmie najpierw segment produkcji uzbrojeń rakietowych
śle lotniczym wyraża się w zaprezentowanym w 2015 roku
wojsk i artylerii, następnie środków obrony przeciwlot-
projekcie stworzenia parku technologicznego Ostrawa-
niczej i awiacji wojskowej, środków floty, wywiadu radio-
-Mosznow w Czechach. Ukraińskie inwestycje w projekt
elektronicznego i przeciwdziałania. Co dotyczy wzrostu
wyniosły 100 mln USD. Rosyjska propaganda przedstawi-
w segmencie rakietowym, z wyjątkiem bardzo perspekty-
ła ten projekt jako zamiar MS sprzedawać ukraińskie silniki
wicznych pozycji współpracy z Czechami, Litwą i Słowacją
w FR poprzez Czechy, omijając ukraińskie embargo. Aby
w produkcji WWR, Ukraina znajduje partnerów poza ra-
ominąć sankcje, Motor Siech ma wszystkie mechanizmy
mami Europy Wschodniej. W szczególności, w 2015 roku
i bez nowego projektu w Czechach. W Białorusi ta ukraiń-
w branży tej zawarte zostały docelowe programy z firmami
ska firma posiada OAZ Orshansky Aviaremontny Zavod,
z Arabii Saudyjskiej, ChRL i Turcji. W pozostałych segmen-
przez który można spokojnie ominąć embargo. A w rosyj-
tach przemysłu zbrojeniowego, wschodnioeuropejskie kra-
skim mieście Dubna pracuje afiliowana z Motor Siech fa-
je NATO mają bardzo duże szanse wziąć udział w podziale
bryka ukraińskich silników dla rosyjskich lotniczych rakiet
ukraińskich asygnacji obronnych.
z wyposażeniem jądrowym. Na tle tych geograficznych
kierunków działalności korporacji MS, nowy projekt Ostra-
Segment lotniczy
wa-Mosznow w Czechach orientowany jest nie na omijanie
sankcji, tylko na zaopatrzenie w silniki nowego ambitnego
W segmencie odbudowy potencjału ukraińskiego lot-
programu kompanii Aero Group dot. produkcji samolotów
nictwa bojowego, który został utracony w okresie rządze-
szkoleniowo-bojowych nowej generacji. Będzie można je
nia marionetek rosyjskich w Kijowie, na status najbardziej
zbierać na warunkach licencyjnego importu w Ukrainie,
prawdopodobnego partnera Ukrainy pretendują trzy kraje.
jeśli zwyciężą konkurencyjne oferty kompanii Korei Połu-
Polska - z projektem produkcji BPŁA i modernizacją tech-
dniowej i ChRL.
niki śmigłowcowej radzieckiego typu, Słowacja - z projek-
Najbardziej atrakcyjnym dla Ukrainy kierunkiem inte-
tem modernizacji Mig 29 fabryki Letecke Opravone Tren-
gracji z Europą Wschodnią w dziedzinie lotnictwa wojsko-
cin, i Gruzja - z projektem modernizacji Su 25KM Scorpion
wego jest perspektywa przyłączenia firm Czech i Polski do
fabryki Tam Tbilisi Aircraft Manufacturing. Należy zazna-
programu przezbrojenia ukraińskiej OPL. W długotermino-
czyć, że niszczyciele Mig 29, szturmowce Su 25 i nisz-
wej perspektywie firmy Ukrainy, Turcji i Europy Wschodniej
czyciele-bombowce Su-27 jeszcze kilka lat będą stanowić
mają wszystkie podstawy na powtórzenie doświadczenie
podstawę ukraińskiej wojskowej floty lotniczej. Ukraińcy
„starej Europy”, która tworzyła konsorcja obronne Euro-
i ich fabryki samolotów są w pełni zdolni do przerobienia tej
missile i Eurocopter. Europejczycy łączyli kapitały i tech-
rosyjskiej techniki na swój kształt, postępując podobnie jak
nologie swoich firm, aby razem walczyć o zwiększenie
firmy rosyjskie, które masowo kradną ukraińskie technolo-
udziału na rynkach światowych.
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
43
Przed Europą Wschodnią w zakresie stworzenia
każdej floty, lecz niefortunne przyjście ukraińskich inwe-
konsorcjów w dziedzinie obrony stoją bardziej aktualne
storów na SG ewidentnie nie ustabilizowało stanowiska
zadania - wyparcie FR ze światowego rynku moderniza-
finansowego zakładu. Sytuacja doprowadziła do tego, że
cji techniki radzieckiej klasy i zniszczenie podstaw finan-
modernizacją wyprodukowanych SG trałowców projektu
sowych dla rosyjskich dążeń do odrodzenia straconego
206FM zajęła się sąsiednia państwowa Stocznia Mary-
przez Moskwę obozu państw-satelitów. Lotnicze korpora-
narki Wojennej. W razie, gdyby rosyjscy inwestorzy nie
cje USA, UE i Dalekiego Wschodu w tym wąskim i bar-
wyparli ukraińskich akcjonariuszy z ISD, całkiem możliwe,
dzo bogatym segmencie światowego rynku uzbrojeń nie
że wejście tej kompanii w budowę okrętów Polski mogło-
pracują. Ta bezwładność Europy i USA kryje w sobie nie-
by okazać się pomyślne - otrzymawszy pierwsze polskie
bezpieczne wyzwanie. Jeśli firmy wojskowo-przemysłowe
zamówienie obronne, ukraińska kompania mogłaby liczyć
Ukrainy, państw Europy Wschodniej i, ewentualnie, Turcji
na rozszerzenie swojego udziału w polskim przemyśle
nie będą mogły przedmiotowo zająć się wyparciem FR
zbrojeniowym kosztem dostaw ukraińskiej stali specjalnej
ze światowych rynków broni, przede wszystkim, lotniczej,
i pancernej dla holdingu Polska Grupa Zbrojeniowa. Oczy-
wtedy zajmą się tym z powodzeniem inne firmy, przede
wiście, przejście ukraińskiej korporacji ISD pod kontrolę
wszystkim, ChRL. Począwszy od lat 2005-06 Chińczycy
rosyjskich inwestorów zburzyło te niedoszłe plany inte-
szybko i otwarcie wypierają Rosjan z wcześniej niepo-
gracji. Po rozpoczęciu w 2014 roku rosyjskiej agresji woj-
dzielnie należących do nich rynków broni w krajach byłego
skowej przeciw Ukrainie i sankcji przeciw bankowi WEB,
bloku radzieckiego. Firmy USA i UE powinny się zdecy-
jego przedstawiciele byli wyparci ze składu kierowników
dować, co jest dla nich bardziej niebezpiecznie - można
tej kompanii. Za nich zaczął głosować pełnomocnik Ro-
znów dać Moskwie prawo dzielić świat na dwie ideologicz-
sjan Oleg Mkrtczian, a posiadacz niedużej paczki akcji ISD
nie przeciwstawne sobie części; albo tez można pozwolić
Siergiej Taruta opuścił stanowisko gubernatora obwodu
Pekinowi zająć miejsce Moskwy w regionach wojskowych
donieckiego.
konfrontacji. Jest też trzecia droga - stworzenie możliwo-
Drugi, o wiele bardziej pomyślny epizod integracji
ści finansowych i politycznych do tego, aby firmy lotniczo-
ukraińskich kompanii z budową okrętów krajów Europy
-rakietowe i wojskowo-przemysłowe Europy Wschodniej
Wschodniej miał miejsce w 2006-14 r., kiedy został zre-
i Turcji, mogły stworzyć system przeciwwag wpływu na
alizowany kontrakt między spółką córką „Ukrspeceksport”,
światowe rynki broni techniki radzieckiego i rosyjskiego
WKF „Spectechnoeksport”, a bułgarską prywatną stocznią
wzorców. Czwartej drogi w rozwiązaniu tego problemu nie
remontową MTG Dolphin. W trakcie projektu, pod zamó-
ma.
wienie Ministerstwa Obrony Republiki Gwinea Równikowa
na tej stoczni okrętowej w Warnie zebrano kilka okrętów
Budowa okrętów
wojskowych projektu SV 02 opracowanych przez ukraiń-
skie przedsiębiorstwo państwowe IPCK „Badawczo-pro-
W odróżnieniu od innych sfer przemysłu wojskowe-
jektowe centrum budowy okrętów”, Mikołajów. W ramach
go, w których kooperacja krajów Europy Wschodniej utkwi-
dostawy zgodnie z kontraktem weszły fregata F 073 Wele
ła na etapie startowym, wojskowa budowa okrętów prze-
Nzas, dwa okręty patrolowe typu Estuario de Muni i korweta
żyła dwa jaskrawe okresy integracji, które, przynajmniej,
Bata. Statki te powstawały w Bułgarii na przedsiębiorstwie
przyniosły inwestorom tej branży bezcenne doświadczenie
IPCK oraz brytyjskiej kompanii Fast Craft Naval Supplies
prognozowania i odparcia wrogich działań w biznesie.
UK Ltd, będącej uprawnionym przedsiębiorstwem serwi-
Ukraińska korporacja stali ISD w procesie zakoń-
sowym „Spectechnoeksport”. Ukrainie udało się poszerzyć
czonego w latach 2000-ych kupna giganta Polskiej Huty
kontrakt okrętowy z Gwineą Równikową, jednym z najbo-
Częstochowa spróbowała skorzystać ze stanowiska du-
gatszych państw Afryki, które kupiło od Ukrainy w latach
żego producenta walcowania okrętowego, aby poszerzyć
2010-14 kilka samolotów An-72, Su-25, L-39, Any-32, jak
swoją działalność również na budowę okrętów. Korporacja
również helikoptery Mi-24 i Ka-29.
ISD w chwili ekspansji do Polski należała do Ukraińców
Ukraina w 2015 roku powinna była już po raz kolejny
- Siergija Taruty, Witalija Gajduka, Olega Mkrtcziana, spró-
odroczyć terminy realizacji docelowego programu ”Korwe-
bowała ustanowić kontrolę nad jedną z czołowych polskich
ta”. W razie przyśpieszania tego kosztownego zamówienia,
stoczni okrętowych, SG Stocznia Gdynia. Z powodu po-
Ukrainie przyda się doświadczenie Polski w realizacji pro-
jawienia się w ISD nowych głównych akcjonariuszy, naj-
gramu narodowego produkcji statków analogicznej klasy.
pierw Aleksandra Katunina z „Jewrazchołding”, następnie,
z państwowego banku WEB, transakcja nie zakończyła się
Budownictwo rakietowe i obrona powietrzna
sukcesem. Polską stocznię nabył wtedy nie ukraiński, tylko
holenderski inwestor. Oprócz okrętów cywilnych stocznia
Pierwszym krokiem Ukrainy dla powrotu do normal-
SG specjalizuje się na produkcji minowych trałowców, Kro-
nej współpracy w budownictwie rakiet wojskowych z kraja-
guless projektu 206FM. Od trałowców zaczyna się potęga
mi sąsiadującymi było podpisanie umowy między Kosmicz-
44
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
ną Agencją Ukrainy z firmą Roketsan. Ukraiński koncern
obrony powietrznej S-300, Shepetovsky remontowo-mon-
«Ukroboronprom» nawiązał też współpracę mającą na
tażowy zakład z montażem dalekosiężnych rakiet obrony
celu podpisanie umów z przedsiębiorstwami wielu krajów
powietrznej. Główny seryjny producent dalekosiężnych
Europy Wschodniej w dziedzinie modernizacji i remontu.
lotniczych rakiet X-55 z ukraińskimi silnikami. Charkowski
Rozbudowy ukraińskiej artylerii raketowej i powietrznego
Lotniczy Zakład , zaprzestał produkcję, ale utrzymał poten-
uzbrojenia rakietowego PWO (RSZO, PZRK, i ZRK).
cjał modernizacji wcześniej produkowanych rakiet. W sferze
Po nawiązaniu rakietowej współpracy z Turcją w 2015
budownictwa rakietowego i produkcji jednostek rakietowych
roku dla Ukrainy przyszedł czas na współpracę z bardziej
to kijowski zakład KB „Arsenal” , Charkowski «Hartron»
oddalonymi partnerami. Ukraińska władza w lutym 2016
i
„Kommunar” z własnymi technologiami budowy systemów
przyjęła decyzję powrócić do dwóch, długoterminowych
kierowania rakiet różnych typów. Produkcję głównych ele-
rakietowych programów to jest do prób wykorzystywanie
mentów oddzielających bojowe części międzykontynental-
przeciwokrętowej rakiety «Neptune» na podstawie projek-
nych, balistycznych rakiet na dwóch ostatnich zakładach
tu «Korszun» i prób operacyjno-technicznego kompleksu
wstrzymano. Produkcja ich jest gotowa do rekonstrukcji.
«Olcha» na podstawie projektu «Wędrowiec» i «Grom».
Oprócz tych zakładów w systemie produkcji jednostek rakie-
Po decyzji Kijowa, aby wzmocnić rakietowe oddziały swo-
towych pracuje Zaporożski «Motor Sicz» produkujący silniki
jej armii, w przedsiębiorstwach przemysłu rakietowego
lotniczych rakiet rosyjskiej produkcji (model X-55) i kijowski
pojawiła się perspektywa pozyskania inwestycyjnych part-
zakład «Radian» z technologią produkcji i modernizacji gło-
nerów dla eksploatacji rakietowej techniki z Arabii Saudyj-
wic samokierujących, głównych, bojowych części do rakiet
skiej i innych krajach Azji.
obrony przeciwlotniczej rosyjskiej i radzieckiej produkcji.
Uzgodnienie poligonów, zakończenie technicznych
Słabą dziedziną ukraińskiego rakietowego budow-
prób i zastosowanie wyżej wymienionej ukraińskiej rakie-
nictwa jest produkcja pocisków głównych a także produkcja
towej techniki w niedalekiej przyszłości, sformułują po-
specjalnej chemii dla wybuchowych substancji w bojowych
pyt państw Europy Wschodniej na ukraińskie wojskowe
głowicach dla zwykłych czy specjalnych pocisków. Silną
technologie rakietowe. Od początku rosyjskiej wojskowej
stroną Ukrainy jest doświadczenie i technologie w rakieto-
terrorystycznej agresji wobec Ukrainy, państwa Europy
wach paliwach, utleniaczy, systemie zaopatrzenia w pali-
Wschodniej miały fałszywe informacje o strukturze i tech-
wo i systemie łączenia rakiet z głównymi częściami.
nologicznym potencjale jej przemysłu rakietowego. Nie-
Możliwość współpracy w tej dziedzinie pomoże
prawdziwe informacje w dziedzinie wojskowego i cywilnego
krajom Europy Wschodniej znacznie zaoszczędzić środ-
budownictwa rakietowego prowadziły i rozpowszechniały
ki finansowe. Niektóre państwa tego regionu, jak Polska,
polityczne marionetki w Kijowie, które wypełniały rekomen-
realizują swoje ambitne plany w produkcji rakiet przeciwo-
dacje Rosyjskiej Federacji, mające na celu maksymalnie
krętowych lub jak Słowacja czy Czechy w sferze produkcji
obniżyć szansę współpracy w tej sferze między Ukrainą
pocisków drugich klas.
a krajami Europy Wschodniej.
Byłoby to nielogicznym jeśliby te państwa formu-
Dniepropietrowski «Yuzhmash» i KB «Południe» nie
łowały swoją pozycję w budownictwie rakietowym na
były wykorzystywane w ukraińskim, obronnym przemyśle
podstawie importu drogich technologii paliw rakietowych
a produkowały tylko cywilne techniczne urządzenia lub
z drugich krajów NATO w tym czasie kiedy silna w syste-
urządzenia podwójnego znaczenia. Ich główną specjali-
my paliwowe Ukraina odczuwa ostry deficyt pełnego cyklu
zacją we współpracy ze światowymi rynkami to oswojenie
produkcji pocisków rakietowych. Oznacza to, że baza dla
przestrzeni kosmicznej i usługi związane ze startami urzą-
współpracy już jest. Dla integracji Ukrainy potrzebne są
dzeń kosmicznych. Te bardzo drogie finansowo kierunki
tylko wspólne wysiłki.
na pewno nie zainteresują kraje Europy Wschodniej. Jed-
W budownictwie rakietowym jak i w innych dziedzi-
nocześnie kraje wschodniego rejonu były specjalnie dez-
nach przemysłu obronnego kraje Europy Wschodniej mają
informowane o rzeczywistym stanie technicznym Ukrainy
dwukierunkowy wektor.
w relatywnie tańszym budownictwie rakietowym.
Pierwszy — iść drogą eksperymentów i innowacji
Dla przywrócenia normalnej współpracy należy za-
we współpracy. Drugi - wykorzystać pozytywne doświad-
uważyć, że w tej branży przemysłu na Ukrainie pracują
czenie
«Starej Europy» która rozpoczęła rozszerzenie
3 rakietowe przedsiębiorstwa. Aktywne finansowe operacje
UE ze skomplikowanego procesu utworzenia wspólnych
prowadzi 5 przedsiębiorstw w dziedzinie jednostek rakie-
obronnych korporacji prywatnych i państwowych przedsię-
towych. W dziedzinie montażu segmentów to Kijowski KB
biorstw.
«Promień» Nieżninski KB «Progress» i zakład «Artiom»
Drugi sposób wygląda bardziej prawdopodobnie. Ta
produkujący rakiety powietrzne i urządzenia kierowania
sfera potrzebuje stabilnego planowania i kierowania się
przeciwczołgowymi pociskami (ATGM) własnej konstruk-
realnymi kryteriami geopolitycznymi, co zmusza kraje Eu-
cji. Także jest to kijowski 701 zakład lotnictwa cywilnego
ropy Wschodniej wnosić korekcje i długoterminowe woj-
z licencyjnym montażem rakiet dla rosyjskiego kompleksг
skowe i wojenno-przemysłowe planowanie.
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
45
Konstrukcja rakiet
Technika pancerna.
Odnotowany na Ukrainie w 2014 roku fakt pełnego
Segment samochodów opancerzonych.
krachu systemu gwarancji międzynarodowych w zamian
Do momentu początku agresji rosyjskiej na Ukra-
za jądrowe rozbrojenie Ukrainy zniwelował większość fun-
inie pracowało dwóch dużych seryjnych producentów
damentalnych do tego czasu głównych warunków między-
samochodów ciężarowych i kilkadziesiąt prywatnych za-
narodowego bezpieczeństwa. Te gwarancje formułowane
kładów naprawy samochodów seryjnego montażu. We-
są drogą dyplomatyczną a reglament bezpieczeństwa
dług różnych statystyk, całkowita zdolność produkcyjna
formułuje system kontroli nad rozszerzeniem rakietowych
samochodów ciężarowych wynosiła w latach
2004-2008,
technologii (RKRT), reżym nierozprzestrzeniania rakieto-
1011tysięcy sztuk rocznie a w latach 2012-14 do 2 tysięcy
wych i jądrowych sił (porozumienie z Wassenaar) i reżym
sztuk rocznie. Przemysł samochodów pancernych zyskał
nierozprzestrzeniania «wrażliwych» oraz obronnych jądro-
statusu najbardziej efektywnie rozwijającego się sektora
wych technologii (Zebranie Grupy Jądrowych Dostawców).
przemysłu obronnego. Na etapie produkcyjnym, sektor ten
Według optymistycznego wariantu dla Ukrainy i gra-
jest liderem wśród innych dziedzin ukraińskiego przemy-
niczących z nią krajów Europy Wschodniej, rosyjska woj-
słu obronnego. Pod koniec 2014 roku listę nowej techni-
skowo-terrorystyczna napaść spowodowała dyzbalans
ki przedstawiały tylko trzy nowości: „Kozak” „kijowskiej
międzynarodowego systemu bezpieczeństwa, który po-
spółki „Praktika”; zlokalizowany w Ukraine zakład „KrAZ”
winien być przywrócony. Według takich prognoz winni za
Konstantina Zhevago model „Kuguar” firmy STREIT Gro-
spowodowanie tego powinni ponieść karę. Jest i drugi, pe-
up Canada i Toyota Motors; model „Dozor” produkowanym
symistyczny scenariusz. Według niego rakietowy i jądrowy
przez charkowski państwowy ZIM.
przemysł krajów regionu będzie musiał wyciągnąć wnioski
W 2015 roku na rynek wyszło od razu 8 nowych
związane z bardzo szybkimi zmianami planowania bezpie-
modeli. To następujące modele samochód pancernych:
czeństwa obronnego. Warunki te już się zmieniły. Wróciły
„Shrek” i „Fiona” — „KrAZ” zaczął dostarczać serię samo-
one z czasów gwarancji, które zostały zerwane na Ukra-
chodów Nacjonalnej Gwardii Ukrainy Ministerstwa Spraw
inie, i przeniosły się do czasów dominacji strategicznych
Wewnętrznych (MSW), „Varan” i „Triton” — kijowskiej fa-
rakietowych i lotniczych sił zbrojnych.
bryki LK,
„Leopard-8” — holdingowa firma „Bogdan-Mo-
Praktykę tą odzwierciedla wyjście w 2014-15r. Ro-
tors” tegoż właściciela
„Warta” — firma „Ukraińska Tech-
syjskiej Federacji z umowy o ograniczeniu limitu rakiet i ra-
nika Pancerna „ model „Owad” oraz szturmowy zespół BA
kiet średniego zasięgu. De-jure Rosja to dementuje i pro-
„Ataman” — Zytomirskiego zakładu wozów opancerzonych
wadzi dyplomatyczne gry ale de-facto rozerwanie umowy
ZBZ koncernu „Ukroboronprom”. Większość z tych marek
jest niezaprzeczalne.
została natychmiast przyjęty przez Nacjonalną Gwardię
Konstruowanie i próby zakazanego tą umową uzbro-
Ukrainy(NGU) Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Róż-
jenia, po agresji na Ukrainę, rozpoczęła Rosyjska Federa-
norodność marek gwarantowała postąpowy wzrost kosz-
cja. Powodem takiego postępowanie Rosyjskiej Federacji
tów naprawy i utrudnienia przy naprawach w warunkach
jest sprowokowanie Ukrainy do naruszenia reżymu nie-
działań bojowych. Wogóle, taki wielorzędowe start ukra-
rozprzestrzeniania rakietowych i jądrowych technologii do
ińskiego budownictwa samochodów pancernych pokazał
izolacji i do demoralizacji ukraińskiej obrony. Odpowiedzi
inwestycyjny przełom w tej, wcześnie zaniedbanej, branży
ze strony Europy Wschodniej istnieją dwie.
ukraińskiego budownictwa samochodowego. Przeciąże-
Pierwsza
- odgrodzić się od problemy Ukrainy,
nie przemysłu obronnego zamówieniami odbyło się przy
zwiększyć potencjał wstrzymywania w ramach NATO
deficycie zagranicznych inwestycji dotyczących montażu
i mieć nadzieję na lepszy wynik tej konfrontacji. Ale lep-
ciężarowych samochodów, na okres którego oczekiwano
szego efekty nie będzie, będzie tylko gorszy.
i przeniesiono na 2017-2019 rok. Po odejściu firm Rosyj-
Druga - to powrócić do praktyki formowania bloków
skiej Federacji z rynku wojskowych ciężarówek stworzne
NATO na niebezpiecznych kierunkach dla wstrzymania
zostały wszystkie warunki dla rozszerzenia i ekspansji po-
agresora. Ten system pozwoli zekonomić czas dla przy-
zycji firm samochodów ciężarowych z Europy Wschodniej.
spieszenia współpracy Ukrainy z NATO i pozwoli rozsze-
rzać produkcyjne możliwości w budownictwie rakietowym
Segment opancerzonych pojazdów.
i jądrowej energetyce dla takich potrzeb jakie sformułuje
W 2015 roku Polska rozpoczęła dostawy blachy
nowa regionalna międzynarodowa wojskowa umowa. Nie
dla „Kijowskiego zakładu czołgów opancerzonych (KBZ)”
patrząc na wiarę i optymistyczne scenariusze strategicz-
a „Żytomierski zakład czołgów opancerzonych
(ZBZ)”
ne sfery przemysłu obronnego Ukrainy i krajów Europy
podpisał umowę o współpracy z polską firmą PSO S.A.
Wschodniej powinny połączyć swoje osiągnięcia i kapitał
Przywrócił swoją zdolność produkcyjną, wcześniej za-
żeby być przygotowanym do nowych sytuacji.
mknięty, „Tokmacki Zakład Silników” , otrzymując zlecenia
na silniki UTD-20 do BMP-2 i BTR-3E1U.
46
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
Pozytywne zmiany jakościowe tego segmentu rynku
mocniejszym silnikiem. Ponadto Państwowa Komisja przy-
techniki specjalnej, chwilowo zakończyły się. Nie otrzy-
jęła, do rozpatrzenia, ofertę doświadczonej firmy ChKBM
mawszy od władz centralnych niezbędnych, kierujących
technicznego projektu perspektywicznego czołgu „Młot”.
dokumentów, Ministerstwo Obrony nie przygotowało i nie
Podobnie jak w przemyśle haubic, w którym oczywi-
zatwierdziło koncepcję rozwoju techniki pojazdów opance-
stym jest niezwykle negatywny wpływ rosyjskich inwesto-
rzonych. Urzędy dalej finansowały renowację przestarza-
rów na stan fabryk HTZ i „Toczmasz”, czołgowy segment
łych pojazdów (BTR-70 BRDM-2, BTR-80, BMP-1) jednak
budowy czołgów opancerzonych jest przykładem sabotażu
w tym samym czasie nie finasowały producentów w dzie-
przez rosyjskich inwestorów zaangażowanych w ukraiń-
dzinie modernizacji najbardziej popularnych modeli takich
skim przemyśle obronnym. Takim przykładem jest wstrzy-
jak BTR -70. Istnieje jednak wyjątek od tendencji- remon-
manie przez rosyjskiego właściciela SMNO im. Frunze
tować stare, a nie przechodzić na głębokie uaktualnienia.
w 2008-2009 roku produkcji luf ukraińskiej technologii dla
Wyjątek ten to przyjęcie na wyposażenie armii w listopa-
czołgowych armat. Produkcja rur dla luf w Sumach została
dzie 2015 roku BTR-3DA, zmodyfikowanego opancerzo-
wstrzymana przez rosyjskiego inwestora, mimo tego, że
nego transportera BTR-3 serie z zakładów KMDB i CBZ.
Ukraina jest źródłem surowców, co dokumentuje najwięk-
Brak jednolitej strategii rozwoju, dla rozwoju pro-
szy w byłym ZSRR producent stali specjalnych, Zaporoż-
dukcji czołgów i produkcji pojazdów opancerzonych, nie
ski „Dnieprospecstal DSS”. W 2007-2012 reżim rosyjskich
przeszkodziło nowym inicjatywom najbardziej dynamicz-
marionetek w Kijowie planował połączyć DSS z nowym
nych producentów. „Nikołajowski Zakład Czołgów Opan-
rosyjskim holdingiem „Russpecstal”. Po połączeniu akty-
cerzonych” ogłosił o rozpoczęciu produkcji zmodernizowa-
wów planowano włączyć do tego holdingowego łańcuszka
nego BRDM-2DI „Hazar”, kijowski zakład LK pod koniec
SMNPO i prowadzić jego główną produkcję w interesach
2015 roku wyprodukował pierwszy korpus opancerzone-
Rosyjskiej Federacji. Z kilku powodów pomysł ten doznał
go transportera BM „Kusza” i ogłosił projekt BM „Tapir”
krachu jeszcze przed końcem 2014 roku ale rosyjski kapi-
i CM „Eskulap”. Według rocznych wyników, firma „NPK”
tał w DCC pozostał. Przedsiębiorstwa znalazły inne źródła
Techimpeks”, nie czekając na zlecenie wydziału wojsko-
zaopatrzenia w rury ze stali specjalnej w tym z importu.
wego, przedstawiła makietę-prototypu podwozia nowego
Powracając do aktualnej pozycji ukraińskiego SNMPO na
transportera opancerzonego „Varan” jak wariant zasadni-
rynku obronnego, to w rezultacie wypadł on z kooperacyj-
czej modernizacji BTR-70.
nego środowiska.
Powrót na rynek tego dużego europejskiego produ-
Segment czołgowy.
centa rur władze ukraińskie na razie jeszcze nie wyko-
Charkowski ZIM, według stanu na koniec 2014 roku,
nały. Zakład ten nie wraca do sfery przemysłu obronnego
miał roczną zdolność produkcyjna 100-120 czołgów i 175-
pomimo faktu, że wiele rządowych polityków utrzymuje
200 wozów opancerzonych. Kiedyś zdolności te były
bliski kontakt z właścicielem SNMNO Konstantynem Gri-
znacznie większe jednak dzisiejsza produkcyjna zdolność
gorishinem, i prowadzą razem z nim kadrowe decyzje uzu-
przy realizacji wojskowych zamówień jest niewystarczają-
pełnieniające odpowiednimi menedżerami skład instytucji
ca. Wiodący w tej branży producent, po ukraińsko-rosyj-
publicznych i skład ukraińskich firm. Kraje Europy Wschod-
skiej eskalacji 2014-2015 latach, celowo został zaniedbany
niej powinny wykorzystać, takie ukraińskie doświadczenie,
przez marionetki Rosyjskiej Federacji rządzące w Kijowie.
w ocenie perspektyw rosyjskich inwestycji na swoim tery-
Z tych powodów, w celu przywrócenia zdolności produk-
torium. Dotyczy to nie tylko Czech z negatywnym rezulta-
cyjnych ZIM ChKBM do seryjnej produkcji, sfera rozwoju
tem rosyjskich inwestycji w Scoda Steei. Potrzeba wziąźć
budownictwa czołgów w Ukrainie był tymczasowo przenie-
pod uwagę doświadczenia Ukrainy. Dotyczy to wielu in-
siona do zakładów napraw i remontu czołgów „Ukroboron-
nych firm w Europie Wschodniej, myślących o rosyjskich
prom”.
inwestycjach, władze których powinny to przemyśleć.
Zamiast zapowiadanego na początku 2015 roku
przez „Ukroboronprom” planu produkcji w skali roku 40
Przemysł artylerii
czołgów BM „ Opłot-T „ było wyprodukowane tylko 5 sztuk.
W czasie niepodległości w latach 1918-1922 i wcze-
Jeszcze jedną, negatywną wiadomością była decyzja Mi-
śniejszym okresie historii, na Ukrainie pracował artyleryjny
nisterstwa Obrony odmawiająca dostawy dla sił zbrojnych
przemysł maszynowy z pełnym cyklem produkcji. Tech-
zmodernizowanego BTR-4 MB „Dłuto” zaprojektowanego
nologiczny i produkcyjny potencjał tego sektora zostały
przez ChKBM w 2013 roku. Aczkolwiek, wraz z tym, ubie-
zniszczone poprzez specjalną politykę etniczną ZSRR,
gły czas przyniósł wiele pozytywnych tendencji. Z ChBZ
ale po jego upadku potencjał ten zaczął odradzać się. Od
zakładu zostały zapoczątkowane dostawy, po długim cza-
końca 1990 roku Ukraina w centrum technologii KBAO
sie magazynowania, gazowych turbin dla czołgów T-80BV.
stworzyła przemysł produkcyjny czołgów a od
2000 lat
Ponadto, Ministerstwo Obrony, z bardzo dużym opóźnie-
produkcję automatycznych karabinów dla statków bojo-
niem, postanowiło wyposażyć czołgi T-64BM
„BM Bułat „
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
47
wych i transpoterów opancernych w Kamiencu-Podolskim
Obecnie ChTZ, wysiłkami niektórych polityków Char-
„ZTM”. Przedsiębiorstwo to w latach 2000-2015 wypro-
kowa, poszukuje dostępu do zamówień obronnych na
dukowała łącznie 700 sztuk karabinów i ,dla rozszerzenia
modernizację i produkcję hałbic radzieckiej klasy „Goź-
ilościowych parametrów produkcji dział automatycznych,
dzik C1” i dla produkcji haubic ukraińskiego projektu. Ale
w 2015 roku rozpoczął pracę czwarty, w sferze artylerii,
w świetle trwającej rosyjskiej własności, na te ukraińskie
producent- Lwowska „Lorta”.
przedsiębiorstwo, wysiłki te są niewystarczające aby roz-
wiązać ten problem i mogą być tylko stratą czasu, który
Segment moździerzowy.
jest najcenniejszy dla Ukrainy w okresie odbudowy armii.
W latach 2014-2015 przemysł Ukrainy zamknął ostat-
Podstawową politykę obecnych władz Ukrainy uwzględ-
ni strukturalny problem — brak produkcji środków artylerii
niającą decyzję o odrzuceniu wprowadzeniu stanu wojen-
polowej. Starą z 1988 roku, technologię lekkiego 82 mm.
nego w odpowiedzi na rosyjską wojskowo-terrorystyczną
moździerz KBAO z nabojami według standardu NATO,
agresję robią niemożliwą nacjonalizację i przejęcie zarzą-
dla uzbrojenie armii od 3 marca 2016 rozpoczęto dostawy
dzania ważnych dla obronności dóbr przemysłowych.
ciężkich i lekkich minamiotów produkcji Kijowskiej fabry-
W tym między innymi tak ważnego dla przemysłu artyle-
ki
„Majak” i „Starokramatorskiego Zakładu Maszzawod”,
ryjskiego przedsiębiorstwa montażowego SAU, należące-
także zaprojektowane dla amunicji według standardów
go rosjanom ukraińskiego ChTZ, który w przeszłości miał
NATO. Producenci ci zakończyli techniczne przygotowanie
zdolności produkcyjne w ilości ponad 200 haubic rocznie.
i oczekują na testy. Nieco wolniej przebiega produkcja sa-
Centrum przemysłu artyleryjskiego na Ukrainie to
mobieżnego moździerza. W 2016 roku „Ukroboronprom”
ChBKM z projektem SAU na podwoziu ukraińskiego czoł-
zobowiązał się przenieść z technicznych doświadczeń do
gu BM „Opłot” i uzbrojeniem 155 mm haubicy spółki Huta
przemysłowo-eksperymentalnej produkcji ciężkiego, sa-
Stalowa Wola, Polska. Twórcy, w ramach projektu, zobo-
mobieżnego, gładkolufowego moździerza na podwoziu
wiązali się przestrzegać przyjętych przez NATO standar-
BTR-4E produkcji ChKBM i licencjonowanego prototypu
dów jednoczesnego uderzenia MRSI. Licencjonowaną,
polskiego moździerza „Rak-120.” Moździerzowe projekty
techniczną bazę projektu zapewnia polsko-brytyjska
„Majaka” i ChBKM przewidują produkcję na dużą skalę.
SAU KRAB, Polska, SAU K-9 Thunder, Korea Południo-
W małej serii, projektowa grupa pułku specjalnego zna-
wa. Projekt produkcji samojazdów na podwoziu „Opło-
czenia
„Azow” Nacjonalnej Gwardii Ukrainy Ministerstwa
ta”, bierze pod uwagę potrzeby RBiA ukraińskiej armii.
Spraw Wewnętrznych przedstawiła projekt samobieżnego
Powinny przekraczać ilościowe parametry największego
automatycznego, trzylufowego moździerza
„Wietrzyk” na
w obecnym czasie regionalnego analogowego — projek-
osnowie urządzenia pływającego PTS-2 produkcji „Lugan-
tu produkcjnego w 2009-2014 latach 350 południowo-
skciepłowoz” (firma należy rosyjskiemu kapitałowi i znaj-
-koreańskich licencyjnego SAU Firtina w Turcji. SAU
duje się na terytoriach okupowanych).
ukraińsko-polskiego projektu Krab na podwoziu „Opłot”
W całości, jeśli weźmiemy pod uwagę całą gamę
na etapie realizacji znacznie wyprzedza rosyjski projekt
produkcji branży artylerii w 2016 roku, brak krajowej pro-
SAU „Koalicja”, który zostanie przekazany do użytkowania
dukcji artyleryjskiej w Ukrainie dotyczy tylko jedenego seg-
w Rosji nie wcześniej niż w 2019 roku. Dlatego, aby świa-
mentu — produkcję haubic samobieżnych oraz dużego
domie wykorzystać to czasowe wyprzedzenie i pokazać
kalibru morskich i uniwersalnych karabinów.
wynik nowych SAU w walce z wrogiem armia Ukrainy ma
nie więcej jak 2-3 lata.
Segment haubic.
Wychodząc z koncepcji pełnego wyciśnięcia i wy-
Odnowienie przemysłowego segmentu artylerii hau-
miany na światowych rynkach uzbrojenia radzieckiej kla-
bic na Ukrainie komplikują skutki celowej polityki Rosyjskej
sy dla Ukrainy najbardziej efektywnym, z punktu widzenia
Federacji w latach poprzednich, wiodącego ukraińskiego
czasochłonności, jest przywrócenie statusu ukraińskiego
producenta pocisków dużego kalibru donieckiego „Tocz-
przemysłu artyleryjski w segmencie produkcji haubic, wy-
masz” i byłego czołowego producenta SAU „Charkowskie-
korzystanie możliwość przyciągnięcia licencjonowanych
go Ciągnikowego Zakładu” ChTZ. Oba te zakłady w wyni-
technologii firm z Czech, Słowacji i Polski. Sprawa polega
ku korupcyjnego i wrogiego, w zakresie konkurencji, planu
na początkowej fazie wspólnych wysiłków w celu przywró-
prywatyzacji stały się własnością rosyjskich inwestorów.
cenia projektu SAU „Odnowa” lub na licencjonowanym
Właściciele ChTZ, rosyjskie firmy, specjalnie zamroziły
montażu na Ukrainie samochodowych haubic klasy vz76
produkcję obronną tego zakładu co doprowadziła do do-
„Dana” i „Zuzanna”. Haubice na podwoziu oferuje Kon-
datkowych administracyjnych i finansowych strat. Byli ro-
strukta korporacji DMD Group i Tanax na podwoziu Ta-
syjscy właściciele przedsiębiorstwa „Toczmasz” zdemon-
tra. Zostały one dostosowane do standardów NATO i są
towali produkcyjną linię amunicji w przedsiębiorstwie,
na wyposażeniu armii w Polsce, a z 2008 roku w Gruzji.
a następnie wyjechali z Ukrainy do Izraela w wyniku oskar-
Przedstawione w 2015 roku, gąsienicowe haubice „Diana”
żenia ich w nadużyciach finansowych.
polskiej firmy Bumar Łabędy Diana Polskiej i Słowackiej
48
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
DMD Group także są rozpatrywane na Ukrainie jako al-
W przeddzień kryzysu politycznego w latach 2013-
ternarywny wariant licencjonowanego montażu. Wszyst-
2014 większość firm związanych z specjalnymi środkami
kie wyżej wymienione firmy naocznie pokazują możliwość
chemicznymi zaczyna wychodzić z Agencji Kosmicznej
perspektywicznej współpracy i co najważniejsze koniecz-
i przechodzić do
„Ukroboronpromu”. Obecnie jedynym
nej współpracy w zakresie przemysłu obronnego między
głównym producentem w branży przemysłu kosmicznego
Ukrainą i Polską.
jest
„Pawłogradzki Zakłady Chemiczny Zakład PChZ”.
Montaż haubic na Ukrainie pozwoli Czechom i Sło-
Pomimo bardzo dużej zależności od cywilnych zamó-
wacja ominąć embargo na dostawę sprzętu wojennego
wień nadchodzących z najpotężniejszej spółki górniczej
Ukrainie w okresie konfliktu wojenno-terrorystyczne-
Ukrainy, gałąź specjalnych środków chemicznych zaczęła
go z Rosją. W przeciwnym razie aby ominąć oczywiste
odzyskiwać kontrolę nad przemysłem. Chociaż o pełnym
embargo, przedsiębiorstwom obronnym Ukrainy trzeba
wykorzystaniu swoich mocy produkcyjnych i o odbudowie
będzie dołożyć starań dla współpracy z południowokore-
bogatej tradycji inżynierii i doświadczeń naukowych nie
ańskimi , RPA i Szwedzkimi producentami a mianowicie
ma mowy, nawet pomimo faktu, że pierwsza w imperium
z projektami SAU firm Samsung Techwin, Bofors i Denel.
Rosyjskim, duża fabryka prochu powstała w ukraińskich
W rezultacie,przy opisie aktualnej sytuacji rozwoju
Sumach. Późniejsze tradycje inżynierii XX wieku dotyczyły
artyleryjskiego przemysłu, należy zauważyć, że Ukraina
ukraińskich producentów broni torpedowej z Krymu i Mi-
dokonała już swojego wyboru w produkcji broni automa-
kołajowa.
tycznej i czołgów. Dla przyszłej współpracy z krajami Eu-
ropy Wschodniej i Skandynawii w sferze artylerii pozostał
Segment przeciwczołgowy.
tylko haubicowy sement. Jeśli projekt wejścia na ukraiński
W 2015 roku, flagowym osiągnięciem technologicz-
rynek SAU Europy Wschodniej i Szwecji pozostaje na pa-
nym w tej branży są przeciwpancerne, kierowane rakiety
pierze, a nie przejdzie do praktyki potencjał współpracy re-
z systemami technologii laserowej Nikopolskiego NTC.
gionalnej w przemyśle artyleryjnym może zostać utracony.
Produkty te, na dzień dzisiejszy określają profil między-
narodowej specjalizacji Ukrainy na rynkach eksportowych
Specjalne środki chemiczne
pocisków i specjalnych środków chemicznych. Do tych
produktów należą PTUR Stugna dla 100mm broni MT 12,
i przemysł amunicji.
T-55, BMP -3; ukraińsko- PTUR Falarick 105 mm. dla bro-
Ukraina, przy rocznym zapotrzebowaniu około 120
nii Cockerlil CV 115 mm dla broni T-62, przystosowany do
tysięcy ton materiałów wybuchowych ma zdolności pro-
wymagań NATO PTUR „Konus”dla 120 mm broni T-84-
dukcyjne ponad 70 tysięcy ton rocznie i wchodzi w trój-
120 Jatagan, PTUR „Kombat” 125mm dla czołgów T-72,
kę wiodących producentów w Europie, ale tylko 37-50%
T80UD i T-84, T-64 i BM „Opłot”.
ukraińskiej mocy w sektorze cywilnym i nie więcej niż
Projektu Falarick ma bazą eksportową w Europie,
30% w sektorze obronnym, były zapełnine zamówieniami
projekt „Kombat” bazowy popyt w Chinach i Pakistanie.
na środki chemiczne. Głównym powodem stagnacji w tej
Lekki PTUR „Korsarz” i PTUR dalekiego zasięgu „Bariera”
branży było to, że do 2014 roku miała ona bardzo nega-
dla bojowych modułów „Szkwał”.
tywną strukturę zarządzania. Większość firm nie należło
Ogólnie rzecz biorąc, najbardziej obszerna pro-
do przemysłu obronnego i „Ukroboronprom” a wchodziły
pozycja, z istniejących dzisiaj na globalnym rynku, jest
w skład Agencji Kosmicznej, której patronatem byli proro-
prezentowana przez Ukrainę i te osiągnięcia były nie-
syjscy politycy.
zależne od Federacji Rosyjskiej i konkurencyjne wśród
producentów. Taka pozycja ma podstawę historyczną.
Dynamika rozwoju.
Formalnie, podstawą są nowe rozwiązania nikołajow-
Na początku tego celowo nieefektywnego i roz-
skiej technologii laserowej i Kijowskiej UR-2 KB „Łucz”.
dwojonego zarządzania w 2001 roku został stworzony
Poziom technologiczny impulsowych generatorów, amu-
oddział, Państwowa Korporacyjna Asocjacja „Ukrwybuch-
nicją UR-2 i promieniami następnych pokoleń została
prom”, która łączyła aktywy państwowe i aktywy prywat-
osiągnięta przez Ukrainę przy obszernym, eksportowym
nych spółek Doniecka i Ługańskiego regionu. Od tamtej
programie budownictwa czołgów w okresie 1998-2015
pory do 2012-2013 roku niesumienni prywatni inwestorzy
roku które, w tym czasie, otrzymywały ulgi podatkowe
próbowali rozdzielić i przenieść aktywy państwowe środ-
i nadal są prowadzone dla rynków Chin i Pakistanu. Nie
ków chemii specjalnej, które miały miejsce poza prawną,
byłoby takich przywilejów i zamówień, nie byłoby rozwoju
oficjalną prywatyzacją. Najbardziej znanym przykładem
w dziedzinie amunicji. Na podstawie tego doświadczenia,
jest fragmentacja Rubieżanskiego zakładu „Zoria”, który
określony w 2015 roku udział Ukrainy w projekcie Altay,
bez przetargów i procedur prywatyzacyjnych został po-
Turcja, także może być perspektywiczny dla rozwoju
dzielony na GPP „Zoria”, GPP „Południe” i prywatne NNP
produkcji promieni. Chociaż, zgodnie z prasowymi in-
„Zaria”.
formacjami, rola Ukrainy w tym projekcie ogranicza się
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
49
do bloku transmisyjno-silnikowego w nowym tureckim
ukraińskie produkowane przez „Motor Sicz” (OARS produ-
czołgu a analogicznie ze znanym projektem MBT-2000
kuje zmodernizowane wzmocnienie UTS L-39M1 samolo-
ukraińskie technologie rzekomo nie mają zastosowania
ty makiety L-39M). Trzecie — bieżące oczekiwanie w tej
w tej broni.
dziedzinie przemysłu obronnego — to ostateczny wybór
władz Ukrainy z propozycji w sektorze licencjonowanej
PTURS, jako tytułowy i wiodący profil Ukrainy na
produkcji lekkich samolotów szturmowych i wielozadanio-
światowym rynku broni, jest odpowiedni główne na dziś
wych myśliwców.
do dalszego rozwoju branży. Zadania koncentrują się na
Wybór
2016 roku w ostatnim i najbardziej kosz-
niedostatecznej nomenklaturze altyleryjskich, lotniczych
townym kierunku władze w Kijowie będą musiał dokonać
i karabinowych nabojów. Ich deficyt na dzień dzisiejszy
między propozycją Hongdu Aviation Industry Corporation
pokrywa się rezerwami magazynowymi i importem. Ukra-
HAIC L-15, LIFT, a konsorcjum produkcyjnym południowo-
ina dopiero zaczęła produkować własne RSZO jednak na
koreańskiej KAI i amerykańskiej Lockhead z modelami
rynku światowym jest mało prawdopodobne, aby liczyć
T-50 Golden Eagle i FA -50. W segmencie uniwersalnych
na jakiekolwiek sukcesy czy ambicje. Podobna sytuacja
myśliwców wybór trzeba będzie zrobić między propozy-
występuje w dziedzinie haubic lub moździerzy w której
cjami korporacji SAAB, Boeing i Lockheed Martin jeżeli
Ukraina zrezygnowała z zewnętrznej, wrogiej interwen-
oczywiście firmy z Gruzji nie zaprezentują nową wersję
cji Rosyjskiej Federacji . Jeszcze gorzej wygląda sytu-
współpracy.
acja z seryjną produkcją samolotów bojowych w ramach
Oczekiwania te tworzą perspektywy rozwoju prze-
licencji lub własnych modernizacji istniejących marek sa-
mysłu obronnego Ukrainy w najbardziej kapitałochłonnym
molotów na Ukrainie, która dopiero w latach 2016-2017
lotniczym rozdziale przemysłu obrony kraju. Na wybór,
powinna się poprawić. Te czasowe ograniczenia utrudnia-
w tym najdroższym segmencie, będą miały znaczący
ją decyzję Kijowa w dziedzinie produkcji lotniczych bomb
wpływ opisane powyżej perspektywy w budownictwie ra-
i rakiet ze zwykłą i specjalną amunicją.
kietowym, produkcji amunicji, czołgów i innych ważnych
Prognozy rozwoju przemysłu wskazują na siedem
sferach ukraińskiej „obronki”.
różnych propozycji inwestycyjnych zaproponowanych
przez kraje NATO i Dalekiego Wschodu w zakresie bu-
downictwa w 2016-2017 latach nowego uniwersalnego
kompleksu dla produkcji szerokiej gamy amunicji. Kom-
pleks ten będzie maksymalnie oddalony od granicy ukraiń-
Uwagi do artykułu o ukraińskim przemyśle zbrojeniowym
sko-rosyjskiej i oczywiście od liderów w tej branży Szost-
W artykule wszechstronnie przedstawiono zarówno
kinskich zakładów
„Impuls” i
„Gwiazda”. Obecnie ci
możliwości i osiągnięcia ukraińskiego przemysłu zbroje-
czołowi ukraińscy producenci prochu i bezpieczników
niowego, który należy do największych przemysłów w tej
wybuchowych z wyjątkiem małokalibrowej amunicji, mon-
branży w Europie, jak i jego kłopoty oraz problemy wy-
tują promienie dla 125-mm broni D-81, 122 mm haubice
nikające z zerwania współpracy i kooperacji z rosyjskim
D-30, 130-mm armaty M- 46 i 10 mm dla wyrzutni 2A70
przemysłem zbrojeniowym. Jest to następstwem konfliktu
dla BMP-3.
zbrojnego między Rosją i Ukrainą po zajęciu przez sepa-
W ramach zaopatrzenia strzeleckiej technologii, so-
ratystów, wspieranych przez oddziały rosyjskie, południo-
lidne perspektywy na rynku ukraińskim mają wojskowo-re-
wo-wschodnich terenów Ukrainy. Wysoką pozycje ukraiń-
montowe zakłady ZVS VOP, Słowacja, Zbroevka Setin,
skiego przemysłu zbrojeniowego potwierdza to, iż Ukraina
Czechy i eksporterzy z partnerskich krajów w Europie
ciągle znajduje się w ściślej czołówce eksporterów uzbro-
jenia w skali światowej. W artykule ukazano mało znane
i Azji.
próby przejęcia kontroli nad częścią tego przemysłu przez
Federację Rosyjską za pomocą zmian własnościowych
Próba podsumowania
przeprowadzanych jeszcze w okresie rządów Wiktora Ja-
Przeglądając istniejący ukraiński potencjał dla współ-
nukowycza. Przedstawiono także próby nawiązania przez
pracy z przyjaznymi krajami Wschodniej i Południowej Eu-
Ukrainę współpracy w produkcji niektórych rodzajów
ropy, należy zaznaczyć najbardziej dynamiczne kierunki.
uzbrojenia z polskimi przedsiębiorstwami obronnymi, z
W branży lotniczej to trzy oczekiwania. Pierwsze z nich
Gruzją oraz innymi partnerami ze środkowo-europejskich
państw NATO. Konsekwentne działania w tym zakresie,
— to rozszerzenie Sojuszu Ukrainy i Gruzji na podstawie
poparte wolą polityczną, mogą przynieść wzajemne korzy-
zakupów samolotów produkcji TAM Tbilisi Aircraft Manu-
ści i przyczynić się do odbudowy potencjału ukraińskiego
facturing, drugie — rozwój kontraktów i umów pomiędzy
przemysłu zbrojeniowego.
„Odessawioremserwis” OARS z czeską firmą Aero Vodo-
chody w części rozszerzenia projektu montażu samolotów
Prof. nadzw. dr hab. Paweł Soroka
Aero L-39, większość z których wyposażona jest w silniki
Koordynator Polskiego Lobby Przemysłowego
50
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
KOMUNIKAT
POLSKIEGO LOBBY PRZEMYSŁOWEGO IM. EUGENIUSZA KWIATKOWSKIEGO I KAPITUŁY
HONOROWEGO WYRÓŻNIENIA „BENE MERITUS PRO INDUSTRIA POLONIAE
Warszawa, 29.02.2016 r.
w jednostkach badawczo-rozwojowych współpracu-
jących z przemysłem, zwłaszcza lotniczym, autoro-
Na posiedzeniu władz Polskiego Lobby Przemysło-
wi licznych opracowań naukowych o zastosowaniu
wego w dniu 5 marca 2013 r. zostało ustanowione Ho-
praktycznym, którego kandydaturę zgłosiło Gremium
norowe Wyróżnienie przyznawane przez PLP pn. Bene
Koordynacyjne Polskiego Lobby Przemysłowego.
Meritus pro Industria Poloniae ( Dobrze Zasłużony dla
4. Mgr inż. Zbigniewowi Karpińskiemu - Prezesowi
Polskiego Przemysłu). W dniu 29 lutego 2016 roku od-
Zarządu, Dyrektorowi Naczelnemu Centrum Techni-
było się posiedzenie Kapituły Honorowego Wyróżnienia,
ki Okrętowej S.A. w Gdańsku, od 1991roku nieprze-
w składzie: prof. dr hab. inż. Jerzy Klamka -przewodni-
rwanie stojącemu na czele CTO, autorowi prac ba-
czący, gen. dyw. w st. spocz. prof. dr hab. inż. Jerzy Mo-
dawczo-rozwojowych dla przemysłu stoczniowego,
drzewski, prof. dr hab. inż. Ryszard Szczepanik, płk w st.
którego kandydaturę zgłosiła Rada Budowy Okrętów.
spocz. mgr inż. Jerzy Kade, dr inż. Piotr W. Matejuk, mgr
5. Gen. bryg. w st. spocz. prof. dr hab. inż. Jerzemu
Kazimierz Łasiewicki i inż. Zygmunt Dębiński - sekretarz .
Lewitowiczowi - pracownikowi naukowemu Insty-
Uwzględniając określone w Regulaminie Przyzna-
tutu Technicznego Wojsk Lotniczych, za całokształt
wania Wyróżnień Honorowych PLP n/w kryteria wyboru:
dorobku naukowego na rzecz polskiego przemysłu
• całokształt dorobku zawodowego,
obronnego i lotniczego, autorowi wielu prac nauko-
• znaczące dokonania w działalności przemysłowo-
wo-badawczych wdrożonych do praktyki przemysło-
-gospodarczej,
wej, którego kandydaturę zgłosiło Towarzystwo Pol-
• osiągnięcia naukowe wdrożone do praktyki przemy-
skich Inżynierów Lotnictwa SIMP.
słowej, oraz ich znaczenie dla społeczeństwa i go-
6. Gen. dyw. prof. dr hab. inż. Zygmuntowi Mierczy-
spodarki narodowej,
kowi - Rektorowi - Komendantowi Wojskowej Aka-
Kapituła podjęła decyzje o przyznaniu w tym roku IV edy-
demii Technicznej, autorowi i współautorowi licznych
cji Honorowych Wyróżnień Bene Meritus pro Industria
patentów i technologii z zakresu techniki laserowej
Poloniae - Dobrze Zasłużony dla Polskiego Przemysłu
i optoelektroniki wdrożonych w przemyśle obron-
następującym osobom:
nym, którego kandydaturę zgłosiło Przedsiębiorstwo
1. Prof. nadzw. dr inż. Tadeuszowi Gałązce - wie-
Projektowo-Wdrożeniowe „AWAT”.
loletniemu pracownikowi naukowemu Przemysło-
7. Prof. dr hab. inż. Janowi Pilarczykowi - przez
wego Instytutu Automatyki i Pomiarów, kierownikowi
wiele lat Dyrektorowi Instytutu Spawalnictwa w Gli-
i współtwórcy dużych programów naukowo- badaw-
wicach, aktualnie Doradcy Dyrektora tegoż Instytu-
czych oraz realizatorowi licznych prac badawczo-
tu ds. Rozwoju i Badań, autorowi prac badawczo-
-rozwojowych dla przemysłu z dziedziny automatyki,
-rozwojowych zastosowanych w przemyśle, którego
którego kandydaturę zgłosił Dyrektor PIAP.
kandydaturę zgłosiło Stowarzyszenie Inżynierów
2. Mgr Włodzimierzowi Hausnerowi - Doradcy Pre-
i Techników Mechaników Polskich- SIMP.
zesa Federacji NOT, przez całe życie zawodowe
8. Prof. dr hab. Maksymilianowi Plucie ( pośmiert-
działającemu jako menedżer i kreator innowacji dla
nie), światowej sławy specjaliście od mikroskopii,
polskiego przemysłu, którego kandydaturę zgłosiła
twórcy patentów i autorowi wielu prac badawczych
Naczelna Organizacja Techniczna - Federacja Sto-
zastosowanych w przemyśle optycznym i w mikro-
warzyszeń Naukowo-Technicznych.
skopii, którego kandydaturę zgłosiło Polskie Towa-
3. Prof. dr hab. inż. Andrzejowi Janickiemu - Konsul-
rzystwo Historii Techniki.i
tantowi Wojskowego Instytutu Medycyny Lotniczej,
9. Mgr inż. Andrzejowi Rębaczowi - Wiceprezesowi
przez wiele lat sprawującemu kierownicze funkcje
Zarządu, Dyrektorowi Zakładu Serwisu Bombar-
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
51
dier Transportation Polska Sp. z o.o., wieloletnie-
nicznej, przewodniczącemu Rady Nadzorczej
mu menedżerowi i organizatorowi przemysłu taboru
Centrum Rozwojowo-Wdrożeniowego TELE-
kolejowego i jego serwisu, zaangażowanemu w re-
SYSTEM-MESKO Sp. z o.o., którego kandydaturę
alizację projektów modernizacji taboru kolejowego
zgłosił Instytut Optoelektroniki Wojskowej Akademii
w Polsce, którego kandydaturę zgłosił Związek Za-
Technicznej.
wodowy Maszynistów Kolejowych w Polsce.
8. Prof. dr hab. Ryszardowi Szczepanikowi - Dy-
10. Mgr inż. Krzysztofowi Trofiniakowi, byłemu - przez
rektorowi Instytutu Technicznego Wojsk Lotni-
wiele lat - Prezesowi Huty Stalowa Wola S.A. i do
czych, którego kandydaturę zgłosiło Towarzystwo
niedawna członkowi Zarządu Polskiej Grupy Zbro-
Polskich Inżynierów Lotnictwa SIMP
jeniowej S.A. , którego kandydaturę zgłosił Związek
Zawodowy Inżynierów i Techników.
W 2014 roku w ramach II Edycji Honorowego Wy-
różnienia PLP Bene Meritus pro Industria Poloniae - Do-
W 2015 roku w ramach III edycji, Kapituła podjęła
brze Zasłużony dla Polskiego Przemysłu przyznano je :
decyzje o przyznaniu Honorowego Wyróżnienia Bene Me-
1. Mgr inż. Krzysztofowi Dędkowi
- Prezesowi
ritus pro Industria Poloniae - Dobrze Zasłużony dla
Przedsiębiorstwa Sprzętu Ochronnego Maskpol
Polskiego Przemysłu następującym osobom:
S.A., którego kandydaturę zgłosił członek Kapituły
1. Dr inż. Józefowi Jakubczykowi
- wieloletnie-
mgr inż. Jerzy Kade.
mu Prezesowi Centrum Techniki Morskiej S.A.
2. Dr inż. Ryszardowi Kardaszowi
- Prezesowi
w Gdyni, obecnie Doradcy Prezesa CTM S.A., któ-
Przemysłowego Centrum Optyki S.A. i Bumar
rego kandydaturę zgłosiła Rada Budowy Okrętów.
Elektronika S.A., którego kandydatur zgłosiło Sto-
2. Mgr inż. Zdzisławowi Juchaczowi
-Prezesowi
warzyszenie „SIŁA i HONOR” im. Gen. Sławomira
Wojskowych Zakładów Uzbrojenia S.A.w Gru-
Petelickiego.
dziądzu., którego kandydaturę zgłosił Związek Za-
3. Inż. Edwardowi Margańskiemu - założycielowi
wodowy Sektora Obronnego.
i współwłaścicielowi Zakładów Lotniczych Mar-
3. Prof. dr hab. inż. Jerzemu Klamce, przez całe ży-
gański&Mysłowski Sp. z o.o., którego kandydaturę
cie zawodowe związanego z branżą polskiej elek-
zgłosiło Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Me-
troniki profesjonalnej, którego kandydaturę zgłosił
chaników Polskich.
Oddział Elektroniki, Informatyki, Telekomunikacji
4. Inż. Bogdanowi Tatarowskiemu - Prezesowi Za-
Stowarzyszenia Elektryków Polskich.
kładu Rozwoju Technicznej Ochrony Mienia „TE-
4. Mgr inż. Mieczysławowi Majewskiemu - wice-
CHOM” Sp. z o.o., którego kandydaturę zgłosiła
przewodniczącemu Rady Nadzorczej PZL Świd-
Naczelna Organizacja Techniczna - Federacja Sto-
nik S.A., którego kandydaturę zgłosił Zarząd Kra-
warzyszeń Naukowo-Technicznych.
jowy Związku Zawodowego Inżynierów i Techników
5. Mgr Tomaszowi Zaboklickiemu - Prezesowi firmy
wraz ze Stowarzyszeniem Inżynierów i Techników
Pojazdy Szynowe PESA Bydgoszcz S.A. ,którego
Mechaników Polskich - Oddział w Lublinie.
kandydaturę zgłosił Związek Zawodowy Maszyni-
5. Gen. dyw. w st. spocz. prof. dr hab. inż. Jerzemu
stów Kolejowych w Polsce.
Modrzewskiemu - byłemu wiceministrowi Mini-
sterstwa Przemysłu i Handlu, członkowi Hono-
Po raz pierwszy Honorowe Wyróżnienie PLP
rowemu Rady Naukowej Wojskowego Instytutu
„Bene Meritus pro Industria Poloniae” - „Dobrze Za-
Technicznego Uzbrojenia, którego kandydaturę
służony dla Polskiego Przemysłu” zostało przyznane
zgłosiło Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Me-
w 2013 roku - z okazji dwudziestej rocznicy powstania
chaników Polskich.
Polskiego Lobby Przemysłowego - pośmiertnie następu-
6. Prof. nadzw. dr hab. inż. Tadeuszowi Pawłow-
jącym osobom: prof. dr hab. Janowi Czochralskiemu,
skiemu - Dyrektorowi Przemysłowego Instytutu
prof. dr hab. Januszowi Groszkowskiemu, gen. dr
Maszyn Rolniczych w Poznaniu, którego kandyda-
Tadeuszowi Jauerowi (przewodniczącemu Rady Pro-
turę zgłosiła Naczelna Organizacja Techniczna - Fe-
gramowej RUROCIĄGÓW), gen. prof. dr hab. Sylwe-
deracja Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych.
strowi Kaliskiemu, inż. Marianowi Migdalskiemu, inż.
7. Prof. dr hab. Zbigniewowi Puzewiczowi- pracow-
Tadeuszowi Sendzimirowi i prof. dr hab. Tadeuszowi
nikowi naukowemu Wojskowej Akademii Tech-
Sołtykowi.
52
RUROCIĄGI Nr 1-2/70/2016
ANEKS DO RUROCIĄGÓW, nr 70/2016
SPOŁECZNA ORGANIZACJA
«BAŁTYCKO-CZARNOMORSKA KONFEDERACJA»
Żyjemy w czasach zmian.
Od momentu rejestracji SO «Bałtycko-Czarnomorskiej
Konfederacji» kiedy stała się podmiotem prawnym i od czasu
Instytucje utworzone po II wojnie światowej (ONZ, 1945)
rozpoczęcia promowania ideii utworzenia Konfederacji krajów
i później (UE, 1993), tracą swój wpływ na politykę światową.
regionu morza Bałtyckiego i Czarnego, w większości regionów
Dźwignie prawa międzynarodowego nie mają takiej siły jak 10-
Ukrainy organizacja odczuła aprobatę swoich ideii i dzięki spo-
20 lat temu.
łeczeństwu powstały oddzielne oddziały organizacji w piętnastu
Kryzys, który obecnie pojawia się w różnych segmentach
rejonach Ukrainy, a mianowicie:
życia społecznego w europejskich krajach, wskazują na potrze-
1.
m. Winnica i region Winnicki, przewodniczący Wasyl
bę radykalnej zmiany w stosunkach między państwami, zmian
Yakubchyk numer rejestracyjny w jednym państwowym
międzynarodowych norm i praw.
rejestrze społecznych organizacji — 1449670.
Świat w ogóle, a zwłaszcza Europy, podeszły na «roz-
2.
m. Dniepropietrowsk i region Dniepropietrowski, prze-
droże», gdzie powinien wybrać nową drogę dla jego dalszego
wodniczący Vadim Tsybulnik, rejestracyjny numer —
rozwoju.
1443504.
Społeczna Organizacja
«Bałtycko-Czarnomorska
3.
m. Żytomierz i region Żytomierza, przewodniczący Alek-
Konfederacja» (SO BCK) rozpoczęła swoją działalność w lu-
siej Kharchenko, rejestracyjny numer — 1446182.
tym 2014 bez uzyskania statusu prawnego. W lutym 2015
4.
m. Zaporoże i region Zaporoża, przewodniczący Maxim
roku, społeczna organizacja «Bałtycko-Czarnomorska Konfe-
Ostapenko, rejestracyjny numer — 1446188.
deracja» została zarejestrowana jako podmiot prawny, właśnie
5.
m. Kramatorsk i Doniecki region, przewodniczący Kli-
wtedy gdy stało jasne, że ani Europejski instytut prawa mię-
menkov Michael., rejestracyjny numer — 1446181.
dzynarodowego ani gwarancje Budapesztańskiego Memoran-
6.
m. Lwów i region lwowski, przewodniczący Hud Rosti-
dum nie są w stanie zabezpieczyć terytorialną niezależność
slav, numer rejestracyjny — 1443554.
Ukrainy. Dlatego stało oczywistym: aby przetrwać i zachować
7.
m. Mikołajów oraz Mikołajewski region, przewodniczący
swoją niezależność, Ukraina musi dbać o zaufanych swoich
Siergiej Grachev, numer rejestracyjny — 1446191.
partnerów (a lepiej sojuszników) w dziedzinie gospodarki, poli-
8.
m. Mukaczewo i region zakarpacki, przewodniczący Jurij
tyki zagranicznej, obrony, finansów itd.
Krawczuk, rejestracyjny numer — 1443512.
9.
m. Odessa i region Odeski, przewodniczący Mashko-
Organizacja pozarządowa SO BCK.
vskaya Siergiej, numer rejestracyjny — 1443521.
Cele i założenia
10.
m. Połtawa i region Połtawski, przewodniczący Vera Ma-
slak, numer rejestracyjny — 1446185.
Strategicznym celem organizacji jest utworzenie poprzez
11.
m. Ternopil i region Tarnopolski, przewodniczący Siergiej
społeczeństwo socjalno-ekonomicznej platformy dla stworze-
Tarasiuk, rejestracyjny numer — 1446201.
nia międzynarodowego związku - Konfederacji Bałtycko-Czar-
12.
m Fastow i Kijowski region, przewodniczący Bogdan
nomorskich krajów z udziałem narodów jakie żyli na historycz-
Len, rejestracyjny numer — 1443564.
nym terytorium Rzeczpospolitej Polskiej i Wielkiego Księstwa
13.
m. Charków i Charkowski region, przewodniczący Yuri
Litewskiego i na dzisiejszych terytoriach Polski, Litwy, Łotwy,
Fidkulov, rejestracyjny numer — 1442044.
Białorusi, Mołdawii, Ukrainy. Odnowienie tranzytowego i trans-
14.
m. Cherson i region Chersonski, przewodniczący Wasyl
portowego szlaku, ekonomiczne, finansowe, handlowe, cel-
Buyakov numer rejestracyjny — 1443537.
ne, duchowe, kulturalne. Odnowienie społecznej i wojskowej
15.
m. Czernowcy i region Czernowiecki, przewodniczący
współpracy między Wschodem a Zachodem, Południem i Pół-
Christina Romaniuk, rejestracyjny numer — 1446202.
nocą Europy dla zabezpieczenia nacjonalnych wartości naro-
dów w/w Konfederacji.
Sposoby realizacji wyznaczonych zadań.
Jesteśmy przekonani, że utworzenie, wspólnymi siła-
mi krajów Bałtyckiego i Czarnomorskiego regionu, potężnego
Udział w ruchu wolontariuszy.
międzynarodowego związku może przeciwwstawić się agresji
Wolontariat na Ukrainie jest jednym z elementów ukraiń-
bardziej silnych sąsiadów, będzie sprzyjać ekonomicznemu
skiego społecznego przeciwstawienia się rosyjsko-terrorystycz-
rozwoju tych nadmorskich krajów a także kulturalnemu rozwoju
nej agresji. Właśnie dzięki wolontariuszom w lecie
2014 roku
i socjalnej obronie narodów jakie dzisiaj jak i w przeszłości żyli
udało się stabilizować wojenne działania na terytorium regio-
na tych ziemiach.
nów Doniecka i Ługańska i umożliwić Siłom Zbrojnym Ukrainy
I
w krótkoterminowym okresie zwiększyć swoją zdolność bojową
SO «Bałtycko-Czarnomorska Konfederacja» ma stronę
i powstrzymać agresję na tych terytoriach gdzie dzisiaj przecho-
internetową i stronę na ogólnodostępnych portalach, poprzez
dzi linia rozgraniczenia stron.
który informuje opinię publiczną o organizacji, historii idei zjed-
Oczywistym jest, że przyszli organizatorzy SO «Bałtycko-
noczenia regionu Morza Bałtyckiego i Czarnego, obecnej poli-
-Czarnomorskiej Konfederacji» nie pozostali z boku. Ich praca
tyce, o gospodarczej i społecznej potrzebie utworzenia takiego
rozpoczęła się w kwietniu 2014 roku, kiedy powstała koniecz-
stowarzyszenia.
ność wzmocnienia zdolności bojowej taktyczną grupą szkole-
Jesień zaczyna wychodzić miesięcznik «Bałtycko- Czar-
niową «Orshanets» (w/l 9930) Państwowej Służby Granicznej
nomorski Express». W przyszłości jest uruchomienie własnego
Ukrainy, jaka przybyła do wsi Aleksijewka w regionie Doniecka
telewizyjnego internet- programu.
dla ochrony granicy państwowej z Rosyjską Federacją.
Dla pełnego wyposażenia granicznego oddziału zostały
Propagowanie idei stworzenia Bałtycko-Czarnomorskiej Konfe-
kupione dwa BRDM i ciężarówka «Ural». W walce o graniczne
deracji.
kontrolne punkty, na Maryniwskomu i Diawkiwskomu kierun-
W celu znalezienia strategicznych partnerów SO «BCK»
kach właśnie te opancerzone samochody uratowały życie
bierze udział i występuje inicjatorem przeprowadzenia tema-
wielu żołnierzom służby granicznej a duża ilość terrorystów
tycznych, naukowo-praktycznych konferencji, okrągłych stołów
zginęło.
a także konsultacji z rządami, partiami, pozarządowymi organi-
Ponadto, ze względu na trudną sytuację wojskową (cią-
zacjami w krajach regionu Morza Bałtyckiego i Czarnego, głów-
głe obstrzały na granicy) i braku odpowiedniego zaopatrzenia
nie z Polski i Litwy, w temacie ogólnych priorytetów w różnych
przewodniczącym SO «BCK» ,za własny koszt, była zorgani-
dziedzinach społecznego, politycznego, ekonomicznego życia
zowana dla służby granicznej dostawa wody pitnej, żywności,
a także obronności i bezpieczeństwa w regionie.
leków, pilarek, pomp, małych elektrowni i innej niezbędnej amu-
20 marca 2015 roku SO «Bałtycko-Czarnomorska Kon-
nicji dla straży granicznej.
federacja» wzięła udział w konferencji naukowej
«Konflikty
27.04.2015, na kanale TV Inter w bezpośredniej relacji
wojskowo-polityczne na postsowieckim terytorium- lekcje dla
w programie «Szczegóły» Vadim Maryuhnych mówił o stanie
Ukrainy», organizowanej przez «Narodową Akademię Zarzą-
sił zbrojnych Ukrainy na początku agresji Rosji, i o konieczno-
dzania», związek arendatorów i przedsiębiorców Ukrainy, insty-
ści połączenia się biznesu w celu udzielenia pomocy w obronie
tutu transformacji społeczeństwa.
Ukrainy. Oświadczenia to w studiu zostało wsparte przez Julię
24 kwietnia
2015 roku SO
«Bałtycko-Czarnomorska
Tymoszenko.
Konfederacja» wzięła udział w II Międzynarodowej nauko-
wej konferencji «Bałtycko- Czarnomorski region i Ukrainy
Charytatywność.
w sąsiednich przestrzeniach i przygranicznych epokach»,
SO «BCK» utworzyła charytatywną organizację «Mię-
dzynarodowy Charytatywny Fundusz, «Intermarium» — któ-
zorganizowanej przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych
Rzeczypospolitej Polskiej, żytomierską organizację społeczną
rego celem jest wspieranie międzynarodowych i lokalnych
programów rozwoju, wspieranie reform demokratycznych i bu-
«Unia szlachty polskiej» , fundację «Wolność i demokracja»,
dowa społeczeństwa obywatelskiego, wspieranie organiza-
Instytut historii Ukrainy, katolicki Uniwersytet Jana Pawła II
cji społecznych, partii politycznych, samorządów w przejście
w Krakowie, Żytomierski Uniwersytet Iwana Franka i Akademię
instytucji państwowych na Ukrainie do demokracji, lepszego
«Ihnatianum» (Polska).
państwowego zarządzania publicznego, gospodarki rynkowej
25 kwietnia 2015 roku SO «Bałtycko-Czarnomorska Kon-
i rozwoju społeczeństwa demokratycznego w kraju. Poparcie
federacja» uczestniczyła w międzynarodowej konferencji
projektów decentralizacji władzy i wspieranie projektów rozsze-
«Stan świata, potrzeba nowego paradygmatu i rola Ukrainy
rzenia i wzmocnienia praw i uprawnień społeczności lokalnych.
w nim», zorganizowanej przez Charytatywną Fundację Bohdan
Dzisiaj MChF «Intermarium» opracowuje program po-
Hawrylyshyn wspólnie z Akademią Sztuki i Nauki (World akade-
mocy dla przesiedleńców z Autonomicznej Republiki Kry-
my of Art and Science), Światowym uniwersyteckim konsorcjum
mu i wschodniej Ukrainy, priorytetowym kierunkiem są lokale
(World University Consortium) i Klub Rzymski (Club of Rome)
mieszkalne bądź działki pod zabudowę.
przy wsparciu Narodowej Akademii Nauk Ukrainy i grupy inicja-
Uważamy, że załatwienie chociaż niektórych z powyż-
tywnej «Pierwszego grudnia».
szych problemów byłoby znaczące dla tych obywateli którzy,
04 czerwca 2015 roku odbyło się spotkanie okrągłego
wraz z emocjonalnym stanem związanym z wojną na Donba-
stołu
«Bałtycko-czarnomorskiego regionu od współpra-
sie, odczuwają także ekonomiczne i socjalne problemy powią-
cy do integracji», zainicjowane przez organizację społeczną
zyne z przymusowym przesiedleniem.
«Bałtycko- Czarnomorska Konfederacja» przeprowadzone
wspólnie z naszymi partnerami — Międzynaro- dowym Cen-
Tworzenie środków informacyjnych.
trum Studiów Politycznych oraz Międzynarodowy Instytut Hu-
Żadna idea nie będzie wcielona w życie dopóki nie stanie
manistycznych Technologii.
się własnością większości. Dlatego «BCK» jednym z kierunków
Do dialogu zaproszono politologów, naukowców, eksper-
swojej działalności wybrała stworzenie pola informacyj- nego.
tów z dziedziny historii, polityki międzynarodowej oraz w go-
My informowaliśmy o sobie rozwieszając reklamy o naszej or-
spodarce, przedstawicieli mediów.
ganizacji na centralnych ulicach miasta Kijowa.
Uczestnicy dialogu koncentrowali się na takich pytaniach:
II
——
Region Morza Bałtyckiego i Czarnego w świetle konfliktu
czyca a także Konsul Generalny RP we Lwowie — Jarosława
rosyjsko- ukraińskiego;
Drozda, viceminister Sportu i Turystyki RP — Tomas Yedzhey-
——
Procesy integracyjne w regionie
chak, marszałek województwa podkarpackiego — Władysław
——
Morza Bałtyckiego i Czarnego: historyczne retrospekty-
Ortyl, przedstawiciele nauki, turystyki, organizacje samorządo-
wy;
we, firmy i inni.
——
Pogłębienie współpracy bałtyckich i czaronmorskich kra-
Przewodniczący OS «BCK», pan Vadim Maryuhnych
jów — gwarancja bezpieczeństwa i dobrobytu w regionie;
w czasie swojego wystąpienia podkreślił potrzebę zjednocze-
——
Perspektywy rozwoju i integracji regionu morza Bałtyc-
nia i ścisłej współpracy w tym trudnym dla przywrócenia pokoju
kiego i Czarnego;
czasie i przyszłego dobrobytu wszystkich narodów bałtycko-
——
Wspólna współpraca krajów bałtyckich i czarnomorskich
-czarnomorskiego regionu.
od kontaktów pozarządowych do stosunków międzyna-
W przeddzień inauguracji nowo wybranego Prezydenta
rodowych.
RP, który deklaruje potrzebę ściślejszej współpracy w bałtycko-
Z przemówieniem wystąpił przewodniczący «Bałtcko-
-czarnomorskim regionie polski telewizyjny kanał «Republika»,
-Czarnomorskiej Konfederacji» Vadim Maryuhnich który zwrócił
m. Warszawie zaprosił przewodniczącego SO «Bałtycko- Czar-
uwagę na potrzebę przywrócenia transportu tranzytowego, ko-
nomorskiej Konfederacji», aby omówić koncepcję Konfederacji.
operacji ekonomicznej, finansowej, handlowej, celnej, duchowo
05.08.2015r. podczas omawiania tego tematu na TV «Republi-
— kulturalnej, społecznej i bezpieczeństwa. Współpracy pomię-
ka» przewodniczący SO «BCK» Vadim Maryuhnych podkreślił
dzy krajami regionu Morza Bałtyckiego i Czarnego, która znacz-
znaczenie i pilną potrzebę zjednoczenia się na rzecz obronno-
nie podwyższy poziomu gospodarczy i obronny Ukrainy.
ści i bezpieczeństwa w regionie morza Bałtyckiego i Czarnego
Uczestnicy okrągłego stołu określili możliwe sposoby
w tym trudnym dla nas wszystkich czasie.
zjednoczenia krajów bałtyckich i Czarnego morza na szczeblu
Koncepcja projektu Bałtycko-Czarnomorskiej Konfede-
pozarządowym ze stopniowym wprowadzeniem w międzyna-
racji nabiera tempa. Przewodniczący organizacji pozarządowej
rodowy format, który wzmocni współpracę regionalną w celu
«Bałtycko-Czarnomorskiej Konfederacji» został zaproszony do
zapewnienia pokoju i rozwoju gospodarczego.
udzielenia wywiadu niezależnej telewizji Gazety Polskiej. Pod-
11-12 czerwca roku SO «Bałtycko- Czarnomorska Kon-
czas wywiadu powiedziano, że realizacja projektu stworzenie
federacja» wzięła udział w międzynarodowej konferencji «Bez-
bałtycko-czarnomorskiej Konfederacji zapewni bezpieczeństwo
pieczeństwo Europy Środkowej i Wschodniej w kontekście
Bałtycko-Czarnomorskiego regionu.
konfliktu na Ukrainie» w Słupsku, Polska. Organizatorami
SO «Bałtycko-Czarnomorska Konfederacja» zorganizo-
konferencji międzynarodowej byli: Państwowy Instytut Zabez-
wała wystawę ―Wrzechświat dobroci‖ litewskiego fotografa
pieczenia historii i filologii Pomorskiej Akademii Słupsk (Polska),
Sigitas KANTSEVICHYUSA, która rozpoczęła się 20 sierpnia
Departament Bezpieczeństwa Krajowego, Akademii Obrony
2015 roku we Lwowie.
Narodowej i Europejskiego Stowarzyszenia Bezpieczeństwa.
Sigitas Kantsevichyus — litewski fotograf, którego prace
Przewodniczący organizacji pozarządowej «Bałtycko- Czarno-
były wystawiane w holu Państwowej Telewizji Lwowskiej i roz-
morskiej Konfederacji» Vadim Maryuhnych podkreślił potrzebę
począły swoją podróż, wystawowymi salami Ukrainy, pokazuje
utworzenia pasa bezpieczeństwa w regionie morza Bałtyckiego
nam nowy wymiar świata, który trafia pod jego obiektyw.
i Czarnego, z udziałem Polski, Litwy i Ukrainy.
Wystawa «Wszechświat dobroci», którą teraz zaczyna
18 czerwca 2015 SO «Bałtycko- Czarnomorska Konfe-
pokazywać litewski świat ukraińcami był tworzony nie jeden
deracja» uczestniczył w II Bałtycko-Czarnomorskim eko-
dzień czy rok. Zebrane fotografie na ogólne tematy nie miesz-
nomicznym spotkaniu w Chersonie, w którym wzięli udział
czą się w granicach jednego kraju. Tak, wszechświat dobrych
Ambasador Nadzwyczajny i Pełnomocny Republiki Bułgarii na
i spokojnych ludzi ma tworzyć nasz świat lepszym. Właśnie
Ukrainie Krasimir Minchev, Ambasador Nadzwyczajny i Pełno-
o tym mówią wystawy litewskiego fotografa.
mocny Republiki Łotewskiej na Ukrainie Arhita Dowdze, Konsul
We wrześniu 2015roku w m. Krynica- Zdrój, Polska, od-
Generalny Białorusi w Odessie Valentine Filipchyk, Generalny
było się XXV gospodarcze forum «W kierunku zrównoważo-
Konsul Chin w Odessie Cao Yun Lun, Konsul Generalny RP
nej Europy. Strategie przyszłości». W tym forum wzięli udział
w Odessie Dariusz Szewczyk, I sekretarz Konsulatu General-
liderzy biznesu, politycy, organizacje społeczne z całego świa-
nego Słowacji w Użgorodzie Aleksandra Shkurla, zastępca
ta. W swoim wystąpieniu Maryuhnych Vadim akcentował uwa-
burmistrza w Kłajpedzie (Litwa) Arturas Shultsas, Attaché d/s
gę na potrzebie międzynarodowego zjednoczenia w których na
Handlowych Ambasady Litewskiej na Ukrainie Rimantas Sheh-
początku mogą zjednoczyć się Polska i Ukraina.
zhda, Konsul Honorowy Konsulatu Litwy w obwodzie chersoń-
Zauważono, że ekspertami obliczono jeśli dwa kraje
skim Viktor Popov i inni.
utworzą konfederację w zakresie zagadnień bezpieczeństwa
25-26 lipca 2015 roku, zespół SO BCK brała udział
i sił obronnych to powyższe kraje w swoim wojskowym poten-
w Międzynarodowej Konferencji z cyklu «Europa Karpat»,
cjale dorównają poziomowi przewodnich armii na świecie. Pol-
która odbyła się w mieście Świerk - Polska.
ska i Ukraina mają przemysł ciężki i wystarczająco rozwinięty
Wzięli w nim udział ukraińscy i polscy parlamentarzyści
wojskowy cykl produkcyjny uzbrojenia i sprzętu wojskowego.
pod przewodnictwem vice-marszałka Sejmu — Marka Kuhchin-
Konfederacja Bałtycko — Czarnomorska będzie miała realny
skiego, poseł Sejmu z partii «Prawo i Sprawiedliwość» — Ry-
wpływ geopolityczny, a zjednoczenie naszych państw spowo-
szard Terlecki, Ambasador Ukrainy w Polsce — Andrei Desz-
duje wzrost ekonomiczny,
III
Konwersji i Rozbrojenia — Vladimir Solovyan; Starszy pra-
cownik naukowy w Instytucie
Studiów Strategicznych i Prognozowania Transatlantycz-
nych Procesów — Alex Voylovych; redaktor naczelny facho-
wego czasopisma «RUROCIĄGI» — Polska Witold Michałow-
ski; Dyrektor Stoczniowego Instytutu im. Admirała Makarowa,
profesor, dr George King i dyrektor wykonawczy asocjaci por-
tów morza Czarnego i Azowskiego Georgij Tokman; Burmistrz
m. Taurage Michiulis Taurage (Litwa); szef Stowarzyszenia
Litewskich bibliotek Sitihas Kantsevichus.
Z rozmów okrągłego stołu można stwierdzić, że realiza-
cja projektu «Bałtycko-
Czarnomorska Konfederacja» może dopomóc przy:
——
bezpieczeństwie regionu i ochrony suwerenności i nie-
zależności państw — członków konfederacji;
——
neutralizacji rosyjskich prób uznawania państw postra-
dzieckich jako cel ich osobistych interesów;
——
przeciwdziałaniu zakonserwowaniu krajów wschodniej
2 października 2015 roku w Odessie SO «Bałtycko-Czar-
Europy jako tradycyjne kraje szarych podatków albo
nomorska Konfederacji» przeprowadziła okrągły stół — «Mię-
rynku zbytu towarów z Europy zachodniej i Rosji;
dzymorze z Gdańska do Odessy». Udział w okrągłym stole
——
przywróceniu europejskiego systemu bezpieczeństwa
wzięli politycy, dyplomaci, naukowcy,
i środków obronnych drogą wspólnych działań NATO
przedstawiciele agencji rządowych i organizacji pozarzą-
i wojskowo-politycznej struktury w krajach regionie mo-
dowych, którzy omówili kwestie bezpieczeństwa i współpracy
rza Bałtyckiego i Czarnego.
gospodarczej w regionie.
A najważniejsze jest to, że idea ta jest akceptowana
Dyskusja przy okrągłym stole odbyła się w trzech ob-
przez wszystkie segmenty społeczeństwa Ukrainy.
szarach:
Okrągły Stół «Międzymorze z Gdańska do Odessy»,
——
Bezpieczeństwo w regionie morza Bałtyckiego i Czarne-
który odbyły się 02 października 2015 roku w Odessie, nie
go.
przeszedł niezauważony. 10 października 2015 roku przewod-
——
Problemy współpracy gospodarczej, w tym rozwoju
niczący organizacji pozarządowej «Bałtycko-Czarnomorskiej
współpracy pomiędzy portami, ich modernizacja, współ-
Konfederacji» został zaproszony do miasta Taurage (Litwa),
praca w przemyśle stoczniowym i logistyka.
gdzie spotkał się z burmistrzem Sigitas Michiulisom (Litwa),
——
Rola organizacji pozarządowych w realizacji idei bałtyc-
szefem stowarzyszenia bibliotek Litwy Sitihasom Kantsevichu-
ko-czarnomorskiej Konfederacji.
som, członkiem Sejmu Litwy Darius Petryachayusom i inny-
Realia życia wskazują, że zjednoczenie Europy Środko-
mi. W wyniku przeprowadzonych spotkań inicjatywy «Bałtyc-
wej i Wschodniej w celu wspólnego stworzenia przestrzeni bez-
ko-Czarnomorskiej Konfederacji» były podtrzymane w Litwie
pieczeństwa, może być jedynym właściwym krokiem. Dlatego
nowo wybrany prezydent RP Andrzej Duda
wielokrotnie podkreślał, że zamierza zapro-
ponować głowom państw Europy Środko-
wo-Wschodnie stworzenie
«partnerskie-
go alliance państw» od Bałtyku do morza
Czarnego i morza Adriatyckiego.
Jednym z zadań organizacji poza-
rządowych w tej sytuacji jest przygotowanie
społeczeństwa do podtrzymania idei zjed-
noczenia i wpływ na osóby podejmujące
odpowiednie decyzje.
W pracy okrągłego stołu uczestni-
czyli
— Attaché Konsulatu Generalnego
Rzeczypospolitej Polskiej w Odessie Za-
hdanski Sebastian; poseł Sejmiku woje-
wództwa podkarpackiego, Jacek Mahdon;
Vicedyrektor Międzynarodowego Instytutu
Chumanitarnych Technologii
— analityk Witalij Martyniuk; szef
zagranicznych projektów Centrum Armii,
IV
i dzięki wsparciu SO «Bałtycko-Czarnomorskiej Konfederacji»
pojazd. Anna Ahisheva wraz ze synem Sasha wspólnie z tar-
w Tauragė została założona i zarejestrowana międzynarodo-
nopolskim działaczem społeczny, patriotą, ukraińcem cieszyli
wa organizacja pozarządowa «Bałtycko-Czarnomorska Konfe-
się. Anna jak i Jaroslaw są członkami Społecznej Organizacji
deracja», jaka w swojej działaności będzie również poruszać
«Bałtycko-Czarnomorska Konfederacja», ona na Litwie, on
kwestię stworzenia Konfederacji regionu bałtycko-czarnomor-
w Tarnopolu. Wózek inwalidzki z elektromechanicznym urzą-
skiego.
dzeniem jest darem litewskiego biznesmena i członek Rotary
05.11.2015 r. Przewodniczący organizacji społecznej
Club — Vidmantasa Lioranchasa (Vilmantas Liorancas).
«Bałtcko-Czarnomorskiej Konfederacji» uczestniczył w progra-
21 listopada 2015 roku był radosnym dniem. Spotkanie
mie «Equator Dnia» na TV (TRC «Winter»). W tym programie
ze świętym człowiekiem, duchowym autorytetem w Ukrainie
przewodniczący SO «BCK» odpowiedział na pytania prowa-
i na Świecie błogosławionym kardynałem Lubomyrem Huzarem
dzącego program, przedstawił przewodniczącego samodziel-
zainspirowało w nas nadzieję i wiarę w świetlaną przyszłość
nego oddziału organizacji w mieście Winnica i Winnickiego
Ukrainy. Vadim MARYUHNYCH — przewodniczący społecznej
regionu, podkreślił potrzebę wzmocnienia zdolności obronnych
organizacji «Bałtycko-Czarnomorska Konfederacja» wraz z ze-
państwa i stworzenie konfederacji bałtycko-czarnomorskiego
społem kreatywnego litewskiego studia filmowego «ARATTA-
regionu.
FILM», reżyserem Peterem Olaru i scenarzystą Iriną Feofano-
11.07.2015 roku na Dzień Niepodległości Rzeczypospoli-
vą przygotowali godzinny dialog z błogosławionym Lubomyrem,
tej Polskiej w Winnickiemu regionalnemu muzeum sztuki otwar-
który powiedział: — «Polska, Litwa, Ukraina powinny być
to wystawę «Ukraina-Polska. Interlekcje Kultur: jeszcze jeden
sobą i żyć jak bracia. Musimy pielęgnować uczciwe stosun-
argument».
ki sąsiedzkie. My mamy żyć w pokoju, w którym każdy każ-
Na wystawie były obrazy polskich artystów, pejzaże pol-
demu życzy dobra». Przygotowany do pokazania videodialog
skich majątków i zamków na terytorium Winniczczyny i przed-
wejdzie do nowego filmu litewskego studia filmowego a także
mioty gospodarstwa domowego a także ich wystrój. Przewod-
będzie rozmieszczony w socjalnych sieciach.
niczący organizacji «Bałtycko- Czarnomorskiej Konfederacji»
04.12.2015 r. Przy wsparciu SO «Bałtycko-Czarnomor-
Vadim Maryuhnych i członkowie odwiedzili wspomnianą wy-
ska Konfederacja», Kijowskiego Press Klubu i studia filmo-
stawę. Podobne wystawy, które odzwierciedlają związek kultur
wego Arata Film (Litwa) za pomocą telekonferencji odbyło się
Polski i Ukrainy w muzeum sztuki odbywają się kilka lat z rzę-
otwarcie i rozpoczęcie działalności Litewskiej Międzynarodowej
du, ale właśnie na dzień niepodległości sąsiedniego bratniego
Organizacji «Bałtycko-Czarnomorska Konfederacja». Podczas
kraju wystawa odbyła się po raz pierwszy.
prezentacji Litewskiej Międzynarodowej Organizacji «Bałtycko-
12.11.2015 r. SO «Bałtycko-Czarnomorska Konfedera-
Czarnomorska Konfederacja» zostały omówione następujące
cja» w mieście Połtawa przeprowadziła okrągły stół, który miał
tematy:
na celu poinformować obywateli połtawskiego regionu o celach
1. Działalność organizacji publicznej «Bałtycko-Czarnomor-
społecznej organizacji «Bałtcko-Czarnomorskiej Konfederacji»,
skiej Konfederacji» na Ukrainie — od pomysłu do reali-
przedstawienie obecnego szefa filiału w Połtawie i regionie
zacji.
Połtawskim, omówienie możliwości współpracy regionalnych
2. Przedstawienie litewskiej międzynarodowej organizacji
organizacji zbliżające narody Polski, Litwy i Ukrainy oraz utwo-
publicznej «Bałtycko- Czarnomorska Konfederacji».
rzenie konfederacji tych państw.
3. Stworzenie społeczno-ekonomicznej platformy za po-
W dyskusji wzięli udział kierownicy i przedstawiciele
średnictwem organizacji pozarządowych w celu utwo-
SO, «Bałtycko-Czarnomorskiej Konfederacji»; SO «Połtawska
rzenia przyszłej konfederacji «regionu morza Bałtyckiego
Gromada»; SO «Krechet»; SO «Smiały ruch»; SO «Vzayemo-
i Czarnego».
pomich»; SO «Ogólnoukraińska spółka uczestników ATO, woj-
W litewskim studio w prezentacji uczestniczyli burmistrz
skowej działalności i pokojowych misji»; SO «Połtawa gromada
Taurage (Litwa) Sitihas Machuls; członek litewskiego Sejmu,
razem»; SO «Stowarzyszenie weteranów ATO»; związek za-
przewodniczący Komisji Obrony Narodowej, przewodniczący
wodowy kobiet Ukrainy «Za przyszłości dzieci»; SO «Kozacka
Litewskiej Międzynarodowej Społecznej Organizacji «Bałtcko-
gromada im. Iwana Sirko»; SO «Za wasze i nasze prawa»; SO
-Czarnomorska Konfederacja» — Sitihas Kochevichus; prze-
«Hadiacka Krajowa Rada». Ponadto, w okrągłym stole wzięli
wodniczący związku ukrainców i Litwy Leonid Trygub; Peter
udział przedstawiciele administracji państwowej m. Połtawa,
Olar — dyrektor «Arattafilm».
studenci miejscowych szkół.
W kijowskim studio byli Jurij Peresunko — przewodniczą-
Uczestnicy okrągłego stołu poparli ideę utworzenia konfe-
cy organizacji pozarządowej «Kijowski presklub»; Andrew Firus
deracji regionu morza Bałtyckiego i Czarnego, ogłosili potrzebę
— Kierownik Departamentu Prawnego SO «Bałtycko- Czarno-
opracowania i wdrożenia doświadczeń Polski i Litwy w sprawach
morska Konfederacja»; Yuri Lysnychyy — Dyrektor Instytutu
biznesowych, stworzenie mieszkaniowach oddziałów obsługu-
analiz i prognoz; Maxim Ostapenko
— dyrektor generalny
jących lokatorów, organizowanie efektywnych gospodarstw rol-
narodowego rezerwatu «Chortycia» i przewodniczący oddziel-
nych, doświadczeń w społecznych i kulturalnych sferach oraz
nego oddziału SO
«Bałtycko-Czarnomorskiej Konfederacji»
w innych sferach życia społecznego i w życiu państwa.
w Zaporożu i zaporozkim regionie; Wasil Yakubchyk — prze-
19 listopada do Jarosława Suwałko, do Tarnopola, człon-
wodniczący oddzielnego oddziału SO «Bałtycko-Czarnomorska
kowie Międzynarodowej Nierządowej Organizacji «Bałtycko-
Konfederacja» w Winnicy i Winnickiemu regionu.
-Czarnomorska Konfederacja» przywieźli z Litwy niemiecki
V
ASPEKTY PRAWNE BAŁTYCKO-CZARNOMORSKIEJ
W tym przypadku decyzja nie będzie wiążąca i nie spowoduje
żadnych sankcji.
KONFEDERACJI
Tak więc, od samego początku konfederacja to unia su-
Dziś cały świat, a w szczególności Europa, jest na progu
werennych państw na podstawie umowy. Państwo — członek
nowej wojny światowej, inicjatorem której (podobnie jak w po-
konfederacyjnej unii międzypaństwowej posiada własną struk-
przednich dwóch wojnach światowych) jest Rosja.
turę terytorialno- państwową. Dlatego też Konfederacja jak
Jesteśmy świadkami, jakimi powolnymi i nieskuteczny-
prawo nie jest formą ustroju terytorialno-państwowego tak jak
mi
(lub mało skutecznymi) są kroki Unii Europejskiej, aby
członkowie Konfederacji mają prawo do suwerenności.
zatrzymać rosyjską agresję, rozstrzygnać konflikt zbrojny
na wschodzie Ukrainy i deokupacji Krymu. Przede wszyst-
Unia Europejska (UE) - międzypaństwowy związek in-
kim wskazuje to na brak konsensusu krajów — członków UE
tegracyjny 28 krajów Europy który łączy w sobie cechy organi-
w sprawach ukraińskich. Z jednej strony, wiodące kraje Euro-
zacji międzynarodowej i państwa federalnego. UE — unikalne
py Zachodniej (Francja, Niemcy) są zainteresowane w ciągłym
zjawisko międzynarodowe. Łączy w sobie cechy organizacji
dostarczaniu energii z Rosji, z drugiej strony, kraje Europy
międzynarodowej i państwej, ale formalnie nie jest ani jednym,
Południowej i Wschodniej — tak zwane kraje z «obozu socja-
ani drugim.
listycznego» (Polska, Słowacja, Czechy) oraz dawne republiki
Wzajemne stosunki między państwami UE obecnie regu-
ZSRR (Litwa, Łotwa, Estonia, Mołdawia, Gruzja) rozumieją nie-
lowane jest przez Traktat o Unii Europejskiej i Traktat o funkcjo-
bezpieczeństwo rosyjskiej agresji tak jak wielokrotnie cierpiały
nowaniu Unii Europejskiej.
z tego powodu. A perspektywa powrotu pod «skrzydła» kraju
Północnoatlantycki Pakt (NATO) - międzynarodowa mię-
z azjatycko-feudalnym systemem i «atomowym batem» jest
dzyrządowa organizacja wojskowo- polityczną państw Ameryki
nieatrakcyjna.
Północnej i Europy jaka dąży do zakończenia Północnoatlantyc-
Tak więc na czasie jest — tworzenie nowych wojskowo-
kiej umowy podpisanej w dniu 4 kwietnia 1949 r.w Waszyngtonie.
-politycznych, państwowych organizacji. Ale czy jest to możliwe
w aktualnych międzynarodowych umowach i zobowiązaniach,
Odpowiednio do statutowych dokumentów, główną rolą
które istnieją pomiędzy krajami UE i NATO? Spóbujmy to roz-
NATO jest zagwarantowanie wolności i bezpieczeństwa swo-
szyfrować.
ich członków za pomocą środków politycznych i wojskowych.
NATO dotrzymuje wspólnych dla sojuszu wartości demokracji,
Mamy na uwadze stworzenie Bałtycko-Czarnomorskiej
wolności jednostki, wierchowienstwo, prawa i pokojowe rozwią-
Konfederacji z udziałem państw, których terytoria znajdują się
zywanie sporów i wspiera te wartości w całym euroatlantyckim
w tzw. Międzymorzu, przede wszystkim Ukraina, Polska i Li-
regionie. NATO - jest to sojusz dla kolektywnej zbrojnej obrony
twa. Polska i Litwa są członkami UE i NATO, dlatego też mają
jako podstawa do zabezpieczenia pokoju i zapewnienia przy-
pewne zobowiązania międzynarodowe. Ale czy te obowiązki są
szłego bezpieczeństwa.
przeszkodą wstępu do nowych państwowych unii?
Konfederacja (ang .Confederation, niemiecki Konfödera-
Organizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ) — global-
tion, łac. Confcederatio) — sojusz polityczny, w którym każdy
na organizacja międzynarodowa jakiej celem jest utrzymanie
kraj zachowuje swoją niezależność. Charakterystycznymi ce-
i umocnienie międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa oraz
chami konfederacji są:
rozwój współpracy pomiędzy krajami świata.
1. Unia suwerennych państw, wynikających z umowy.
Wzajemne stosunki krajów Unii Europejskiej, krajów,
2. Brak wspólnego dla wszystkich członków konfederacji
które wchodzą w skład ONZ i NATO są wspólne z Konwencją
jednego terytorium i granic państwowych.
wiedeńską [1], głównego międzynarodowego dokumentu, który
3. Brak wspólnego systemu ustawodawczego i zarządza-
reguluje wszystkie etapy tworzenia, wdrażania umów między-
nia.
narodowych i zakończenia lub zawieszenia ich. Artykuł 6 Kon-
4. Brak suwerenności Konfederacji — zachowanie nieza-
wencji wiedeńskiej przedstawia zdolności prawne państw do
leżności każdego z członków konfederacji.
zawierania umów.
5. Brak jednego obywatelstwa.
Zgodnie z art 136 Konstytucji Republiki Litewskiej — Li-
6. Państwa konfederacji samodzielnie prowadzą swoją mię-
twa uczestniczy w organizacjach
dzynarodową działalność.
międzynarodowych, jeżeli nie jest to sprzeczne z intere-
7. Zasada praworządności prawa krajowego nad prawem
sem państwa i jego niezależności.
konfederacji.
Zgodnie z artykułem 138 Konstytucji Republiki Litewskiej
8. Prawo do wyjścia z Konfederacji i wypowiedzenia umowy
— Sejm ratyfikuje i denonsiuje takie
konfederacyjnej.
międzynarodowe porozumienia z Litwą:
9. Utworzenie urzędu konfederacji z tych państw których
• o politycznej współpracy z innymi krajami, wzajemnej
celem jest koordynacja Konfederacji.
pomocy a także umów obronnego charakteru powiązane
Decyzje konfederacyjnych urzędów przyjmowane są na
z obroną państwa;
zasadzie konsensusu. W przypadku braku porozumienia człon-
• o udziale Litwy w organizacjach międzynarodowych uni-
ków Konfederacji decyzja może zostać odwołana przez nich.
wersalnego charakteru i regionalnych organizacjach mię-
dzynarodowych.
VI
Jednocześnie, zgodnie z art 146 Konstytucji RP — Rada
UE) i sama UE określa i realizuje wspólną politykę w celu osią-
Ministrów prowadzi politykę wewnętrzną i zagraniczną Rzeczy-
gnięcia wysokiego stopnia współpracy we wszystkich dziedzi-
pospolitej Polskiej.
nach stosunków międzynarodowych dla:
W ustępie 4 artykułu 146 Konstytucji Rzeczypospolitej
(a) wzmocnienia i wspierania demokracji, praworządno-
Polskiej w ramach i Konstytucji i na zasadzie ustaw, Rada Mi-
ści, praw człowieka i zasad prawa międzynarodowego;
nistrów zawiera umowy międzynarodowe, które potrzebują ra-
(b) utrzymania pokoju, zapobiegania konfliktom i umac-
tyfikacji, a także zatwierdza i denonsiuje inne międzynarodowe
niania bezpieczeństwa międzynarodowego zgodnie z celami
umowy.
i zasadami Karty Narodów Zjednoczonych, zasadami Aktu Koń-
Zgodnie z art 90 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
cowego z Helsinek i postanowieniami Karty Paryskiej, w tym
w niektórych przypadkach Rzeczypospolita Polska może na
dotyczącymi granic zewnętrznych;
podstawie międzynarodowej umowy przekazać kompetencje
(c) wspierania zrównoważonego rozwoju gospodarki,
międzynarodowym organizacjom.
społeczeństwa i środowiska w krajach rozwijających się, której
Zgodnie z artykułem 89 Konstytucji Rzeczypospolitej Pol-
głównym celem jest wyeliminowanie ubóstwa;
skiej ratifikacja międzynarodowej
(d) wspierania integracji wszystkich krajów w gospodarkę
umowy i jego denonsiacja wymaga uprzedniego uzgod-
światową, między innymi drogą stopniowego zniesienia ograni-
nienia treści , jeżeli umowa dotyczy:
czeń w handlu międzynarodowym;
• sojuszy politycznych lub wojskowych umów;
(e) wspierania rozwoju systemu międzynarodowego
• członkostwa Rzeczypospolitej Polski w międzynarodo-
opartego na ścisłej współpracy wielostronnej i dobrym rządze-
wych organizacjach,
niu na światowym poziomie.
• znacznego państwowego obciążenie finansowe.
Ustęp 3 stanowi, że Unia Europejska dotrzymuje i prze-
strzega zasady i nieubłaganie dąży do celów określonych
Zatem z analizy podstawowych ustaw Polski i Litwy, wy-
w ustępach 1 i 2, przy opracowywaniu i realizacji różnych dzie-
nika, że państwa te mogą zawierać umowy międzynarodowe
dzin swoich działań zewnętrznych objętych w tym rozdziale
w tym tworzenie sojuszy lub podmioty międzynarodowe przy
oraz w części piątej Traktatu o funkcjonowanie UE a także o ze-
czym konstytucje tych państw bezpośrednio nie są powiązane
wnętrznych aspektach innych działań UE.
ze zobowiązaniami lub stosunkami z Unią Europejską. Te wy-
Unia zapewnia spójność różnych dziedzin jej działań ze-
żej wymienione stosunki uregulowane są oddzielnymi ustawami
wnętrznych, oraz jej zgodność z innymi politykami. Rada i Ko-
tych państw.
misja, przy pomocy przedstawiciela Unii w sprawach spraw za-
granicznych i polityki bezpieczeństwa, zapewnia taką spójność
Traktat o Unii Europejskiej.
i współpracuje, aby osiągnąć ten cel.
Zgodnie z pkt 5 artykułu 3 Traktatu o Unii Europejskiej
Tak więc, zgodnie z tymi zasadami wszyscy członkowie
w lizbońskiej wersji przewiduje się, że w stosunkach ze świa-
(kraje UE) Traktat akceptują i ścisle przestrzegają normy i zasa-
tem, UE wspiera i propaguje swoje wartości i interesy oraz
dy prawa międzynarodowego.
wnosi wkład w ochronę swoich obywateli. UE popiera pokój,
Oprócz tego Traktat o Unii Europejskiej w lizbońskiej re-
bezpieczeństwo i zrównoważony rozwój planety, solidarność
dakcji zawiera on ograniczenia odnośnie działań państw człon-
i wzajemne poszanowanie narodów, wolny sprawiedliwy han-
kowskich w polityce zagranicznej i bezpieczeństwa. Muszą one
del, wykorzenienia ubóstwa i ochrona praw człowieka, w tym
być uzgodnione w ramach umów.
praw dzieci oraz ścisłego przestrzegania i rozwoju prawa mię-
Ograniczenia te są określone w następujących normach:
dzynarodowego, w szczególności zasad Karty Narodów Zjed-
Część 2 ustęp 3 artykułu 24 Traktatu przewiduje, że
noczonych.
państwa członkowskie współpracują w pytaniach wzmocnienia
Artykuł 21 Traktatu stanowi, że w swoich działaniach mię-
i rozwoju wzajemnej politycznej solidarności. Powstrzymują się
dzynarodowych UE kieruje się zasadami które leżą u podstaw
od wszelkich działań sprzecznych z interesami Unii lub mogą-
jej utworzenia, rozwoju i rozszerzenia oraz zasadami które za-
cych mieć wpływ na jego skuteczność jako zjednoczonej siły
mierza rozpowszechniać na świecie, w tym demokracja, pra-
w stosunkach międzynarodowych.
worządność, powszechność i niepodzielność praw człowieka,
Artykuł 32 Traktatu stanowi, że państwa członkowskie
wolności, szacunku dla człowieka, zasad równości i solidarno-
dla określenia wspólnej decyzji, prowadzą, w ramach Rady Eu-
ści oraz poszanowania zasad Karty Narodów Zjednoczonych
ropejskiej i Rady, konsultacje we wszystkich sprawach i kwe-
oraz prawa międzynarodowego.
stiach dotyczących polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, sta-
Część 2 tego artykułu stanowi, że UE dąży do rozwija-
nowiących przedmiot ogólnego zainteresowania.
nia stosunków i ustanowienie partnerstwa z krajami trzecimi
Zanim podejmiesz jakiekolwiek działania, na międzynaro-
a także międzynarodowymi, regionalnymi lub światowymi orga-
dowej arenie, lub weźmiesz na siebie jakiekolwiek zobowiąza-
nizacjami które akceptują zasady, o których mowa w akapicie
nie, które mogą wpłynąć na interesy Unii, każde państwo człon-
pierwszym. Pomaga on wyszukiwać wielostronne rozwiązania
kowskie konsultuje się z pozostałymi państwami członkowskimi
wspólnych problemów, w szczególności w ramach Organizacji
w ramach Rady Europejskiej lub Rady. Państwa członkowskie,
Narodów Zjednoczonych.
poprzez zbliżenie swoich działań, zapewniają potencjał UE
Ustęp 2 artykułu 21 Traktatu o Unii Europejskiej w wer-
w podtrzymywaniu wartości i interesów na arenie międzynaro-
sji lizbońskiej umowy mówi, że wszyscy członkowie Unii (kraje
dowej. Państwa Członkowskie są solidarne względem siebie.
VII
Jedną z instytucji UE, która zasadniczo wpływa na decy-
(k) wspólne problemy bezpieczeństwa w zakresie ochro-
zje i wnioski na temat pewnych decyzji poszczególnych państw
ny zdrowia publicznego w aspektach określonych w niniejszym
członkowskich, jest Europejski Trybunał. Składa się z Trybuna-
Traktacie.
łu, sądu powszechnego i sądów wyspecjalizowanych.
Artykuł 5 Traktatu o funkcjonowaniu przewiduje, że Pań-
Europejski Trybunał Sprawiedliwości zabezpiecza do-
stwa członkowskie kordynują swoją ekonomiczną politykę
trzymanie prawa w tłumaczeniu i zastosowaniu Traktatów.
w granicach UE. W tym celu Rada uchwaliła zasady, w tym ogól-
Zatem umowy międzynarodowe zawarte przez instytucje
ne, i podstawowe warunki odnośnie takiej polityki. Dla państw
UE i państwa członkowskie z innymi podmiotami prawa między-
w których walutą jest euro, zastosowano specjalne ustalenia.
narodowego, muszą być zgodne z Traktatem o Unii Europej-
Artykuł 6 Traktatu o funkcjonowaniu upoważnia do udzie-
skiej. Aby sprawdzić taką zgodność instytucje Unii Europejskiej
lenia pomocy, koordynacji i dopełnień w działaniach państw
i państwa członkowskie UE, mogą zwrócić się do Trybunału
członkowskich. Obszarami takich działania na europejskim po-
Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
ziomie są:
Jeśli ustalenia Sądu Unii Europejskiej będą negatyw-
(a) ochrona i poprawa zdrowia człowieka;
ne, taka międzynarodowa umowa może wejść w życie, zgodni
(b) przemysł;
z prawem UE, dopiero po zmianach wprowadzonych do umowy.
(c) kultura;
(d) turystyka;
(e) edukacja, kształcenie zawodowe, młodzież i sport;
Ograniczenia dotyczące działań państw członkowskich
(f) ochrona cywilna;
w dziedzinie polityki zagranicznej i bezpieczeństwa
(g) współpraca administracyjna.
Takimi ograniczeniami w szczególności są:
Artykuł 205 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Artykuł 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
przewiduje, że działalność Unii na międzynarodowej arenie,
(Traktat działania) określa zasady funkcjonowania UE oraz
odpowiednio do związanej z nią częścią, kieruje się zasadami
ustalenia zakresu, limity i mechanizmy wykonywania swoich
odpowiednio do położeń ustanowionych w Rozdziale V część
uprawnień.
I Traktatu o Unii Europejskiej. (art. 21-22)
Artykuł 3 Traktatu o funkcjonowaniu określa wyłącznie
zakres kompetencji w takich dziedzinach jak :
Traktat o funkcjonowaniu zawiera także oddzielny roz-
(a) celnej;
dział który reguluje zasady współpracy z krajami trzecimi.
b) ustalenia reguł konkurencji niezbędnych do funkcjono-
Zgodnie z artykułem
208 Traktatu o funkcjonowaniu
wania rynku wewnętrznego; (c) polityki pieniężnej — dla państw
przewidziano, że polityka UE w sferze współpracy w dziedzinie
członkowskich, których walutą jest euro;
rozwoju prowadzona jest na podstawie norm i celi zewnętrznej
(d) zachowanie morskich zasobów biologicznych w ra-
działalności UE. Polityka UE i państw członkowskich w sferze
mach wspólnej polityki rybołówstwa;
współpracy w dziedzinie rozwoju dopełniają się i wzmacniają
(e) wspólna polityka handlowa.
jedna drugą.
Unia Europejska ma wyłączną kompetencję do zawie-
Polityka UE w dziedzinie współpracy na rzecz rozwoju,
rania umów międzynarodowych, o ile zawarcie takich umów
swoim głównym celem, wyznaje zmniejszenie a w długotermi-
przewidziane jest aktem prawnym Unii, lub jest niezbędne do
nowej perspektywie likwidację ubóstwa. Polityka którą prowadzi
zapewnienia Unii wykonywania jej wewnętrznych kompetencji
UE, bierze pod uwagę cele współpracy na rzecz rozwoju, która
lub w zakresie w jakim ich zawarcie może wpływać na wspólne
mogłyby mieć wpływ na kraje rozwijające się.
zasady lub zmieniać ich zakres.
UE i państwa członkowskie przestrzegają zobowiązania
Ponadto, zgodnie z artykułem 4 wspomnianego traktatu
i uwzględniają cele, które uchwalili w kontekście działalności
UE rozdziela uprawnienia z państwami członkowskimi, w przy-
Organizacji Narodów Zjednoczonych i innych kompetentnych
padku gdy traktat daje takie uprawnienia które nie stosuje się
organizacji międzynarodowych.
w sferach zaznaczonych w artykułach 3 i 6.
Punktem 2 artykułu 209 Traktatu o funkcjonowaniu zdefi-
Wspólne kompetencje i upoważnieniaUE i państw człon-
niowano możliwości zawierania umów międzynarodowych, jak
kowskich mają odniesienie do następujących kluczowych ob-
przez Unia tak i przez jej członków indywidualnie, a mianowi-
szarów:
cie - Unia może zawierać z państwami trzecimi i właściwymi
(a) rynek wewnętrzny;
organizacjami międzynarodowymi wszelkiego rodzaju umówy,
(b) polityka społeczna w aspektach określonych w niniej-
które pomagają w osiągnięciu celów określonych w artykule 21
szym Traktacie;
Traktat o Unii Europejskiej i artykułu 208 Traktatu.
(c) spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna;
Pierwszy akapit nie zabrania państwom członkowskim
(d) rolnictwo i rybołówstwo, z wyłączeniem zachowania
prowadzić negocjacje z międzynarodowymi organizacjami i za-
morskich zasobów biologicznych;
wieranie umów.
(e) środowisko;
Artykuł 211 Traktatu o funkcjonowaniu określa jakie są
(f) ochrona konsumentów;
upoważnienia w ramach których UE i państwa członkowskie
(g) transport;
współpracują z państwami trzecimi i kompetentnymi organiza-
(h) transeuropejskie granice; (i) energetyka;
cjami międzynarodowymi.
(j) wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości;
VIII
W części Traktatu o funkcjonowaniu w ekonomicznej, fi-
rządkowanie działalności Wspólnoty z prawem międzynaro-
nansowej i technicznej współpracy z krajami trzecimi artykułu
dowym, ponieważa instytucja jaka pretenduje na międzynaro-
212 ustęp 3, określa się co następuje:
dową osobowość prawną, nie może być sprzeczna z prawem
W ramach odpowiednich upoważnień Unia i państwa
międzynarodowym. Działania UE w tym przypadku należy
członkowskie współpracują z państwami trzecimi i kompe-
rozumieć w szerokim znaczeniu, drogą udziału w międzyna-
tentnymi organizacjami międzynarodowymi. Postanowienia
rodowych umowach oraz uchwalenia aktów przez UE. Zatem
o współpracy może być przedmiotem umowy między Unią a za-
prawo UE nie powinno być sprzeczne z prawem międzynaro-
interesowanymi trzecimi stronami.
dowym.
Postanowieniami artykułu 351 Traktatu o funkcjonowaniu
Normy prawa międzynarodowego oparte są na podsta-
określa się również, że postanowienia Traktatów nie wpływa-
wie podstawowych zasad prawa międzynarodowego, w tym
ją na prawa i obowiązki wynikające z umów zawartych między
Deklaracji o zasadach prawa międzynarodowego (Deklaracja)
jednym lub kilkoma państwami członkowskimi, z jednej strony,
jakie dotyczą przyjaznych stosunków i współpracy między pań-
a jednym lub większą liczbą państw trzecich, z drugiej strony,
stwami zgodnie z Kartą Organizacji Narodów Zjednoczonych
zawartymi do 01 stycznia 1958, a w przypadku państw, które
zatwierdzoną przez Zgromadzenie Ogólne ONZ 24 październi-
przyłączają się — do daty ich przyłączenia.
ka 1970. Zasadami tymi są:
Dlatego, jeżeli umowy te nie są zgodne z Traktatami,
a) zasada, zgodnie z jaką państwa rozwiązują swoje mię-
państwa członkowskie lub zainteresowane państwa zastosują
dzynarodowe spory pokojowymi środkami w taki sposób, aby
odpowiednie kroki w celu wyeliminowania stwierdzonych nie-
nie zagrożać międzynarodowemu pokojowi, bezpieczeństwu
zgodności. Państwa członkowskie w razie potrzeby wzajemnie
i sprawiedliwości,
pomagają sobie w tym celu oraz, w razie potrzeby, przyjmują
b) zobowiązania wynikające z Karty Organizacji Narodów
wspólne stanowisko.
Zjednoczonych, nie ingerować w sprawy, które wchodzą do we-
Stosownie umów, o których mowa w ustępie 1 Traktatu
wnętrzej kompetencji jakiegokolwiek państwa,
o funkcjonowaniu, państwa członkowskie biorą pod uwagę fakt,
c) zobowiązanie państw do współpracy ze sobą, zgodnie
że świadczenia przewidziane na mocy Traktatu przez państwa
z Kartą Organizacji Narodów
członkowskie, są integralną częścią powstania UE, a zatem nie-
Zjednoczonych;
rozerwalnie związane są z utworzeniem wspólnych instytucji ,
d) zasada równouprawnienia i samostanowienia naro-
pokładając na nie upoważnienia i przyznając państwom człon-
dów;
kowskim jednakowe przywileje.
e) zasada suwerennej równości państw;
Tak więc wspomniany przepis (art. 351) stanowi, że pra-
f) zasada, że państwa w dobrej wierze wypełniają zobo-
wo UE określa relację między umowami zawartymi przez pań-
wiązania przyjęte przez nie odpowiednio do Karty Organizacji
stwa członkowskie UE z innymi podmiotów prawa międzynaro-
Narodów Zjednoczonych.
dowego i porozumieniami w jakich stroną jest jedno lub więcej
Zgodnie z zobowiązaniem państw do współpracy ze
państw członków UE z innymi podmiotami prawa międzynaro-
sobą Karta ONZ przewiduje, że: «Państwa są zobowiązane,
dowego.
bez względu na ich różnice w politycznym, demokratycznym,
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, potwierdza-
ekonomicznym i społecznym systemie, do współpracy ze sobą
jący możliwość umów międzynarodowych zawartych przez
w różnych sferach stosunków międzynarodowych w celu utrzy-
państwa członkowskie w ramach ich kompetencji z innymi
mania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa oraz wspie-
podmiotami prawa międzynarodowego wymaga, aby państwa
ranie międzynarodowej, ekonomicznej stabilności i rozwojowi.
członkowskie, ujednoliciły przepisy tych umów z prawem UE
Ogólnemu dobrobytu narodów i międzynarodowej współpracy
(Art. 218 p. 11 — omówiono powyżej). Podkreśla się także,
wolnej od dyskryminacji i różnic.
że kiedy takie umowy nie są uzgadniane z niniejszym Trakta-
tem, państwa członkowskie czy zaangażowane państwa robią
W tym celu:
wszelkie odpowiednie kroki w celu wyeliminowania powyższych
a) kraje współpracują z innymi krajami w celu utrzymania
sprzeczności. Państwa członkowskie, w razie potrzeby, poma-
międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa;
gają sobie wzajemnie a jeśli to konieczne, opracowują wspólną
b) państwa współpracują w sprawie ustanowienia po-
pozycję.
wszechnego poszanowania i przestrzegania praw człowieka
i podstawowych praw wolności dla wszystkich, w likwidacji
wszelkich form dyskryminacji rasowej oraz wszelkich form nie-
Relacja z prawem międzynarodowym.
tolerancji religijnej;
Ważnym aspektem przy odpowiedziach na pytania jest,
c) państwa wykonują swoje zobowiązania międzynarodo-
gdzie główne znaczenie ma praktyka Sądu UE. Jest ono dość
we w ekonomicznej, społecznej, kulturalnej, technicznej i han-
zróżnicowane i zaczepia praktycznie całe spektrum stosunków
dlowej dziedzinie zgodnie z zasadami suwerenności i nieinge-
między dwoma prawami.
rencji;
Podstawowym w tym związku jest decyzja Trybunału
d) państwa — członkowie Organizacja Narodów Zjedno-
UE w sprawie 22/70 Commission v. Coucil [1970]. W tej spra-
czonych są zobowiązane, w ramach współpracy z Organizacją
wie Trybunał uznał międzynarodową osobowość Wspólnoty
Narodów Zjednoczonych, przyjmować wspólne i indywidualne
Europejskiej. Logiczną konsekwencją tej decyzji byłby podpo-
działania przewidziane w Karcie.
IX
norma, odchylenie od której jest nie do przyjęcia, a która może
Państwa współpracują w dziedzinie ekonomiczej, spo-
być zmieniana tylko następną, kolejną normą powszechnego
łecznej i kulturalnej oraz w dziedzinie nauki i technologii
prawa międzynarodowego noszącą taki sam charakter.
sprzyjają procesowi postępu w świecie w dziedzinie kultury
Oznacza to, że wyżej wymienione przepisy i zasady pra-
i edukacji. Państwa powinny współpracować, przy udzieleniu
wa międzynarodowego zawarte w Deklaracji o podstawach pra-
pomocy sprzyjającej wzrostowi ekonomicznemu, na całym
wa międzynarodowego są przyjęte i uznanawane przez mię-
świecie, w szczególności w krajach rozwijających się».
dzynarodową wspólnotę państw w tym państw — członków UE.
Zgodnie z zasadą równouprawnienia i samostanowienia
Zasady te nie mogą być interpretowane w inny sposób, z wyjąt-
państw Deklaracja zaznacza:
kiem wskazań w Deklaracji.
«Tworzenie suwerennego i niepodległego państwa, wol-
Tak więc, prawo międzynarodowe i prawo Unii Europej-
ne łączenie się z niezależnym państwem lub zjednoczenie się
skiej są ściśle związane ze sobą. Wraz z rozszerzeniem uczest-
z nim lub zastosowanie innego, dowolnego statusu polityczne-
nictwa UE w stosunkach międzynarodowych wzrasta wpływ
go, demokratycznie wybranego przez noród, jest formą wyboru
prawa międzynarodowego na prawo Unii Europejskiej. Podsta-
ludzi prawa do samostanowienia.
wowe zasady prawa międzynarodowego, normy uniwersalne,
Każdy kraj jest zobowiązany do powstrzymania się od
wielostronne i dwustronne międzynarodowych umów UE stały
wszelkiego rodzaju gwałtownych i militarnych działań co po-
się częścią prawa Unii Europejskiej.
zwoli ludziom, o których mowa powyżej, zachować ich prawo
do samostanowienia, wolności i niezależności. W przypadku
WNIOSKI
takich gwałtownych, militarnych interwencji w ich prawa do sa-
Pytanie: Czy może Litwa i Polska zjednoczyć się w kon-
mostanowienia, mają prawo ubiegać się o pomoc i otrzymać ją
zgodnie z celami i zasadami Karty».
federacji z Ukrainą, biorąc pod uwagę, że Polska i Litwa są
członkami Unii Europejskiej i NATO? — odpowiedź jest pozy-
tywna.
Zgodnie z zasadą suwerennej równości państw w Dekla-
Zgodnie ze Statutem NATO oraz Traktatem o Unii Euro-
racji podkreślono, że: «Wszystkie państwa korzystają z suwe-
pejskiej i o funkcjonowaniu Unii Europejskiej nie istnieją żad-
rennej równości. Mają takie same prawa i obowiązki i są rów-
nymi członkami społeczności międzynarodowej, niezależnie od
ne przepisy, które uniemożliwiają realizację tej koncepcji. Nie
istnieją dlatego, bo wszystkie kraje — członkowie Unii Euro-
różnic ekonomicznych, społecznych, politycznych czy innych.
pejskiej są członkami Organizacji Narodów Zjednoczonych i są
W szczególności pojęcie «suwerennej równości» składa
stronami i sygnatariuszami Deklaracji o zasadach międzyna-
się z następujących elementów:
rodowego prawa jakie stosuje się we współpracy między pań-
a) państwa są prawnie równymi;
b) każde państwo korzysta z praw pełnej suwerenności;
stwami zgodnie z Kartą Organizacji Narodów Zjednoczonych.
Oznacza to, że wszystkie kraje zatwierdziły i wykonują
c) każdy kraj zobowiązany jest szanować osobowość in-
zasady prawa międzynarodowego o czym wspomniano powy-
nych krajach;
żej.
d) integralność terytorialna i niezależność polityczna pań-
Ponadto konstytucje Litwy i Polski przewidują możliwość
stwa jest nienaruszalna;
e) każde państwo ma prawo do swobodnego wyboru
stworzenia takich umów.
Zgodnie z międzynarodowymi normami prawnymi utwo-
swojej niezależności, polityki, ekonomicznych, kulturalnych
rzenia konfederacji jest całkiem możliwe, zgodnie z Kartą Orga-
i społecznych systemów;
nizacji Narodów Zjednoczonych, Deklaracji o zasadach prawa
f) każde państwo zobowiązane jest do wykonywania,
międzynarodowego i Konwencji wiedeńskiej o prawie między-
w pełni i w dobrej wierze, swoich międzynarodowych zobowią-
zań i żyć w zgodzie z innymi narodami».
narodowych traktatów, a biorąc pod uwagę Traktat o UE oraz
o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, projekt ten nie jest sprzecz-
ny z tymi umowami.
Zgodnie z zasadami traktatów UE, nie zaprzeczają one
Konwencja wiedeńska
zawieranie umów międzynarodowych między państwami,
Wracając do Traktatu o Unii Europejskiej i Traktatu
w szczególności do tworzenia związków zawodowych, stowa-
o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, z ograniczeniami określo-
rzyszeń, konfederacje i innych. Trudność polega na tym, że
nymi w tym załączniku, należy obowiązkowo rozważyć Artykuł
każde stowarzyszenie krajów musi odpowiadać i nie wychodzić
53
poza ramy Traktatu o Unii Europejskiej i Traktatu o funkcjono-
Konwencja wiedeńska o prawie traktatów, w którym za-
waniu Unii Europejskiej, a ponadto, musi otrzymać pozytywną
znaczono:
decyzję ze strony Sądu UE.
Umowa jest nieważna jeżeli w chwili jej podpisania nor-
Wliczając wszystkie przytoczone normy, jakie pozwalają
my prawne były sprzeczne z imperatywnymi normami między-
na stworzenie Konfederacji, na podstawie międzynarodowych
narodowego prawa powszechnego. Ponieważ stosuje się to
umów możliwym jest utworzenie Międzynarodowej organiza-
do niniejszej Konwencji, imperiatywna norma powszechnego
cji Bałtycko- Czarnomorskiego regionu co pozwoli oddzielnym
prawa międzynarodowego jest normą, która przyjmowana jest
państwom-członkom UE zostać członkami tej organizacji bez
i uznawana przez międzynarodową społeczność państw jako
uzgodnienia swojego wstępu z krajami członkami UE. Nie bę-
X
dzie to kolidować z Traktatem o UE i z Traktatem o funkcjono-
skowe pociągnęły za sobą tysiące ofiar ludzkich. Obszary: Nad-
waniu UE. Wstąpienie do tej organizacji tych czy innych państw
dniestrze, Abchazja, Osetia Południowa, Donbas i Krym stały
nie jest wyłączną kompetencją UE bądź sądu UE.
się wojennymi rosyjskimi enklawami lub zostały aneksowane.
Aby utworzyć konfederację Bałtycko-Czarnomorskiego
Jak widzimy, okupacyjno-agresywna postawa Rosji ostatnim
regionu Ukraina powinna zawrzeć międzynarodowy Traktat
czasem wzrasta.
między krajami członkami. Zgodnie z ustawodawstwem Ukra-
Jedną z głównych z przyczyn było to, że wyżej wymie-
iny, istnieją dwie potencjalne procedury prawne uzyskania zgo-
nione kraje nie mogły zintegrować się z istniejącymi między-
dy na ratyfikację umów (parlamentarna i poprzez referendum).
narodowymi ekonomicznych i politycznych organizacjami, co
Powstaje zatem pytanie wyboru jednego z nich. Najlepszym
uczyniło je bezbronnymi przed agresorem. Stanowisko NATO,
i najszybszym sposobem przyjęcia decyzji, po uprzedniej kon-
ONZ i UE pomogło zapobiec dalszej agresji, ale o odnowieniu
sultacji, byłoby przyjęcie przez Parlament konstytucyjną więk-
sprawiedliwości i zwrotu terytorium i pokaraniu agresora nie ma
szością głosów.
mowy.
Innym problemem ukraińskiego ustawodawstwa, któ-
Innym zagrożeniem jest aktywność islamskich terrory-
ry wymaga regulacji na poziomie konstytucyjnym, jest relacja
stów, która przychodzi do Azji i Zatoki Perskiej. Na razie bez-
między prawem krajowym i międzynarodowym. Jak pokazują
pośrednie niebezpieczeństwo dla krajów regionu nie występuje
doświadczenia państw-członków Unii Europejskiej dla powo-
tak jak w krajach arabskich ma. Jednak wszystko to odbywa się
dzenia procesu integracji regułą jest przyznanie wyższości
w sąsiedztwie.
ponadnarodowego prawa nad prawem krajowym z pytań okre-
Bałtycko-Czarnomorska Unia uzyskałaby status placówki
ślających umowy. Odpowiednio, Konstytucją Ukrainy powinien
pomiędzy strafami aktywności islamistów i Europą. To już w hi-
zawierać normę, która mówi, że jeśli to wynika z ratyfikowane-
storii było, kiedy hordy Mongołów został zatrzymany w regionie
go przez Ukrainę traktat o konfederacji to przyjęte normy mają
północnym i praktycznie nie doszli do Europy.
zastosowanie bezpośrednio, mając priorytet przed ustawodaw-
Ponadto, wstąpienie niektórych krajów znad morza Czar-
stwem Ukrainy, w przypadku niezgodności między nimi.
nego i Bałtyckiego do NATO jest związane ze znacznymi eko-
Biorąc pod uwagę fakt, że integracja Ukrainy w europej-
nomicznymi i politycznych problemami i jest mało prawdopo-
skiej przestrzeni politycznej, ekonomicznej i prawnej w celu
dobny szybki wzrost w tych krajach. Dlatego nieodzownym jest
wstąpienia w jakichkolwiek sojuszach lub konfederacjach od-
stworzenie własnego sojusz wojskowo-politycznego. Kraje tego
niesiono ją do podstawowych zasad polityki zagranicznej, a na
regionu są narażone na ryzyko, w którym ryzykują życiem swo-
podstawie przeprowadzonych analiz europejskiego podej-
ich obywateli i ich niezależnością.
ścia do konstytucyjnego uregulowania zagadnień związanych
Wreszcie, możemy zauważyć, że zgodnie z Marcinem
z uczestnictwem Ukrainy w organizacji ponadnarodowych i wyj-
Kozhiela, przedstawicielem NATO na Ukrainie, przemysłowa
ścia z niej. Ratyfikacja traktatów i rola parlametu w tym procesie
gałąź Ukrainy jest jedną z największych na świecie. Na tery-
wysuwa wniosek, że na Ukrainie istnieje potrzeba opracowa-
torium Ukrainy pracuje ponad 100 przedsiębiorstw przemysłu
nia zmian do konstytucji, które stworzą niezbędne warunki
wojskowego. Ukraina jest dziś jednym z niewielu krajów, w któ-
prawne dla udziału Ukrainy w międzynarodowym ponadna-
rych produkcja pojazdów opancerzonych posiada zamknięty
rodowym sojuszu lub konfederacji.
cykl. Przy odpowiednim inwestowaniu może on stać się kluczo-
I dlatego Społeczna Organizacja «Bałtycko-Czarno-
wym obronno-przemysłowym kompleksem nowego międzyna-
morska Konfederacja» postawi te wszystkie pytania w dys-
rodowego sojuszu i zapewnić armii państw — członków Konfe-
kusji na państwowym i społecznym poziomie.
deracji różnego rodzaju uzbrojenie.
Wzrost gospodarczy
Tworzenie strefy bezpieczeństwa
Bałtycko-Czarnomorski region to miejsce, gdzie wystę-
Dlaczego kraje jednoczą się w związki? Istnieją dwa
pują szybkie zmiany a problematyczne kwestie stają się coraz
główne powody: wspólna ekonomiczna współpraca i ochrona
bardziej widoczne, zwłaszcza w dziedzinie bezpieczeństwa
przed wrogiem, w tym operacji militarnych stron trzecich. Jak
i obrony. Ale w tym samym czasie otwierają się inne możliwo-
z jednego tak i drugiego powodu państwom, które są w pobli-
ści. Tworzenie nowych szlaków komunikacyjnych a także roz-
żu Bałtyku i Morza Czarnego, jest o czym prowadzić dialog.
wój technologii pozwala rozwijać się w dziedzinie odnawialnych
Ponadto wydarzenia militarne i polityczne rozwijają się w taki
źródeł energii.
sposób, że dialog ten jest bardzo potrzebnym, a nawet obo-
Nowe państwowe podmiot gospodarcze będą mieć duży
wiązkowym.
potencjał gospodarczy, ponadto bogate złóża kopali, różnorod-
W międzynarodowej polityce państw bałtyckich i morza
ność przemysłowa, ziemie, wyjścia do dwóch mórz, kontrola
Czarnego wspólne interesy są bardzo bliskie. Głównym powo-
praktycznie całego tranzytu Wschód-Zachód.
dem — obecność wspólnego wroga.
Wszystkie kraje morza Czarnego i Bałtyckiego pragną
Przede wszystkim — Rosja. Ten kraj był organizatorem
wykorzystywać te nowe możliwości ostrożnie i z zachowanie
konfliktów zbrojnych w Mołdawii, Gruzji, Ukrainie i utrzymuje
jego struktury koncentrując się przede wszystkim na stałym roz-
konflikt w Karabachu. Podczas starcia zbrojnego na terytorium
woju gospodarczym, a co za tym idzie, na wzrastaniu dobrobytu
tych krajów została zniszczona infrastruktura a operacje woj-
ludności tego regionu.
XI
Poprawa sytuacji demograficznej
krajach, a także pomiędzy krajami regionu morza Bałtyc-
kiego i Czarnego.
Dzięki wspólnemu rozwojowi gospodarczemu krajów —
10. Udoskonalenie prawnych i politycznych działań, w tym
uczestników Bałtycko-Czarnomorskiej Konfederacji utworze-
przeciwstawienie się próbom wprowadzenia w regionie
nie regionalnego, konkurencyjnego rynku pracy, a tym samym
morza Bałtyckiego i Czarnego projektu „standardów” Eu-
stworzenie nowych miejsc pracy dla mieszkańców regionu spo-
ro-Azjatyckich sposobem decyzji integracyjnej w prawo-
woduje zahamowanie jego migracji.
dawstwie krajowym a także podejmowania decyzji poli-
Rozwój przemysłu i rolnictwa w regionie będzie wyma-
tycznych w stosunku do społeczeństwa.
gać od Międzymorza własnych badań, wynalazków i rozwoju
nowych technologii i ich wdrażania. Dlatego stworzy to warunki
Czynności te mogą być realizowane poprzez szereg pro-
dla rozwoju nauki w regionie
gramów,tj.:
Ponadto wspólne programy społeczne mogą przyczynić
1.
Program stworzenia strefy bezpieczeństwa i obrony w re-
się do wzrost ilości urodzeń w regionie, a tym samym poprawią
gionie poprzez wzmocnienie wojskowo-przemysłowego
sytuację demograficzną. Zniknie potrzeba zwiększania wieku
kompleks jaki związany będzie z trwałymi elementami
emerytalnego.
polityki państwa regionu.
2.
Program Bałtycko-Czarnomorskiej współpracy, w celu
stałego rozwoju gospodarki tego regionu, który będzie
PROPONUJEMY
podstawą dla nowych potencjalnych ekonomicznych
możliwości w regionie.
1.
Wzmocnienie bezpieczeństwa, obrony i wojskowy prze-
3.
Program współpracy będzie wspierać wykorzystywanie
mysłowy kompleks regionu bałtycko- czarnomorskiego.
zasobów naturalnych, innowacji na przykład w dziedzi-
2.
Osiągnięcie poprawy jakości życia, demokracji i praw
nie żeglugi, bezpieczeństwa morskiego, rybołówstwa,
człowieka.
turystyki i energii odnawialnej. Odzielna uwaga zostanie
3.
Utworzenie i wzmocnienie mechanizmów dialogu po-
skierowana na wzajemne działanie między biznesem
między rządami państw członkowskich i społeczeństwa
a społeczeństwem, w tym na korporacyjną i społeczną
obywatelskiego w regionie morza Bałtyckiego i Czarne-
odpowiedzialność.
go w celu zapewnienia pełnego udziału społeczeństwa
4.
Program informacyjnego bezpieczeństwa krajów morza
w stosunkach między krajami regionu morza Bałtyckiego
Bałtyckiego i Czarnego regionu, ukierunkowany na stan
i Czarnego.
bezpieczeństwa, czyli tworzenie odpowiednich inżynie-
4.
Wzmocnienie roli instytucjonalnej i politycznej społe-
ryjno-technicznych i informacyjnych organizacji które
czeństwa i jego platform narodowych, grup roboczych,
odpowiadają rzeczywistym i potencjalnych zagrożeniam,
w stosunkach między krajami regionu morza Bałtyckiego
sytuacji demograficznej i gospodarczej.
i Czarnego i kluczowymi krajami Unii Europejskiej (Niem-
cy, Francja).
SO «Bałtycko-Czarnomorska Konfederacja»
5.
Zwiększenie zaangażowania społeczeństwa i jego naro-
Pozarządowa organizacja «Bałtycko-Czarnomorska Konfede-
dowych platform, grup roboczych w dialog zmierzający
racja» Certyfikat rejestracji organizacji publicznych №1429372 od
do przeglądu głównych idei, struktury i mechanizmów
10.02.2015r. Tel. (044) 206-45-01
wdrożenia idi konfederacji krajów regionu Bałtycko-Czar-
MTS +38 (050) 776-82-78, Kyivstar +38 (098) 639-90-48, Live +38
nomorskiego.
(063) 437-33-68
6.
Międzynarodową organizację pozarządową założoną
Strony: http://bbsc.eu
z udziałem SO «BCK», jako partnera, wśród krajów re-
E-mail: ngo.bchk@gmail.com
gionu Bałtycko-Czarnomorskiego dla realizacji tego celu,
FS: http://facebook.com/NGOBBSC
jak również platformę dla kluczowych obszarów w celu
Przewodniczący
komunikacji między społeczeństwem a rządami krajów
Vadim Maryuhnych
regionu Bałtycko-Czarnomorskiego.
7.
Promowanie wymiany doświadczeń i najlepszych praktyk
między państwami regionu morza Bałtyckiego i Czarne-
go i organizacjami społecznymi.
8.
Stworzenie sieci wymiany doświadczeń w reformowa-
niu między krajami Bałtycko-Czarnomorskiego regionu
i wzmocnienia współpracy w różnych sferach życia.
9.
Budowanie potencjału regionów poprzez wzmocnienie
współpracy między sobą, zarówno w poszczególnych
XII